Bùi Hữu Hùng (sinh năm 1957) là một trong những họa sĩ trụ cột của làng Mỹ thuật Việt Nam. Ông nổi tiếng với các tác phẩm vẽ trên chất liệu sơn mài theo kỹ thuật cổ điển và sơn bản địa. Những tác phẩm của ông nổi bật về kỹ năng áp dụng chất liệu sơn mài trên vải khi lột tả được những âm điệu đầy chiều sâu của một số câu chuyện cổ xưa – nơi nội tâm nhân vật được mô tả trên nền của không gian huyền ảo.

Năm 1986, Bùi Hữu Hùng theo học và tốt nghiệp trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội và tham gia xây dựng xưởng sơn mài Nhà Sàn Studio bên bờ hồ Tây. Từ năm 1996, ông trở thành hội viên Hội sơn mài thế giới và cũng là hội viên Hội nghệ sĩ tạo hình nghệ thuật Việt Nam.

Tranh sơn mài của họa sĩ Bùi Hữu Hùng. Ảnh: Gocsantruong.com

Man mác hồi ức lịch sử

Đề tài vẽ tranh của họa sĩ Bùi Hữu Hùng luôn man mác sắc màu của lịch sử với các chủ đề về cuộc sống của hoàng cung, thiếu nữ quý tộc với các trang phục truyền thống, thể hiện tinh thần dân tộc ở một thời kỳ lịch sử của đất nước.

Tác phẩm Sơn mài BHH 41. Họa sĩ: Bùi Hữu Hùng. Ảnh:Printerest.com

Bùi Hữu Hùng là một nghệ sỹ có những sáng tác khá nổi bật về kỹ năng áp dụng chất liệu sơn mài trên vải khi lột tả được những âm điệu rất có chiều sâu của một số câu chuyện cổ xưa – nơi nội tâm nhân vật được mô tả trên nền của không gian huyền ảo.

“Hoàng Hậu”. Chất liệu: Sơn mài. Họa sĩ: Bùi Hữu Hùng. Ảnh: Printerest.com

Có một điểm độc đáo, là họa sĩ Bùi Hữu Hùng không vẽ chân dung của những nhân vật thực trong lịch sử. Ông chỉ biểu cảm qua hình vẽ từ trong trí tưởng tượng và lấy nguồn cảm hứng từ các câu chuyện cổ xưa của thời phong kiến và cái đẹp tinh túy trong văn hóa dân gian của Việt Nam. Đối tượng trong các bức tranh của ông thường là những phụ nữ có khuôn mặt mang nội tâm sâu lắng hoặc mô tả nỗi buồn bên trong của một chế độ triều đình thời đó. 

“Hoàng hậu ở tuổi trung niên”. Họa sĩ: Bùi Hữu Hùng. Chất liệu: Sơn mài. Ảnh: Printerest.com

Sự kết hợp màu sắc tinh tế

Trong các bức tranh sơn mài truyền thống, Bùi Hữu Hùng đã pha trộn sự kết hợp tinh tế màu sắc theo cách cổ điển để tạo ra một hình ảnh tinh tế hơn, sâu hơn nhằm tạo ra những bức tranh đặc biệt của mình.

“Áo dài”. Chất liệu: Sơn mài. Họa sĩ: Bùi Hữu Hùng. Ảnh: Printerest.com

Sơn mài truyền thống vốn chỉ có ba màu: nâu, đen và đỏ son. Đến năm 1930, các nghệ sĩ bắt đầu sử dụng một kỹ thuật mới cho phép kết hợp phong phú hơn về màu sắc. Qua nhiều năm kinh nghiệm và thử nghiệm, các nghệ sĩ sử dụng thêm các chất liệu khác nhau như tro, vỏ trứng nghiền, vàng và bạc để tôn tạo thêm cho vẻ đẹp công trình sáng tạo. Những nguyên liệu này giúp các nghệ sĩ hiện đại thể hiện được đầy đủ hơn, sáng tạo hơn và đầy cá tính trong các tác phẩm nghệ thuật.

“Cô gái và Lư trầm hương”. Chất liệu: Sơn mài. Họa sĩ : Bùi Hữu Hùng. Ảnh:Printerest.com

Một số sản phẩm sơn mài đã được tìm thấy trong các ngôi mộ cổ xưa ở Việt Nam. Qua nhiều thế kỷ, các thợ thủ công bậc thầy của Việt Nam và các nghệ sĩ đã làm chủ các kỹ thuật sử dụng sơn mài với mục đích trang trí và bảo quản. Các tác phẩm tranh sơn mài có thể cạnh tranh được với tranh lụa và sơn dầu với đặc trưng độc đáo.

“Ngồi thiền”. Chất liệu: Sơn mài. họa sĩ: Bùi Hữu Hùng. Ảnh: Printerest.com
Tác phẩm: Hồi ức. Họa sĩ: Bùi Hữu Hùng. Chất liệu: Sơn mài. Ảnh: Pinterest.com

Tranh sơn mài là một trong những di sản nghệ thuật và văn hóa quý của Việt Nam. Không có gì là ngạc nhiên khi nói những bức tranh sơn mài mang đến cho hội họa đương đại của Việt Nam một bản sắc riêng biệt và được các nghệ sĩ lựa chọn. 

“Thiếu nữ và cái lồng chim.” Ảnh: Printerest.com

Bùi Hữu Hùng sáng tác bằng nhiều chất liệu như sơn mài, sơn dầu, acrylic, chất liệu tổng hợp và điêu khắc. Nhưng tranh sơn mài với kỹ thuật cổ điển và sơn bản địa của ông là được nhiều người biết đến và nổi tiếng hơn cả. Bùi Hữu Hùng tham gia triển lãm nghệ thuật quốc tế từ rất sớm, và tới năm 1982, ông tiếp tục tham gia triển lãm tại Warszawa, Ba Lan với một số tác phẩm tranh sơn mài phong cảnh mới sáng tác của ông.

Một tác phẩm phong cảnh mang phong cách riêng của Bùi Hữu Hùng. Chất liệu: Sơn mài. Ảnh: Trieuart.com

Người xem có thể cảm nhận thế giới nội tâm trong tranh của ông với các họa tiết đơn giản và các gam màu tối, từ đó liên tưởng tới thế giới huyền bí, thâm sâu về triết lý và nội hàm sâu sắc của văn hóa phương Đông.

“Hoàng Hậu”. Tác giả: Bùi Hữu Hùng. Chất liệu: Sơn mài. Ảnh: Pinterest.com
Tác phẩm “Vị Hoàng hậu cuối cùng”. Chất liệu: Sơn mài. Họa sĩ: Bùi Hữu Hùng. Ảnh: Printerest.com

Kỹ thuật sơn mài truyền thống đã được họa sĩ Bùi Hữu Hùng vận dụng tối đa nhằm lột tả được âm điệu nhiều chiều sâu của văn hóa truyền thống. Năm 1994, ông cùng với các họa sĩ khác là Trương Tân, Đỗ Minh Tâm, Lê Hồng Thái… thành lập nên nhóm “Avand Garde” được sự trợ giúp từ đại sứ quán Cộng hòa Liên bang Đức tài trợ tại Nhà Triển lãm số 29 Hàng Bài, Hà Nội. Cuộc triển lãm này gây được tiếng vang lớn đối với giới hội họa của các nước trong khu vực. Năm 1996, tên tuổi của Bùi Hữu Hùng như một nghệ sĩ chuyên nghiệp mang tầm cỡ thế giới thông qua tác phẩm sơn mài “Sân khấu cổ” tại triển lãm “Sơn mài Quốc tế” ở bảo tàng Fujita, Tokyo, Nhật Bản. Cũng trong năm này, họa sĩ Bùi Hữu Hùng cùng họa sĩ Lê Hồng Thái được kết nạp vào hội Sơn mài Thế giới.

Minh Đức