Những tuyên bố thất thường của Tổng thống Duterte khiến các nước thành viên ASEAN cảm thấy bất an, đặc biệt khi Philippines sẽ giữ chức chủ tịch ASEAN vào năm tới.

Tổng thống Philippines đang thăm chính thức Nhật Bản, đây được coi là cơ hội vàng để Tokyo thuyết phục ông Duterte giữ gìn mối quan hệ với Washington.

Trong chuyến thăm chính thức gần đây đến Bắc Kinh, ông Duterte tuyên bố chia tay Hoa Kỳ và ngỏ ý muốn hợp tác sâu rộng với Trung Quốc. Khi về nước, ông Duterte thanh minh rằng ông không có ý cắt đứt mối quan hệ với Hoa Kỳ, mà chỉ là tách biệt về chính sách đối ngoại khỏi ảnh hưởng của Washington.

Dù sao đi nữa, các nhà phân tích cho rằng những thay đổi chính sách thất thường của ông Dutere sẽ tác động lớn đến Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), theo Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA).

Đài VOA trích dẫn ý kiến của ông Carl Thayer, một chuyên gia phân tích quốc phòng tại Đại học New South Wales ở Australia. Ông cho rằng ý kiến đơn phương của ông Duterte có thể ảnh hưởng đến sự ổn định trong khu vực khi ông không tham khảo trước ý kiến của các thành viên ASEAN khác.

Sự bất ổn trong khu vực vì những hành động đơn phương là một điều mà ông Duterte cần phải giải quyết vì Philippines sắp trở thành chủ tịch của ASEAN bắt đầu từ năm tới”, ông Thayer nói.

Ông Thayer cho rằng chuyến thăm Trung Quốc vừa qua của ông Duterte có một kết quả tích cực là việc giảm bớt căng thẳng trong khu vực về vấn đề Biển Đông. 

Bắt tay với Trung Quốc vì không muốn làm ‘chư hầu’ của Mỹ, Tổng thống Philippines lạc quan quá mức?

Những thay đổi chính sách không chắc chắn của Tổng thống Duterte có thể tác động đến ASEAN trong dài hạn, Đài VOA nêu nhận định của ông Thitinan Pongsudhirak, giám đốc Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc tế (ISIS) có trụ sở tại Bangkok.

“Điều này sẽ gây những tác động dài hạn cho ASEAN vì Manila / Philippines là một đồng minh hiệp ước lâu dài của Hoa Kỳ và Thái Lan là một đồng minh khác. Vì vậy, hai đồng minh của Mỹ ở Đông Nam Á giờ đây trở nên tương đối lạc lõng. Đây sẽ là một điểm nhấn ấn tượng cho mối quan hệ Trung Quốc – Hoa Kỳ tại khu vực”, ông nói.

Ông Thitinan nói thêm rằng các sự kiện gần đây tiếp tục làm nổi bật ảnh hưởng ngày càng tăng của Bắc Kinh đối với các quốc gia Đông Nam Á như Campuchia, Lào, Myanmar và Thái Lan.

“Điều này có nghĩa là ASEAN đang đi vào quỹ đạo của Bắc Kinh nhiều hơn so với Washington trong năm tới và Washington sẽ phải thực sự suy nghĩ họ cần làm gì trong dài hạn. Đây là bất lợi cho ASEAN vì ASEAN muốn có một sự cân bằng giữa Washington và Bắc Kinh – không phải là quá thiên về bên này hay bên khác”, ông nói.

Chuyển từ Mỹ sang Trung Quốc, Philippines có thể thay đổi cục diện ở Đông Á

Hơn nữa, theo ông Ashley Townsend, một nhà nghiên cứu tại Đại học Sydney của Úc, ASEAN sẽ càng khó tìm được một lập trường chung về các vấn đề như khai hoang đảo và quân sự hóa Biển Đông.

“Các ý kiến của ông Duterte và không chỉ lời nói của ông, mà cả động thái rất không chắc chắn của ông với Hoa Kỳ và Trung Quốc – hoặc động thái rõ ràng – sẽ khiến các nước ASEAN khác khó đánh giá được Philippines sẽ đi đến đâu dưới thời Duterte, trong khi các nước này vốn đã quen với một phương hướng ổn định hơn nhiều về chính sách đối ngoại trong khu vực”, ông Townsend nói.

Ông cũng cảnh báo “chính sách ngoại giao riêng rẽ” của Philippines sẽ khiến ASEAN trở thành một tổ chức ở “trong tình trạng lấp lửng khi bàn đến những câu hỏi chiến lược lớn trong khu vực về chính sách đối với Biển Đông hay vị thế của ASEAN, cách thức đối diện với Mỹ và Trung Quốc “.

Trước một ‘bước ngoặt mới’, Trung Quốc hy vọng Philippines thỏa hiệp về Biển Đông

Theo VOA, một số chuyên gia khác, như ông Dennis Quilala, một giáo sư tại Đại học Philippines, cho rằng chính sách của ông Duterte là vì “lợi ích tốt nhất của Philippines” bằng cách giảm bớt căng thẳng trong khu vực.

Tuy nhiên, ông Quilala vẫn giữ mối quan ngại về các tác động có thể có của sự thay đổi chính sách của tổng thống.

“Tôi thực sự sợ hãi nếu nó chỉ là một sự thay đổi người chủ mới của chúng tôi. Đó là những gì tôi lo sợ. Tôi hy vọng rằng các chính sách thực sự giải quyết thành công với cả hai siêu cường và có thể suy nghĩ về lợi ích của chúng tôi. Tôi hy vọng rằng điều này sẽ kết thúc theo cách đó bởi vì tôi thực sự không nghĩ rằng lợi ích của chúng tôi là chỉ cần hướng tất cả về phía Trung Quốc “, ông Quilala nói.

Ông cho biết để hiểu chính sách đối ngoại của Philippines dưới thời Tổng thống Duterte, tốt nhất để chờ đợi những tuyên bố chính sách “phát ra từ bộ máy chính quyền -. Đó là cách an toàn nhất để hiểu [Duterte], tôi đoán vậy”.

Mai Lan

Xem thêm: