Lịch sử nhân loại là sự hình thành, phát triển, hủ bại và diệt vong của rất nhiều các cường quốc khác nhau trên thế giới. Dường như đó chính là quy luật của tự nhiên, xã hội. Các đế chế dù mạnh yếu khác nhau nhưng đến cuối cùng đều chung một số phận.

Và dưới đây là danh sách 4 cường quốc mạnh nhất mọi thời đại dựa vào ưu thế địa lý và sức mạnh quân sự để làm bá chủ khu vực hoặc thế giới.

Đế quốc Mông Cổ

Là đế quốc có lãnh thổ liền nhau lớn nhất trong lịch sử loài người, từng tồn tại trong các thế kỷ 13 và 14. Ở thời điểm tối cường, đế quốc Mông Cổ trải dài 9.700 km, diện tích lãnh thổ lên tới 24 triệu km2, tương đương 16% diện tích đất liền của Trái Đất, thống trị 100 triệu thần dân.

Vó ngựa Mông Cổ tràn ra nhiều nơi ở châu Á và châu Âu. (Ảnh: silverdoctors.com)
Vó ngựa Mông Cổ tràn ra nhiều nơi ở châu Á và châu Âu. (Ảnh: silverdoctors.com)

Tại thời điểm đó, chỉ có khoảng 2 triệu người Mông Cổ trên toàn thế giới. Tuy nhiên, họ đã chinh phục được hầu hết Nga, Trung Quốc và Trung Đông. Ở thời điểm đỉnh cao, Mông Cổ chỉ vấp phải một số thất bại nhỏ trong những cuộc xâm lược Đại Việt, Nhật Bản và trận chiến Ain Jalut năm 1260 chống lại người Mamluk cầm quyền ở Ai Cập.

Điều gì khiến họ có thể xây dựng được một đế quốc vĩ đại như vậy? Thực tế, các đội quân của Mông Cổ rất chuyên nghiệp, sáng tạo và luôn học hỏi cái mới. Các tướng quân thời đó thực sự là những kỹ sư bậc thầy, sử dụng mọi công nghệ từng xuất hiện trong lịch sử loài người, trong khi những đế chế khác cố chấp và không chặt chẽ liên kết trong chiến đấu.

(Ảnh: Conversation Prints)
(Ảnh: Conversation Prints)

Người Mông Cổ cũng có những chiến thuật chiến đấu cực kỳ hiệu quả. Binh lính được rèn luyện qua nhiều trận chiến lớn nhỏ. Khi ra trận, người Mông Cổ có thể tung ra trận các đội quân lớn và cơ động. Về lương thảo, thực phẩm, trong các chiến dịch, người Mông Cổ còn mang theo những đàn gia súc lớn để duy trì năng lượng cho binh sĩ (thịt ngựa, dê…).

Vào thời điểm Hốt Tất Liệt băng hà năm 1294, đế quốc Mông Cổ đã bị tan vỡ thành bốn hãn quốc hay đế quốc riêng biệt, mỗi một hãn quốc lại theo đuổi lợi ích và mục tiêu riêng của mình, cuối cùng lần lượt sụp đổ hoặc bị chinh phục.

Đế quốc La Mã

2_de_che_la_ma_bi_tan_cong_ECIT
Thành La Mã bị tấn công. (Ảnh: crystalinks.com)

La Mã từng là một đế quốc rộng lớn tồn tại từ khoảng thế kỷ thứ 1 TCN cho đến khoảng thế kỷ thứ 5 hay thế kỷ thứ 6 SCN. Đây được đánh giá là một trong những đế quốc lớn mạnh nhất trong thế giới cổ đại.

Dù quyền lực không vươn tới những nơi xa xôi như Ấn Độ, Trung Quốc nhưng La Mã là nhà nước mạnh nhất ở Trung Đông và châu Âu. Ở thời điểm đỉnh cao, Đế quốc La Mã kiểm soát gần 6,5 triệu km2, với dân số lên đến 60 triệu người, lớn hơn tổng dân số của tất cả nước láng giềng.

Vào thời kỳ đó, đế quốc La Mã vượt xa các nước láng giềng về mặt quân sự, duy nhất chỉ có Ba Tư là nước có thể đối chiến với đế chế hùng mạnh này. Dù vậy, thực tế thì các quân đoàn La Mã cũng đã đánh chiếm được những vùng trung tâm của Ba Tư, trong khi quân đội Ba Tư hoàn toàn không có cơ hội đụng tới Rome.

Sự sụp đổ của đế chế La Mã hùng mạnh là bởi những khủng hoảng từ bên trong do nội chiến kéo dài, sự phá hoại về mặt kinh tế và phụ thuộc quá nhiều vào lính đánh thuê, cộng thêm là cuộc xâm chiếm của các bộ tộc German.

Đế quốc Anh

Đế quốc Anh xây dựng quyền lực dựa vào lực lượng hải quân hùng mạnh. (Ảnh: Imgur)
Đế quốc Anh xây dựng quyền lực dựa vào lực lượng hải quân hùng mạnh. (Ảnh: Imgur)

Đế quốc Anh bao gồm các quốc gia tự trị, các thuộc địa, lãnh thổ bảo hộ, lãnh thổ ủy thác và lãnh thổ khác do Anh cai trị và quản lý, được thiết lập từ cuối thế kỷ 16 đến đầu thế kỷ 18, nhờ vào lực lượng hải quân hùng mạnh của mình.

Vào đỉnh cao của mình, đây là đế quốc lớn nhất trong lịch sử và là thế lực toàn cầu đứng đầu trong hơn một thế kỷ. Đế quốc Anh cai trị khoảng 458 triệu người, chiếm 1/5 dân số thế giới lúc đó và bao phủ diện tích hơn 33,6 triệu km², chiếm gần 1/4 tổng diện tích toàn cầu.

(Ảnh: Iwmshop.org.uk)
(Ảnh: Iwmshop.org.uk)

Người Anh thực sự góp phần quan trọng tạo nên thế giới hiện đại. Các thể chế dân chủ đại diện của Anh truyền cảm hứng cho các triết gia khai sáng Pháp như Montesquieu sáng tạo ra các học thuyết chính trị hiện đại có tầm ảnh hưởng sâu sắc đến các quốc gia châu Âu hiện đại.

Một số đặc điểm của Mỹ như chủ nghĩa tự do, tư tưởng pháp trị, quyền dân sự và thương mại đều được kế thừa từ người Anh và đã lan rộng ra thế giới.

Mỹ

zing_dequoc5
Mỹ là siêu cường thực sự đầu tiên trên thế giới. (Ảnh: The America Scene)

Kết thúc chiến tranh thế giới thứ 2, Mỹ trở thành một siêu cường toàn cầu thực sự đầu tiên trong lịch sử, với GPD chiếm một nửa GPD của thế giới. Đây là điều mà chưa một nước hay liên minh nào có thể làm trong lịch sử.

Kể từ khi Liên bang Xô Viết sụp đổ, Mỹ là cường quốc luôn đi đầu về mặt quân sự và công nghệ, gần như thống trị vùng trời và vùng biển đồng thời chiếm ưu thế trên đất liền.

8698851008_abba9d3803_k

Giống người La Mã, người Mỹ có nền văn hóa hấp dẫn. Giống người Mông Cổ, Mỹ có thể tung ra các đòn hủy diệt. Mỹ kết hợp tài năng thương mại của người Anh với chủ nghĩa tự do và các nguồn lực cấp độ lục địa. Tuy nhiên, dù chiếm ưu thế lớn đến đâu về kinh tế hay quân sự, sự phát triển của các cường quốc luôn có điểm dừng.

Bảo Nguyên tổng hợp

Xem thêm: