Kinh tế đang khó khăn, môi trường kinh doanh chưa khởi sắc, xuất nhập khẩu cũng đang gặp khó, thế nhưng những nút thắt về thủ tục xuất nhập khẩu rườm rà, nhiều tiêu cực trong việc kiểm tra đang cản trở gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp. Nhưng đó mới chỉ là “phần nổi của tảng băng chìm”.

Ngày 18/5, tại Hà Nội, Hội nghị triển khai Nghị quyết 19/2016 về cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia được Văn phòng Chính phủ (VPCP), Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) phối hợp với USAID Việt Nam tổ chức. Đã có nhiều ý kiến của doanh nghiệp bức xúc kiến nghị dỡ bỏ những rào cản làm đình trệ sản xuất kinh doanh.

Trong những tháng đầu năm 2016 kinh tế gặp rất nhiều khó khăn. GDP quí 1 chỉ đạt 5,46 %, giảm đáng kể so với mức 6,12 cùng kỳ 2015, trong khi lạm phát có xu hướng tăng và số lượng doanh nghiệp giải thể 29.000 doanh nghiệp lớn nhất từ trước đến nay. Có rất nhiều nguyên nhân thuộc về khách quan như mưa rét khắc nghiệt gây thiệt hại sản xuất đầu năm ở vùng núi phía Bắc; hạn hán, ngập mặn ở Đồng bằng Sông Cửu Long và Tây Nguyên; cá chết hàng loạt ở Miền Trung…

Nhưng trong đó phải kể đến nguyên nhân chủ quan, nhiều doanh nghiệp cho rằng thủ tục xuất nhập khẩu rườm rà, nhiều tiêu cực trong việc kiểm tra hoạt động, cách quản lý thiếu thân thiện… đang cản trở hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Kiểm định vô lý và kinh hoàng

Cụ thể, theo tính toán của Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế trung ương, nếu giảm được 1 ngày làm thủ tục hàng hóa xuất nhập khẩu cho doanh nghiệp thì nền kinh tế sẽ tiết kiệm được khoảng 1 tỉ USD. Đây thực sự là nút thắt lớn đối với hoạt động sản xuất – kinh doanh của cộng đồng DN, có những vấn đề DN kêu nhiều năm nhưng vẫn không được giải quyết, nó cũng làm cho môi trường kinh doanh của chúng ta kém so với các nước trong khu vực.

Ông Trương Văn Cẩm – Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam – nói, DN dệt may nhập vải nguyên liệu đều phải giám định formaldehyde với mức phí 2,035 triệu đồng/lần, năm 2015, Bộ Công Thương sửa đổi quy định này nhưng lại theo hướng gây khó khăn hơn khi yêu cầu kể cả lô hàng nhỏ, lẻ cũng phải giám định (Thông tư 37). Vì thế khi nhập súc vải mẫu chỉ 5 m, có giá 5-10 USD, DN cũng phải trả phí kiểm định gấp 10 lần giá trị lô hàng, đây thật là vô lý.

Còn ông Nguyễn Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bông sợi Việt Nam cũng cho biết mỗi container bông nguyên liệu nhập khẩu đều phải kiểm dịch thực vật với chi phí 1 triệu đồng/mẫu, thời gian kéo dài khoảng 2,5 ngày, có khi lên đến 7-8 ngày. Chỉ tính riêng chi phí cho kiểm dịch thực vật, DN bông sợi đã phải trả 17-18 tỉ đồng. “Năm ngoái, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có dự thảo quy định bông nhập về phải chịu kiểm tra thêm về nguy cơ dịch hại. Kiểm dịch như hiện nay, chúng tôi đã thấy sợ hãi, nếu áp dụng như dự thảo thì thực sự kinh hoàng” – ông Sơn nói.

Ông Nguyễn Đình Cung đã phải nói “các bộ hiện nay đang “nghiện” kiểm tra, kiểm dịch vì việc này hấp dẫn lắm! Mà đã nghiện rồi thì khó cai”.

Bộ ngành phải dọn hết chông gai, cạm bẫy

Trước những bức xúc của doanh nghiệp, ông Cung cho rằng rào cản đối với doanh nghiệp là do các bộ, nếu bộ trưởng không thay đổi thì không giải quyết được. “Cách quản lý hiện nay không thân thiện với DN, đầy rẫy tiền kiểm, xin – cho. DN kiến nghị, các bộ có sửa thông tư nhưng sửa “nhỏ giọt” để sau đó báo cáo là có sửa. Như thế cũng không thể nói là các bộ không tiếp thu nhưng cũng chẳng giải quyết được vấn đề”.

Còn ông Lê Mạnh Hà, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ cho rằng Nghị quyết 19 đã được thực hiện 2 năm, có nhiều kinh nghiệm về thành công cũng như thất bại. Giảm thời gian cho 1 thủ tục rất quan trọng nhưng thà rằng thời gian dài gấp đôi mà không nhũng nhiễu, hối lộ… còn quan trọng hơn. Nếu thời gian rút ngắn mà vẫn còn nhũng nhiễu, vẫn còn chung chi, hối lộ, vẫn phải gặp hết “ông nọ, bà kia” thì mục tiêu đặt ra chưa đạt. “Đường phải bằng phẳng chứ không thể chông gai, toàn cạm bẫy. Không có Chính phủ điện tử, không công khai, không có người dân giám sát thì bao giờ cũng nảy sinh tiêu cực” – ông Hà nói.

Doanh nghiệp hãy chủ động yêu cầu bộ máy công quyền thay đổi

TS Nguyễn Đình Cung nêu yêu cầu cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động tham gia tích cực hơn vào hoạt động cải thiện môi trường kinh doanh; chủ động đề đạt, kiên quyết đòi hỏi bộ máy công quyền thay đổi, lấy người dân làm đối tượng phục vụ chứ không coi ngưới dân là đối tượng kiểm tra, kiểm soát.

Cũng mới đây báo chí đưa tin có vài nơi lãnh đạo chính quyền chưa biết nghị quyết 19 là gì, nhiều tỉnh thành phố không coi trọng cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Vì thế đã có những hiện tượng không hiếm gặp được nhắc đến là “trên trải thảm, dưới rải đinh”.

Thành Long

Xem thêm: