Mặc dù đã có rất nhiều thành tích trong 30 năm qua, giảm tỷ lệ đói nghèo, tăng thu nhập bình quân lên 2.000 USD/người/năm, tuy nhiên năng suất lao động vẫn thấp gần cuối trong khu vực, khoảng 1/3 dân số, tức khoảng 30 triệu người, đang có nguy cơ trở lại với nghèo đói.

Vì thế WB đã đưa ra những khuyến nghị hữu ích để Việt Nam phát triển trong 20 năm tới.

Nhân chuyến thăm Việt Nam của Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Jim Yong Kim, Bộ Kế hoạch Đầu tư và Ngân hàng Thế giới tổ chức “Lễ công bố báo cáo Việt Nam 2035: Hướng tới Thịnh Vượng, Sáng tạo, Công bằng và Dân chủ” vào  sáng ngày 23/02/2016, tại Hà Nội.

Báo cáo Việt Nam 2035 được các chuyên gia Việt Nam, Ngân hàng Thế giới và các chuyên gia quốc tế hợp tác xây dựng xong với rất nhiều khuyến nghị quan trọng để đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế phát triển mạnh, bền vững với mức thu nhập trung bình cao vào năm 2035.

Báo cáo cho rằng Việt Nam cần xây dựng khu vực kinh tế tư nhân có khả năng cạnh tranh, thực hiện quá trình đô thị hoá một cách hiệu quả, khuyến khích sáng tạo và tận dụng các cơ hội thương mại mới mở ra nhằm thực hiện cải cách trên qui mô lớn.

Để trở thành nước thu nhập trung bình cao, Việt Nam cần duy trì mức tăng trưởng tối thiểu 7% mỗi năm, để nâng mức thu nhập trung bình lên trên 7.000 USD vào năm 2035 (khoảng 18.000 USD nếu tính theo sức mua tương đương so với 2.052 USD năm 2014).

Việt Nam là một tấm gương thành công về phát triển từ một trong những nước nghèo nhất, trong 30 năm qua. Việt Nam đã duy trì được tốc độ tăng trưởng hàng năm ở mức gần 7% và đã áp dụng các chương trình mục tiêu giúp hàng chục triệu người thoát khỏi cảnh nghèo cùng cực,” ông Jim Yong Kim, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới nói.

Nhưng dù đạt được những thành công lớn như trên, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chững lại, những thành quả của Việt Nam có phần mong manh.

Theo ông Jim Yong Kim, báo cáo Việt Nam 2035 thể hiện rõ nét mong muốn của lãnh đạo Việt Nam muốn đưa đất nước trở thành một quốc gia hiện đại, công nghiệp hoá sau một thế hệ.

Tăng năng suất lao động nhanh, bảo vệ môi trường và đổi mới sáng tạo trong hoạt động kinh tế sẽ giúp Việt Nam tăng trưởng nhanh. Phá bỏ rào cản đối với các đối tượng thiệt thòi, cung cấp dịch vụ tốt hơn cho nhóm trung lưu đô thị đang già nhanh sẽ giúp Việt Nam giữ vững được thành tích ấn tượng về bình đẳng và hoà nhập xã hội của mình,” ông Jim Yong Kim nói. “Báo cáo cũng gợi ý rằng Việt Nam cần xây dựng thể chế hiện đại và minh bạch, là những bước có thể giúp Việt Nam đạt được mục tiêu của mình.

Nước ta đang đứng trước bước ngoặt của cải cách và phát triển. Thời cơ và thuận lợi rất lớn, nhưng thách thức và khó khăn cũng không hề nhỏ. Để đạt được khát vọng hướng tới một Việt Nam thịnh vượng, sáng tạo, công bằng và dân chủ, lựa chọn duy nhất của chúng ta là thực hiện cải cách. Nếu không, chúng ta không thể khai thác được cơ hội, cũng không thể vượt qua thách thức, và nguy cơ tụt hậu xa hơn, rơi vào bẫy thu nhập trung bình sẽ khó có thể tránh khỏi. Chúng tôi tin rằng những thế hệ người Việt Nam hiện nay và tương lai chắc chắn có đủ ý chí, bản lĩnh và năng lực để thực hiện thành công công cuộc đổi mới.” ông Bùi Quang Vinh, Bộ trưởng Bộ KHĐT nói.

Báo cáo tập trung vào ba trụ cột: nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh khu vực kinh tế tư nhân, thúc đẩy công bằng và hoà nhập xã hội và nâng cao hiệu quả khu vực công.

Nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh khu vực kinh tế tư nhân

Một số biện pháp tăng cường sức mạnh cho nền kinh tế và khu vực tài chính, trong đó tập trung vào nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ quyền sử hữu tài sản, và thực thi chính sách cạnh tranh.

Gợi ý cần các chính sách và đầu tư để hỗ trợ tăng trưởng các ngành công nghiệp có liên quan đến các chuỗi cung ứng toàn cầu, sử dụng khôn ngoan hơn các Hiệp định thương mại tự do, kể cả Hiệp định Hợp tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dương. Báo cáo cũng đề xuất cải tiến ngành nông nghiệp – khu vực chiếm gần một nửa lực lượng lao động của cả nước – tăng cường bảo vệ môi trường và tăng cường qui hoạch phát triển sản xuất năng lượng sạch.

Thúc đẩy công bằng và hoà nhập xã hội

Đảm bảo hoà nhập xã hội trong quá trình phát triển không phải là việc đơn giản, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hoá, đô thị hoá diễn ra như vũ bão, và đòi hỏi ngày càng cao về lực lượng lao động có tay nghề.

Vấn đề nữa là còn tồn tại khoảng cách giàu nghèo giữa các nhóm dân tộc thiểu số và nhóm đa số tại Việt Nam—nhóm thiểu số chỉ chiếm 15% dân số nhưng chiếm 50% số người nghèo.

Báo cáo kêu gọi Việt Nam tiếp tục tăng cường hoà nhập và công bằng xã hội, tạo nhiều cơ hội hơn cho các nhóm dân tộc thiểu số, người tàn tật và phụ nữ, và cung cấp dịch vụ cho một xã hội trong quá trình già hoá, đô thị hoá, và xuất hiện tầng lớp trung lưu. Và để thực hiện ước muốn đó Việt Nam cần phải có một nền quản trị tốt, các thể chế hiện đại và một xã hội thượng tôn pháp luật. Việt Nam đã đạt được nhiều tiến bộ trong chương trình hòa nhập xã hội, nhưng các nhóm dân tộc thiểu số vẫn còn nghèo — nhóm thiểu số chỉ chiếm 15% dân số nhưng chiếm 50% số người nghèo.

Một phần ba dân số của Việt Nam, tức khoảng 30 triệu người, đang có nguy cơ rơi trở lại vào nghèo đói. Chỉ trong 30 năm, Việt Nam đã giảm được tỷ lệ nghèo đói bần cùng từ 50% xuống gần 3% – một thành quả đáng kinh ngạc. Việt Nam hiện đang có cơ hội tập trung vào 3% còn lại này – chủ yếu là những người dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, đồng thời cũng là những người dễ chịu ảnh hưởng nhất từ thiên tai, biến đổi khí hậu hay các cú sốc kinh tế.

Việt Nam đặc biệt đứng trước nguy cơ phải chịu ảnh hưởng bất lợi từ biến đổi khí hậu, vì phần lớn dân số và cơ sở kinh tế của Việt Nam đều nằm ở những vùng đất thấp, như đồng bằng, châu thổ ven biển.

Trẻ em ở các gia đình nghèo cũng cần được tiếp cận tốt hơn với các điều kiện học hành, dinh dưỡng, vệ sinh, từ đó có được những cơ hội tốt nhất để thành công khi trưởng thành. Ngoài ra còn có những cải cách khác như xây dựng hệ thống hưu trí bền vững, tăng tỷ lệ học hết cấp ba, phổ cập y tế toàn dân trên nền tảng một hệ thống y tế cơ sở mạnh.

Nâng cao hiệu quả nhà nước

Báo cáo đưa ra các đề xuất cải thiện quản trị nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình và minh bạch, để đảm bảo Việt Nam có hệ thống thể chế mạnh nhằm bắt kịp sự phát triển của đất nước. Để thực hiện điều đó, cần một hệ thống chính quyền thống nhất hơn với quy định về chức năng kinh tế của nhà nước rõ ràng hơn, giảm vai trò trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất và qui định rõ ranh giới giữa khu vực công và khu vực tư, và tuyển dụng và bổ nhiệm dựa trên năng lực. Bên cạnh đó cần tăng cường trách nhiệm giải trình của nhà nước dựa trên chức năng kiểm soát giữa ba nhánh quyền lực và tạo cơ hội cho người dân góp ý về việc cung cấp dịch vụ công của chính phủ.

Thành Long tổng hợp

Xem thêm: