Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, thế giới đang phải đối mặt với những nguy cơ, tiềm ẩn thảm họa, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của con người ngay trong thế kỷ 21. Liệu con người có thể làm gì để ngăn chặn chúng? Hãy theo dõi ý kiến tổng hợp từ 50 chuyên gia thuộc các lĩnh vực khác nhau có uy tín hàng đầu thế giới trả lời câu hỏi này.

1. Tình trạng kháng thuốc và phương án cấp bách

Năm 2014, Chính phủ Anh và Quỹ từ thiện Wellcome Trust (Anh) đã phát động phong trào “Đánh giá về vấn đề kháng thuốc kháng sinh”. Theo kết quả đánh giá, toàn thế giới mỗi năm có trên 700 nghìn người chết vì nhiễm siêu vi rút kháng thuốc kháng sinh. Với diễn biến phức tạp như hiện nay, đến năm 2050, mỗi năm sẽ có 10 triệu người chết vì nhiễm vi rút kháng thuốc kháng sinh, điều này có nghĩa là cứ mỗi 3 giây lại sẽ có 1 người chết.

Ông Tim Jinks, Trưởng nhóm Phát triển Chiến lược về các bệnh nhiễm trùng kháng thuốc của tổ chức Wellcome Trust, trong một buổi phỏng vấn mới đây với BBC cho ý kiến: “Nâng cao năng lực chuẩn đoán, điều trị và phòng ngừa kháng thuốc đối với các bệnh truyền nhiễm, đồng thời thúc đẩy phát triển các dòng kháng sinh mới thay thế cho những dòng kháng sinh không còn tác dụng bảo vệ chống lại những vi khuẩn giết người là việc làm cấp bách nhất.” Ông nhấn mạnh nếu không ngăn ngừa được nạn lạm dụng kháng sinh từ phía bác sỹ và bệnh nhân, và kịp thời thay thế các thế hệ kháng sinh mất tác dụng, chúng ta sẽ không còn khả năng an toàn trong điều trị ngay cả những ca phẫu thuật thông thường như mổ lấy thai hay thay khớp hông.

2. Các giải pháp bảo vệ tài nguyên nước – đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và đô thị hóa gia tăng?


Biến đổi khí hậu, hạn hán và phát triển toàn cầu của thành phố sẽ ảnh hưởng đến việc sử dụng nước (và bảo tồn) nước trong tương lai gần. (Credit: Getty Images)

An ninh nguồn nước” là một thách thức to lớn mà chúng ta đang phải đối mặt trong quá trình đô thị hóa. Chúng ta đang phải nỗ lực ngăn chặn chất lượng nước sông và nước lộ thiên ngày càng xấu đi, nạn thiếu nước ngầm và phụ thuộc vào nguồn nước biển ngày càng tăng ở các nước đang phát triển. Chúng ta cần ngay lập tức áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào quản lý nước. Công nghệ xử lý, lập bản đồ tầng nước, tái chế và tái sử dụng nước thải, cùng nhiều vấn đề khác cũng cần được đưa vào đầu tư Nghiên cứu và Phát triển.” – Vijay Padmanabhan, Ngân hàng Phát triển thế giới, Tư vấn kỹ thuật (đô thị) chia sẻ.

3. Làm thế nào để đối phó với “thông tin sai lệch”?



Vấn đề cốt lõi chúng ta phải đối mặt ngày nay là làm thế nào để ứng phó với tình huống khi mà bất kỳ một ai cũng có thể đưa ra một nhận định cá nhân mà không qua kiểm chứng nào cả.

Bằng cách nào đó, chúng ta cần thống nhất cách phân biệt điều gì chúng ta tin tưởng và điều gì là sự thật. Tôi thấy có rất nhiều cách để đánh giá nội dung của một nhận định để kiểm chứng xem chúng đúng hay sai. Tuy nhiên, tôi không nghĩ những cách làm trên là hay nhất. Tôi cho rằng cách tốt nhất là đánh giá mình cần tin ai chứ không phải mình cần tin điều gì.

Đa số chúng ta không thể nào kiểm chứng hết tất cả những nhận định cá nhân mình nghe thấy. Nếu bạn nghĩ về một số điều mà cá nhân bạn tin rằng chúng là sự thật, có một số điều đó bạn chưa từng kiểm chứng cá nhân xem đúng hay sai.Thật là không khả thi khi chúng ta phải kiểm chứng tất cả những điều chúng ta nghe. Vì vậy, chúng ta cần tạo ra tình huống mà chúng ta có thể tin cậy lẫn nhau.” – Theo Paul Resnick – Giảng viên Trường Đại học thông tin Michigan.

4. Làm thế nào để ứng phó với dịch bệnh có nguy cơ lây lan toàn cầu?

Du lịch quốc tế, đô thị hóa gia tăng và biến đổi khí hậu tạo điều kiện cho virut phát tán với tốc độ chóng mặt trên phạm vi toàn cầu.

Những bệnh dịch gần đây như SARs, Ebola và Zika cảnh báo về tình trạng bị động của chúng ta trong khả năng ứng phó với dịch bệnh toàn cầu. Để có thể giải quyết được mối đe dọa này, chúng ta cần sản xuất các vắc xin mới, thiết lập hệ thống y tế vững vàng hơn và giữa các quốc gia cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn.

Tổ chức Wellcome của chúng tôi đang nỗ lực cải thiện tình trạng này bằng nhiều cách khác nhau. Chúng tôi là thành viên sáng lập Liên minh cải tiến sẵn sàng ứng phó đại dịch (CEPI), là nơi chuyên phát triển các vắc-xin mới chống lại các bệnh truyền nhiễm có khả năng bùng phát thành đại dịch nghiêm trọng.

Tổ chức Y tế Thế giới cũng cần chuẩn bị tài chính tốt hơn và có trách nhiệm ứng phó nhanh chóng và hiệu quả khi dịch bệnh có dấu hiệu phát tán. Chỉ bằng cách đầu tư, phối hợp và hợp tác, chúng ta mới có thể ứng phó được với những dịch bệnh sẽ tiếp tục phát sinh trong tương lai.” – Mike Turner, Trưởng khoa Nhiễm trùng và Miễn dịch học tại Wellcome Trust phát biểu. 

Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, nếu chúng ta bị đại dịch cúm tương tự như cúm Tây Ban Nha năm 1918, có thể sẽ khiến  71 triệu người tử vong và dẫn đến suy thoái toàn cầu, tổn thất hơn 3 nghìn tỷ đô la.

Thứ nhất, hệ thống phát hiện và ứng phó với sự bùng phát dịch bệnh ở nhiều quốc gia còn rất yếu. Thứ hai, chúng ta có quá ít vắc-xin, thuốc và thiết bị chẩn đoán đối với các bệnh truyền nhiễm có nguy cơ bùng phát. Thứ ba, ở cấp quốc tế, chúng ta chưa có một phương pháp phối hợp mạnh mẽ, đồng bộ tạo nên một hệ thống với những yếu tố thiết yếu để chuẩn bị và ứng phó – ví như tăng khả năng sản xuất vacxin trong tình trạng khẩn cấp, hay thiết lập hệ thống giám sát kết nối toàn cầu, hoặc một đơn vị ứng phó cơ động cho toàn thế giới. Thu hẹp khoảng cách của 3 vấn đề này là một trong những ưu tiên toàn cầu cấp bách nhất để chúng ta ngăn chặn thảm hoạ toàn cầu tiềm ẩn. Ví dụ, nếu chúng ta bị đại dịch cúm tương tự như cúm Tây Ban Nha vào năm 1918, có thể sẽ khiến 71 triệu người tử vong và dẫn đến suy thoái toàn cầu, tổn thất hơn 3 nghìn tỷ đô la.” – Ý kiến của Gavin Yamey, giáo sư về thực hành sức khoẻ toàn cầu, Viện Y tế Toàn cầu của Đại học Duke.


Điều quan trọng là phải có vắc-xin sẵn sàng để chống lại đại dịch toàn cầu tiếp theo – có thể là Zika, Ebola, hoặc một căn bệnh mới. (credit: Getty Images)

“Qua hai đại dịch mới đây là Ebola và Zika, những nhược điểm của chúng ta trong công tác ứng cứu trước những mối đe dọa của vi khuẩn gây chết người đã được bộc lộ rất rõ, qua đó cho thấy việc thiết lập các biện pháp phòng ngừa chủ động và khả năng hành động nhanh khi có dịch là yếu tố then chốt. Đồng thời, nó cũng cho thấy khả năng của chúng ta trong ngăn ngừa, chẩn đoán và điều trị các bệnh truyền nhiễm chết người thông qua công nghệ mới. Đây chính là thời điểm hoặc dành cho sự hủy diệt hoặc đánh dấu tiến bộ vượt bậc đối với một trong những thử thách cam go nhất của loài người chúng ta.” – Pardis Sabeti, Phó giáo sư khoa sinh học nhân thể và tiến hóa, về miễn dịch học và các bệnh truyền nhiễm, Đại học Harvard cho hay. 

5. Làm thế nào để ứng phó với tình trạng dân số quá đông?

Những tiến bộ về công nghệ, mặc dù đang giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đối với đời sống của con người, vẫn không đủ để đảm bảo cho sự phát triển bền vững trừ khi chúng ta ngưng tăng dân số và giảm mức độ tiêu dùng trung bình, đồng thời giảm khoảng cách giàu nghèo trên toàn cầu.

Cho đến nay, các nguồn tài nguyên không tái tạo được đang giúp thúc đẩy động cơ kinh tế của chúng ta. Tuy nhiên phải khẳng định, nhiều nguồn tài nguyên này sẽ sớm cạn kiệt và không đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế trong thế kỷ 21. Vì vậy, chúng ta phải lên kế hoạch nhanh chóng cho một tương lai, khi con người có thể sống chỉ bằng nguồn tài nguyên tái tạo, đồng thời vẫn duy trì một môi trường đa dạng sinh học làm cho hành tinh này vẫn có thể duy trì sự sống.” – William Ryerson, nhà sáng lập và chủ tịch Học viện Dân số và Trung tâm Truyền thông Dân số đưa ra ý kiến. 

6. Thời đại của dữ liệu khổng lồ và trí tuệ nhân tạo liên quan gì đến sức khỏe con người?

Thử thách to lớn của chúng ta ngày nay liên quan đến những ứng dụng công nghệ vào chăm sóc sức khỏe con người, trong đó bao gồm khả năng số hóa loài người. Nghĩa là, thông qua các bộ cảm biến sinh học, trình tự và hình ảnh DNA, chúng ta có thể xác định bản chất y học của từng cá nhân. Vấn đề là điều này sẽ tạo ra vô số terabyte dữ liệu cần lưu trữ, ví như: các dữ liệu quan trọng như huyết áp theo thời gian thực. Việc tổng hợp và xử lý dữ liệu, từ nhiều nguồn, với các thuật toán và trí tuệ nhân tạo là một nhiệm vụ hết sức khó khăn. Một khi thành công, chúng ta sẽ hướng tới giải pháp cung cấp tư vấn y tế từ xa – điện thoại thông minh của bạn sẽ cung cấp phản hồi tức thời về tất cả các chỉ số y tế và sức khỏe của bạn để giúp bạn phòng chống bệnh tật.” (Theo Eric Topol, Viện Khoa học Transatlantic Scripps). 

(Còn tiếp)

Tham khảo BBC

An Nhiên

Xem thêm: