Tình hình ở Biển Đông đã được nhấn mạnh như một nguồn quan ngại trong một tuyên bố hôm thứ Ba 6/2 của các Ngoại trưởng ASEAN, Asia Nikkei đưa tin.

Năm nay, tiếng nói của tuyên bố chung được đánh giá mạnh mẽ hơn khi Singapore làm Chủ tịch, thay cho Philippines năm ngoái.

Singapore đã công bố tuyên bố của Chủ tịch sau khi cuộc họp của các bộ trưởng ngoại giao được tổ chức ở đây.

Sau cuộc họp không chính thức, Bộ trưởng Ngoại giao Vivian Balakrishnan nói với các phóng viên rằng các yêu sách lãnh thổ ở Biển Đông không được giải quyết và các cuộc thảo luận về việc đưa ra một quy tắc ứng xử để tránh xung đột sẽ “rất phức tạp”.

Nhưng Balakrishnan cũng chia sẻ quyết tâm của Singapore trong việc giúp thúc đẩy các cuộc đàm phán ở vai trò Chủ tịch ASEAN. “Tôi tin rằng có sự tin tưởng và thiện chí được chia sẻ giữa đôi bên cho những nỗ lực hướng tới một bước tiến đáng kể trong năm nay”, ông nói.

Tuyên bố này không nêu đích danh Trung Quốc, nhưng nó ghi nhận “một số bộ trưởng nêu rõ những mối quan tâm về cải tạo đất và các hoạt động ở khu vực Biển Đông đã làm xói mòn niềm tin và sự tin tưởng, làm tăng căng thẳng và có thể phá hoại hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực”.

Trong một động thái rõ ràng nhắm tới Bắc Kinh, tài liệu cũng khẳng định lại nhu cầu “thực hành tự kiềm chế trong việc tiến hành các hoạt động và tránh các hành động có thể làm phức tạp thêm tình hình”.

Trung Quốc đã phớt lờ một phán quyết của tòa án quốc tế vào tháng 7/2016, bác bỏ các yêu sách về Biển Đông, và ASEAN đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về tình hình này tại các cuộc họp thượng đỉnh.

Nhưng năm ngoái, Philippines đã giảm dần lập luận chống lại Trung Quốc trong bối cảnh Tổng thống Rodrigo Duterte muốn dịu giọng với Bắc Kinh nhằm được hỗ trợ kinh tế. Tuyên bố của Chủ tịch tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN hồi tháng 11 năm ngoái (khi Philippines làm chủ tịch) không hề nêu “quan ngại” về vấn đề này.

Singapore sẽ sử dụng tuyên bố gần đây để dự thảo kế hoạch mới cho hội nghị thượng đỉnh sắp tới vào tháng 4. Các nước thành viên khác hy vọng Singapore sẽ có một cách tiếp cận cân bằng hơn.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán chủ đạo trên văn bản về quy tắc ứng xử không phải là nhiệm vụ dễ dàng vì các quan điểm khác nhau của các quốc gia thành viên về Biển Đông.

Các nước như Campuchia và Lào đều ủng hộ Bắc Kinh, trong khi những nước khác, trong đó có Việt Nam, lại có một đường lối cứng rắn hơn. Văn bản càng cụ thể, thì càng khó thống nhất. Và bộ quy tắc có ảnh hưởng bao nhiêu cũng không được biết trong việc kiềm chế Trung Quốc.

Trong khi đó, các lãnh đạo quốc phòng của 10 quốc gia thành viên đã họp mặt hôm thứ Ba với đối tác người Trung Quốc Chang Wanquan và đồng ý tiến hành các cuộc tập trận chung trên biển vào cuối năm 2018.

Theo Bộ Quốc phòng Singapore, những cuộc tập trận chung như vậy là chưa từng có.

Thanh Hiền