Đã từ lâu đời, Tràng Kênh đi vào tiềm thức của người dân Hải Phòng như một ký ức không thể nào quên về chiến công vĩ đại chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta cách đây trên 7 thế kỷ.

Được đánh giá là một trong những thắng cảnh đẹp bậc nhất của thành phố Hải Phòng, quần thể di tích lịch sử danh thắng Tràng Kênh-Bạch Đằng nằm cách trung tâm thành phố khoảng 20 km về hướng Bắc, thuộc địa phận xã Minh Đức, huyện Thủy Nguyên, Hải Phòng.

Tràng Kênh là vùng đất cổ được biết đến qua di chỉ khảo cổ học nổi tiếng. Ngày nay, nơi đây là quần thể thắng tích bao gồm đền Tràng Kênh và sông Bạch Đằng lịch sử.

Đền Tràng Kênh là một quần thể bao gồm 3 ngôi đền và một ngôi chùa theo dòng Phật giáo Trúc Lâm Tam Tổ của Việt Nam.

Từ cổng vào, chúng ta sẽ bắt gặp Tứ trụ là bốn cột đá, được tạc vô cùng tinh xảo từ loại đá xanh của vùng đất Tràng Kênh.

Ngôi đền đầu tiên trong quần thể di tích Tràng Kênh là đền thờ đức vua Lê Đại Hành. Đây là vị vua của triều Tiền Lê, đã có công đánh thắng quân Tống xâm lược tại dòng sông Bằng Đằng vào năm 981. Cổng đền được làm hoàn toàn bằng đá xanh, trạm khắc nhiều hoa văn. Bên trong Hậu Cung đền là bức tượng vua Lê Đại Hành được sơn son thếp vàng.

Đền thờ Lê Đại Hành (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Đền thờ Lê Đại Hành (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)

Nổi bật nhất trong quần thể Đền Tràng Kênh là đền thờ Hưng Đạo Đai Vương Trần Quốc Tuấn. Ngôi đền được xây dựng hướng ra dòng sông Bạch Đằng và ngọn núi U Bò, nơi trước đây Trần Hưng Đạo chỉ huy quân dân Nhà Trần đánh tan quân xâm lượng Mông Nguyên vào năm 1288 bắt sống đại tướng Ô Mã Nhi. Nghi môn của đền được làm bằng đá xanh địa phương. Qua tiền tế và trung từ là nơi thờ các vị quan văn, quan võ, du khách sẽ vào Hậu Cung, nơi đặt tượng Đức Thánh Trần.

Đền thờ Trần Hưng Đạo (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Đền thờ Trần Hưng Đạo (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)

Ngôi đền cuối cùng trong quần thể đền Tràng Kênh là đền thờ vua Ngô Quyền, người đã có công đánh thắng quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng vào năm 938, xóa bỏ ách đô hộ của phong kiến phương Bắc hơn 1000 năm, mở ra một thời kỳ độc lập lâu dài cho dân tộc.

Nghi môn đền được làm cầu kỳ, công phu bằng đá xanh địa phương. Qua Nghi Môn, du khách sẽ bước chân vào sân đền, nơi có 2 con voi quỳ phục trước cửa đền. Tượng của Đức Vua Ngô Quyền được đặt trong Hậu Cung rất tôn nghiêm và được sơn son thếp vàng.

Đường dẫn vào đền thờ vua Ngô Quyền (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Đường dẫn vào đền thờ vua Ngô Quyền (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Đền thờ vua Ngô Quyền (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Đền thờ vua Ngô Quyền (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)

Trong quần thể di tích đền Tràng Kênh còn có ngôi chùa Tràng Kênh Trúc Lâm, tọa lạc trên một ngọn núi nhỏ, hướng ra dòng sông Bạch Đằng. Trong chùa là các bức tượng được mạ vàng. Mặc dù chùa có diện tích khá nhỏ, nhưng đây lại là nơi rất uy nghiêm. Điều kì diệu là vào tháng 5/2013, hoa Ưu Đàm – loài hoa trắng muốt linh thiêng trong kinh điển nhà Phật – đã khai nở trên chuông đồng của chùa Tràng Kênh.

Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm, tọa lạc trên một ngọn núi nhỏ... (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm, tọa lạc trên một ngọn núi nhỏ… (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)

Từ cửa đền Ngô Quyền, du khách có thể ra thẳng dòng sông Bạch Bằng bằng một đường đi được lát gạch gốm.

Sông Bạch Đằng còn gọi là Bạch Đằng Giang (tên nôm Sông Rừng), hiệu là sông Vân Cừ, chảy giữa thị xã Quảng Yên (Quảng Ninh) và huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng). Sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu những trận chiến oai hùng bậc nhất trong lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm của cha ông ta.

Chùa Tràng Kênh bên dòng sông Bạch Đằng (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)
Chùa Tràng Kênh bên dòng sông Bạch Đằng (Ảnh: Đài phát thanh Thủy Nguyên)

Năm 938, Ngô Quyền là người đầu tiên tiến hành trận thủy chiến trên sông Bạch Đằng đánh tan quân xâm lược Nam Hán. Năm 981, Thập đạo Tướng quân Lê Hoàn đã tái tạo một trận Bạch Đằng Giang 2, đánh tan thủy quân Tống trên dòng sông thiêng này. 300 năm sau, ngày 9/4/1288, Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng với tướng sĩ nhà Trần cũng đạt được một chiến công hiển hách lần thứ 3 trên sông Bạch Đằng. Đại Việt đã làm cho giặc Nguyên-Mông kinh hồn khiếp vía, bắt sống đại tướng Ô Mã Nhi, đánh đắm hơn 400 chiến thuyền và tiêu diệt hơn 8 vạn quân giặc, khiến Thái tử Thoát Hoan phải trốn trong ống đồng cùng với đám tàn quân chạy về Trung Quốc.

Những chiếc cọc gỗ lịch sử trên sông Bạch Đằng (Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên, Wikipedia)
Những chiếc cọc gỗ lịch sử trên sông Bạch Đằng (Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên, Wikipedia)
Minh họa chiến thắng Bạch Đằng năm 938 (Ảnh: Wikipedia)
Minh họa chiến thắng Bạch Đằng năm 938 (Ảnh: Wikipedia)

Nhiều danh nhân trí thức khi đến Bạch Đằng đã không khỏi cảm thán trước cảnh: “Bát ngát sóng kình muôn dặm – Thướt tha đuôi trĩ một màu – Nước trời một sắc, phong cảnh ba thu”. Và tiêu biểu hơn cả là câu thơ của Phạm Sư Mạnh: “Giang san vượng khí Bạch Đằng thâu” nghĩa là hồn thiêng sông núi hội tụ nơi Bạch Đằng.

Mộc Lan