- Đại Kỷ Nguyên - https://www.dkn.tv -

Bổ sung nhiều sắt để bổ máu nhưng không hiểu rõ sẽ gây tác hại khôn lường

Sắt là nguyên tố vi lượng quan trọng đối với cơ thể và là yếu tố chủ yếu trong sản xuất hồng cầu, tuy nhiên việc bổ sung loại khoáng chất này như thế nào để tốt cho sức khỏe lại là điều không phải ai cũng biết.

Thiếu sắt sẽ gây tình trạng thiếu máu, ngược lại, nếu hấp thụ quá nhiều chất sắt lại gây ra nhiều loại bệnh nguy hiểm. Trái với suy nghĩ của nhiều người, thừa sắt lại là một bệnh khá phổ biến, cứ 15 người sẽ có một người mắc bệnh thừa sắt.

Bệnh được chia thành hai nhóm: nhóm bệnh thừa sắt do di truyền và nhóm còn lại là nhóm thừa sắt mắc phải. Bệnh thừa sắt do di truyền là một bệnh bẩm sinh, ngay từ khi sinh ra, ruột đã mất khả năng điều hòa lượng sắt hấp thụ, lượng sắt “thừa” này sẽ không được bài tiết ra ngoài hay xử lý bằng một cơ chế phù hợp mà sẽ được tích trữ lại ở gan và tim. Bệnh nhân có khả năng hấp thụ tới 3mg sắt trong một ngày, và sắt sẽ được tích trong cơ thể, đặc biệt là ở gan và tim. Bệnh thừa sắt mắc phải lại là một bệnh cơ hội và thường đi kèm với các bệnh như thiếu hồng cầu, các bệnh về gan và các bệnh liên quan đến hấp thụ sắt.

Ảnh: doctorbond.in

Nhu cầu sắt trong cơ thể mỗi ngày được khuyến nghị như sau: Trẻ em (1-10 tuổi) là 7-10mg, phụ nữ (19-50 tuổi) là 18mg, phụ nữ mang thai là 27mg, phụ nữ cho con bú từ 9-10mg, nam giới (từ 19 tuổi) là 8mg. Lượng tăng cho phép là 45mg/ngày.

Lâu nay người ta nghĩ thiếu sắt là nguy hiểm, thế nhưng ít ai nghĩ rằng thừa sắt lại nguy hiểm và cấp tính hơn. Bạn có bao giờ nghĩ tới những hệ quả này ?

1. Các triệu chứng thường gặp khi thừa sắt trong máu:

2. Nếu thừa sắt quá cao mà không kịp thời khắc phục thì có thể dẫn đến các bệnh nguy hiểm

Nguy cơ ung thư gan: gan thường lưu trữ chất sắt dư thừa trong cơ thể, khi sắt quá nhiều sẽ tạo áp lực lớn, có thể dẫn đến ung thư hoặc xơ gan

Bệnh tim mạch: chất sắt dư thừa cản trở quá trình dẫn điện của tim dẫn đến suy tim hoặc loạn nhịp tim, gây trở ngại cho việc bơm máu, gián đoạn sự lưu thông máu. Sưng chân và khó thở là những triệu chứng của suy tim.

Thay đổi da: khi lượng chất sắt dư thừa trong cơ thể di chuyển từ máu vào các mô cơ thể, nó đọng lại trong các tế bào da. Chính vì thế, làn da trở nên hơi xám và bạc màu. Sắc tố da thay đổi cũng khiến da nhạy cảm hơn với các tia cực tím có hại.

Tiểu đường: 75% những người bị tình trạng này mắc bệnh tiểu đường. Nguyên nhân là lượng chất sắt dư thừa tích tụ trong tuyến tụy và gây rối tiến trình sản xuất insulin, khiến lượng đường trong máu tăng.

Thừa sắt dễ gây nên bệnh tiểu đường. (Ảnh: mongcm.fr)

Viêm khớp: chất sắt dư thừa tích tụ trong các khớp xương có thể dẫn đến tổn hại các mô, dẫn tới viêm khớp. Tổn thương mô khiến xương không có lớp gì bao phủ bên ngoài, làm cho chúng cọ xát vào nhau gây đau

Tổn hại buồng trứng: nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng, lượng chất sắt dư thừa trong máu của phụ nữ có thể làm hỏng buồng trứng. Ở một số phụ nữ, những biểu hiện của buồng trứng có vấn đề là chu kỳ kinh nguyệt không đều và không rụng trứng. Ở thiếu nữ, tuổi dậy thì cũng có thể bị trì hoãn vì lý do tương tự

Kích thích vi khuẩn sinh sôi: chất sắt vận chuyển O2 khắp cơ thể và do đó lượng sắt dư thừa khiến vi khuẩn sinh sôi nảy nở với số lượng lớn. Vi khuẩn cần O2 và lượng sắt dư thừa cung cấp O2 cần thiết cho vi khuẩn, cho phép chúng phát triển nhanh. Đây là lý do phổ biến nhất khiến nhiều người bị thừa sắt phải đối mặt với bệnh truyền nhiễm mãn tính.

Các bệnh hệ thần kinh: bệnh Parkinson (bệnh liệt rung), ADHD (rối loạn tăng động giảm chú ý), bệnh Alzheimer; mệt mỏi, căng thẳng, giận dữ, sợ hãi và có các hành vi bất thường… là kết quả của lượng chất sắt dư thừa trong máu gây ra

Thừa sắt dễ gây ung thư: trong khẩu phần ăn nếu lượng sắt quá nhiều có thể tạo khối u trong gan, phổi, mô, ruột kết tràng hoặc tự phát thành bệnh nhiễm sắc tố sắt nội mô, tăng nguy cơ ung thư tế bào gan, dạ dày, ruột kết tràng và có thể cả ung thư phổi, thực quản, bàng quang.

Những người thừa sắt có nguy cơ ung thư cao hơn người bình thường. (Ảnh: dreamstime.com)

Các chuyên gia cảnh báo, sắt cũng giống như chì, thủy ngân, nhôm và mangan, là chất luỹ tích, không thể bài tiết. Mỗi ngày, chúng ta chỉ có thể bài tiết khoảng 1,2mg bất kể hấp thụ nhiều hay ít. Vì vậy, nếu lượng sắt đã được hấp thụ hơn lượng cần thiết, rất khó để loại nó ra khỏi cơ thể. Phần lớn lượng dư thừa sẽ được tích trữ trong gan. Đặc biệt, chế độ ăn nhiều sắt kết hợp với các thuốc, thực phẩm bổ sung sắt sẽ là nguy cơ khó lường.

Do đó, bất cứ ai dự định uống bất kỳ loại vitamin tổng hợp hoặc chất bổ sung, thực phẩm chức năng nào có chứa chất sắt trước tiên nên tham vấn với chuyên gia y tế. Điều này đặc biệt quan trọng nếu bạn dự định sử dụng nhiều hơn một thực phẩm bổ sung trong cùng một thời điểm. Sắt không phải là một chất có thể hấp thu bao nhiêu cũng được, đối với những bệnh nhân đã mắc các bệnh liên quan đến gan và tim, nên hạn chế sử dụng các loại thực phẩm chứa nhiều sắt hay uống các loại vitamin bổ sung sắt.

BS. Thu Trang