Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Tập Cận Bình có cơ hội tại vị nếu ông có thể thu xếp những người thân tín vào các vị trí quan trọng trong kỳ Đại hội Đảng sắp diễn ra từ ngày 18/10.

Các phe cánh và những thành viên kỳ cựu đầy quyền lực luôn cố gắng đảm bảo những người thân cận của họ giành được vị trí trong 25 ghế của Bộ Chính trị Trung Quốc. Một số người chủ chốt nhất sẽ được chọn vào Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị, hiện gồm 7 thành viên, có nhiệm vụ đưa ra các quyết sách quốc gia trong nhiều thập niên.

Sự xáo trộn vai trò lãnh đạo của các quan chức hàng đầu tại mỗi kỳ Đại hội Đại biểu Toàn quốc thường cho thấy tình trạng đấu đá giữa các phe phái khác nhau trong Đảng Cộng sản Trung Quốc. Một phương pháp quan trọng để đo lường quyền lực của ông Tập sẽ là có bao nhiêu người ủng hộ ông được sắp xếp vào Bộ Chính trị và Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị.

Dưới đây là 5 trọng điểm cần lưu ý tại Đại hội lần thứ 19 sắp tới của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

1. Tuổi tác có phải là rào cản đối với đồng minh hàng đầu của ông Tập?

Ông Vương Kỳ Sơn (Wang Qishan), 69 tuổi, hiện đang đảm nhiệm chức Bí thư Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương. Ông này là người thi hành chiến dịch chống tham nhũng của ông Tập kể từ năm 2012 và được xem là một đồng minh quan trọng nhất của ông Tập.

Ông Vương chỉ đạo các cuộc điều tra dẫn đến việc thanh trừng hàng trăm ngàn quan chức chính phủ. Thậm chí các quan chức cấp cao cũng đã bị bắt giam, trong đó có ông Chu Vĩnh Khang (Zhou Yongkang), người đứng đầu ngành an ninh đầy quyền lực của Trung Quốc, giám sát một bộ máy an ninh nội bộ có khả năng kiểm soát các tòa án, các cơ quan công tố, lực lượng cảnh sát, lực lượng bán quân sự và các cơ quan tình bá.

Ông Chu Vĩnh Khang cũng là người giám sát một lực lượng an ninh ngoài vòng pháp luật được gọi là Phòng 610. Chức năng chính của cơ quan này là tiến hành cuộc đàn áp đối với Pháp Luân Công, hay Pháp Luân Đại Pháp, môn khí công theo nguyên lý Chân – Thiện – Nhẫn được ưa chuộng tại nhiều nước nhưng bị bức hại ở Trung Quốc từ năm 1999.

Video: Vì sao chính quyền Trung Quốc đàn áp Pháp Luân Công dù bị thế giới lên án?

Cuộc đàn áp bắt nguồn từ sự đố kỵ cá nhân của cựu Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước Giang Trạch Dân khi thấy số người tập Pháp Luân Công vượt quá số lượng Đảng viên vào năm 1999.

Ông Giang cũng đã đưa ra một quy định bất thành văn rằng bất cứ ai trên 68 tuổi phải nghỉ hưu và không được tham gia nhiệm kỳ 5 năm trong Ủy ban Thường vụ. Quyết định này được đưa ra để ông Giang thu xếp Ủy ban theo hướng có lợi cho bản thân, cho phép ông ta duy trì ảnh hưởng từ sau cánh gà thêm một thập niên dù đã nghỉ hưu.

Có khả năng Tổng Bí thư đương nhiệm Tập Cận Bình sẽ phớt lờ quy định và giữ ông Vương tại vị.

2. Danh sách Ủy viên thường vụ Đảng sẽ giảm số lượng?

Với 5 thành viên Ủy ban thường vụ chuẩn bị nghỉ hưu, ông Tập có thể thu hẹp số lượng ủy viên xuống còn 5 người thay vì 7 người như hiện tại.

Từ trước đến nay, quy mô của Ủy ban giao động từ 3 đến 11 thành viên. Ông Giang Trạch Dân đã mở rộng lên 9 thành viên trước khi về hưu vào năm 2002.

Ủy ban này đã giảm xuống còn 7 thành viên khi ông Tập giành được quyền lực vào năm 2012. Ông Tập đang cố gắng giảm số lượng ủy viên xuống còn 5, giúp ông chỉ cần 2 đồng minh là có đa số phiếu bầu trong Ủy ban. Hiện tại, chỉ có Chủ tịch Tập và Thủ tướng Lý Khắc Cường là dưới 68 tuổi.

3. Điều lệ Đảng sẽ thay đổi?

Bên cạnh sự chuyển đổi to lớn về hàng ngũ lãnh đạo cấp cao của Đảng, Đại hội đại biểu toàn quốc diễn ra cùng thời điểm với việc sửa đổi và cập nhật điều lệ Đảng.

Các cựu lãnh đạo Đảng từng đưa ra những ý tưởng và học thuyết của họ vào điều lệ. Ông Tập cũng có thể thực hiện như vậy.

Ông Tập được cho là người theo chủ nghĩa toàn cầu hóa, ông từng có những phát ngôn mạnh mẽ về pháp quyền (rule of law), đồng thời cũng là một người ủng hộ tích cực chủ trương một Đảng.

4. Ông Tập có chọn người nối nghiệp?

Xét về tiền lệ, ông Tập Cận Bình được kỳ vọng sẽ rời khỏi chức vị vào năm 2022 sau một thập kỷ trên đỉnh cao quyền lực. Nếu ông Tập không chọn một người kế nhiệm tại Đại hội Đảng lần thứ 19, thì khả năng ông Tập có kế hoạch tiếp tục ở lại sau năm 2022 mặc dù có thể là với một cương vị khác.

Nhiệm kỳ của ông Tập bắt đầu từ năm 2012 với việc từng bước loại bỏ phe cánh của ông Giang Trạch Dân vốn luôn tìm cách làm suy yếu quyền lực của ông Tập, thậm chí, cố gắng đảo chính ông, theo một số nguồn tin.

Nhiều chuyên gia nhìn nhận toàn bộ chiến dịch chống tham nhũng của ông Tập là một phương cách thanh trừ ảnh hưởng của phe Giang Trạch Dân. Ông Giang đã dung dưỡng cho nạn tham nhũng lộng hành như một phương cách để mua chuộc lòng trung thành của các quan chức thân tín.

Nếu ông Tập cảm thấy rằng mình vẫn chưa xong việc, và nếu việc ông nghỉ hưu thì có thể dẫn đến sự phục hồi của phe đối thủ, thì có lẽ ông sẽ cố gắng ở lại với cương vị chủ chốt nào đó.

5. Chế độ Chủ tịch sẽ được khôi phục?

Ông Tập có thể khôi phục trở lại chức vụ Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc, một vị trí đã bị bãi bỏ năm 1982 nhằm ngăn chặn bất kỳ lãnh đạo nào nổi lên nắm quyền lực vượt trên Đảng như ông Mao Trạch Đông.

Hiện nay, Ủy viên thường vụ có 7 thành viên được cho là đang điều hành dựa trên sự đồng thuận chứ không phải với nguyên tắc đa số. Nếu ông Tập có thể làm hồi sinh vị trí Chủ tịch Đảng, ông rất có thể sẽ có quyền kiểm soát đối với Ủy ban thường trực. Ngoài ra, nó cũng có thể giúp ông Tập có được quyền lực tất yếu để tạo ra những sự thay đổi lớn trong Đảng Cộng sản Trung Quốc.

An Thanh, theo Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Xem thêm: