Xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ năm 2014 theo báo cáo phát hành ngày 27/12 của cơ quan thống kê cho thấy tình hình không mấy khả quan, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 15 tỷ USD và cho thấy những bất lợi khi Việt Nam thực hiện các cam kết mở cửa thị trường dịch vụ trong khuôn khổ WTO và cộng đồng ASEAN từ năm 2015.

Xuất khẩu hàng hóa nội địa đạt thấp

Năm 2014, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu đạt 150 tỷ USD. Trong đó, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đạt 101,6 tỷ USD, chiếm 68%. Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực vẫn thuộc về khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài: Kim ngạch xuất khẩu điện thoại các loại và linh kiện chiếm 99,6% tổng kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này của cả nước; hàng dệt, may chiếm 59,4%; giày dép chiếm 77%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác chiếm 89,7%; điện tử, máy tính và linh kiện chiếm 98,8%. Có thể nói thành công của xuất khẩu năm nay là thuộc về các DN có vốn đầu tư nước ngoài.

Khu vực kinh tế trong nước đạt 48,4 tỷ USD, chiếm 32% tổng kim ngạch, nếu loại trừ yếu tố giá, thì mức tăng không đáng kể. Thậm chí, có nhiều mặt hàng xuất khẩu bị giảm nhiều so với năm 2013 như dầu thô, than đá, cao su, chè …Trong đó, xuất khẩu cao su chỉ bằng 71,9% năm 2013. Gạo là mặt hàng chủ lực của những năm trước thì năm nay cũng không tăng.

Về thị trường xuất khẩu năm 2014, Hoa Kỳ tiếp tục đứng đầu, với kim ngạch ước tính đạt 28,5 tỷ USD, tăng 19,6% so với năm 2013; thứ hai là EU với 27,9 tỷ USD, tăng 14,7%. ASEAN là thị trường thứ 3 ước tính đạt 19 tỷ USD, tăng 3,1%. Tiếp theo là Trung Quốc 14,8 tỷ USD, Nhật Bản đạt 14,7 tỷ USD.

Nhập khẩu hàng hóa

Năm 2014, kim ngạch hàng hóa nhập khẩu ước tính đạt 148 tỷ USD, trong đó khu vực có vốn đầu tư nước ngoài 84,5 tỷ USD, chiếm 57%. Trong khi xuất khẩu chiếm tỷ trọng cao hơn thì nhập khẩu lại thấp hơn, do có phần nguyên liệu tự sản xuất trong nước đã tăng thêm, đây là tác nhân chính làm cán cân thanh toán đạt xuất siêu 2 tỷ đô.

Còn khu vực kinh tế trong nước chỉ có 32% tổng xuất khẩu, nhưng nhập khẩu 63,5 tỷ USD, chiếm 43%. Nếu không nhờ khối ngoại, thì khu vực này bị nhập siêu.

Về cơ cấu hàng hóa nhập khẩu năm nay, nhóm hàng tư liệu sản xuất ước tính đạt 135 tỷ trên tổng số 148 tỷ nhập khẩu, chiếm tỷ trọng lớn nhất với 89%, trong đó nhóm hàng máy móc, thiết bị, dụng cụ, phương tiện vận tải, phụ tùng đạt 55,6 tỷ; nhóm hàng nguyên, nhiên vật liệu đạt 79,4 tỷ USD.

Về thị trường hàng hóa nhập khẩu, Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất của Việt Nam

Về thị trường hàng hóa nhập khẩu, Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch ước tính đạt 43,7 tỷ USD, nhập siêu cả năm từ Trung Quốc ước tính đạt 28,9 tỷ USD, tăng 21,8% so với năm trước. Với hàng tư liệu sản xuất chủ yếu nhập khẩu từ Trung quốc thì chúng ta cũng không kỳ vọng có chất lượng sản phẩm xuất cao trong tương lai.

Thứ hai là ASEAN ước tính đạt 23,1 tỷ USD. Thứ ba là Hàn Quốc đạt 21,7 tỷ USD. Thứ tư là Nhật Bản đạt 12,7 tỷ USD. Thứ năm là EU đạt 8,9 tỷ USD.

Nhập siêu của khu vực kinh tế trong nước

Uớc tính xuất siêu năm 2014 khoảng 2 tỷ USD, trong đó khu vực có vốn đầu tư nước ngoài xuất siêu 17 tỷ USD, cao hơn mức 13,7 tỷ USD của năm trước; khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 15 tỷ USD, cao hơn mức 13,7 tỷ USD của năm 2013. Mặc dù mức xuất siêu 2 tỷ USD của năm 2014 là mức cao nhất kể từ năm 2012, góp phần ổn định tỷ giá và cung cầu ngoại tệ trên thị trường nhưng hiệu quả mang lại cho nền kinh tế từ xuất nhập khẩu hàng hóa chưa cao.

Điều này thể hiện rõ qua giá trị gia tăng hàng xuất khẩu của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài thấp với chủ yếu là hàng gia công, chế biến; trong khi khu vực trong nước vẫn nhập siêu mạnh, chứng tỏ sự phụ thuộc vào thị trường nước ngoài của sản xuất và tiêu dùng trong nước, chưa vươn lên để gia tăng tỷ lệ nội địa hóa của sản phẩm.

Xuất nhập khẩu dịch vụ

Xuất khẩu dịch vụ năm 2014 ước tính đạt 11 tỷ USD, tăng 2,8% so với năm 2013, trong đó xuất khẩu dịch vụ du lịch đạt 7,3 tỷ USD, chiếm 66% tổng kim ngạch và không biến động nhiều so với năm trước. Nhập khẩu dịch vụ năm nay đạt 15 tỷ USD, tăng 5,6% so với năm 2013, trong đó dịch vụ vận tải và bảo hiểm hàng nhập khẩu đạt 8,1 tỷ USD, chiếm 54% tổng kim ngạch và tăng 12,6%. Nhập siêu dịch vụ năm 2014 khoảng 4 tỷ USD và có xu hướng tăng lên trong những năm gần đây, chủ yếu do nhập khẩu dịch vụ vận tải vì hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vẫn do nước ngoài thực hiện là chính.

Điều này cho thấy những bất lợi khi Việt Nam thực hiện các cam kết mở cửa thị trường dịch vụ trong khuôn khổ WTO và cộng đồng ASEAN từ năm 2015 và Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) trong tương lai không xa.

Thành Tâm

Từ Khóa: Thể Loại: Khác