Đến nay đã gần 1 tháng trôi qua, tuy nhiên vẫn chưa có thông tin chính thức nào về việc “chất độc bắt nguồn từ đâu” và “cá nhân/tổ chức nào phải chịu trách nhiệm” trước hiện tượng cá chết hàng loạt nơi vùng biển Quảng Bình, Quảng Trị, Hà Tĩnh, Huế.

Như Đại Kỷ Nguyên đã đưa tin, hiện tượng cá chết hàng loạt bắt đầu từ ngày 6/4 ở ven biển Hà Tĩnh, sau đó lan rộng xuống vùng biển các tỉnh Huế, Quảng Bình, Quảng Trị. Nhiều cá được nuôi tự nhiên trong lồng bè của nhiều hộ dân cũng bị chết hàng loạt không rõ nguyên nhân.

Hàng tấn cá chết trắng trôi dạt vào bờ biển, trong đó có nhiều loại cá sống ở tầng sâu, xa bờ. Người dân đi nhặt cá về làm phân bón, làm thức ăn hoặc đem bán. Tại Quảng Trị, tính đến ngày 21/4, người dân ven biển đã thu gom được khoảng 30 tấn cá chết. Đã có trường hợp bị ngộ độc do ăn phải những con cá chết này. Rất nhiều người cho rằng sự việc này là do nguồn nước bị nhiễm độc.

Trung tâm quan trắc Môi trường và bệnh Thủy sản miền Bắc đã phối hợp với các cơ quan chức năng Hà Tĩnh kiểm tra và xác định nguyên nhân cá chết hàng loạt ven biển tỉnh này là do “có độc trong nguồn nước”, do nước thải ra biển mà không được xử lý.

Sở Nông nghiệp Quảng Bình cũng đã có báo cáo về tình trạng cá chết bất thường trên vùng biển tỉnh này. Bước đầu, kết quả phân tích mẫu nước, mẫu cá cho thấy hiện tượng cá chết hàng loạt không phải do tác nhân vi khuẩn, virut mà do nguồn nước bị ô nhiễm, “nguồn nước có yếu tố gây độc”.

ca chet hang loat tai quang tri
Cá chết hàng loạt, trôi dạt vào bờ biển Quảng Trị. (Ảnh: nld.com.vn)

Dư luận và truyền thông trong nước đều nghi ngờ rằng nguyên nhân khiến cá chết hàng loạt là do Công ty TNHH Hưng Nghiệp Formosa thuộc khu công nghiệp Vũng Áng (Hà Tĩnh) xả thải chất độc hại trực tiếp ra biển.

Theo thông tin trên báo Thanh Niên, 2 ngày trước khi phát hiện xác cá chết, vào ngày 4/4, ngư dân Nguyễn Xuân Thành ở Kỳ Anh (Hà Tĩnh) trong khi lặn xuống biển bắt cá đã tình cờ phát hiện một đường ống xả thải khổng lồ cắm xuống đáy biển.

Trang Dân Trí dẫn lời anh H – thành viên của một công ty chuyên trục vớt tàu thuyền đóng tại xã Kỳ Lợi xác nhận về đường ống nói trên, anh cho biết thêm chi tiết, đoạn cuối đường ống nằm cách xa bờ biển đến 2 km. Nghi ngờ đây là đường ống xả chất thải, anh H cũng đã báo lại với Đồn biên phòng Đèo Ngang.

Đại diện Formosa Hà Tĩnh cũng xác nhận có hệ thống đường ống xả thải xuống biển nhưng cho biết nguồn nước này trước khi xả thải ra môi trường đã được xử lý.

Trước vụ việc, Bộ Công Thương đã có cử đoàn công tác đến kiểm tra công ty này. Thành phần đoàn công tác gồm có Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp làm trưởng đoàn; lãnh đạo Tổng cục Năng lượng; lãnh đạo Vụ Công nghiệp nặng; lãnh đạo Sở Công Thương tỉnh Hà Tĩnh.

Thời gian làm việc bắt đầu từ 8h30 ngày 26/4, bao gồm kiểm tra thực tế tại các khu vực sản xuất, xử lý chất thải. Sau đó, đoàn công tác sẽ làm việc với lãnh đạo công ty tại văn phòng.

Nguồn nước nhiễm độc nhưng chưa phát hiện được nơi phát tán chất độc ra biển

Theo báo Người Lao Động đưa tin, chiều 23/4, tại Hà Tĩnh, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã chủ trì cuộc họp với sự tham dự của đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng lãnh đạo 4 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Huế để thảo luận, đánh giá tình hình cá chết hàng loạt ở các địa phương này thời gian qua.

Trong cuộc họp, bà Đặng Thị Lụa (Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Quan trắc, Cảnh báo môi trường và Phòng ngừa dịch bệnh thủy sản khu vực miền Bắc), ông Nguyễn Viết Nghĩa (Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu hải sản) đều đưa ra nhận định hiện tượng cá lồng, cá tự nhiên chết hàng loạt trong thời gian qua không phải do dịch bệnh mà là do tác động bởi chất độc rất mạnh, nhưng chưa biết nơi nào phát tán.

Ông Vũ Văn Tám – Thứ trưởng Bộ NN-PTNT cũng khẳng định: “Chắc chắn cá chết không phải do dịch bệnh hay môi trường nước mà do độc tố, đó có thể là độc tố sinh học, hóa học hay một loại độc tố khác”.

Liên quan đến thông tin Formosa Hà Tĩnh có đường ống xả thải ngầm chôn dưới lòng biển, ông Võ Tuấn Nhân – Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: “Đường ống xả thải ra biển của Formosa là có trong thiết kế, có quy trình xử lý và được Bộ Tài nguyên và Môi trường cho phép. Trước khi nước được thải ra biển đã được xử lý, quan trắc, giám sát tự động”.

Mặc dù ông Nhân nói như vậy nhưng trên thực tế việc Formosa xả thải như thế nào, ai kiểm soát chất lượng việc xả thải thì vẫn còn bỏ ngỏ.

Còn trước đó, ông Hoàng Dương Tùng – Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên & Môi trường lại khẳng định với báo chí rằng, đến nay, Formosa chưa được cấp phép xả thải xuống biển.

Formosa Hà Tĩnh nhập gần 300 tấn hóa chất

Theo thông tin trên báo Vnexpress, thông tin từ Chi cục Hải quan Cửa khẩu Vũng Áng cho biết, thời gian qua, Formosa đã nhập gần 300 tấn hóa chất vào Việt Nam để phục vụ quá trình thi công và chuẩn bị vận hành các nhà máy nhiệt điện.

Trả lời vấn đề này với Vnexpress, một lãnh đạo cao cấp của Formosa cho hay, số hóa chất trên đã được Hải quan Hà Tĩnh cho phép nhập, công ty sử dụng tẩy rửa một số đường ống, cấu kiện hoen rỉ của nhà máy trong công trường. Các hóa chất sau khi tẩy rửa sẽ theo hệ thống kênh xả thải rồi đổ ra biển. Vị này cũng khẳng định, hóa chất đó không hề ảnh hưởng tới cá vì nó được xử lý cẩn thận theo quy trình mới đổ ra ngoài.

Tuy nhiên, việc Formosa có xử lý hóa chất đúng quy trình trước khi đổ ra biển hay không thì chưa có cơ quan chức năng nào kiểm định và xác nhận.

Người dân miền Trung nói riêng và người dân cả nước nói chung hiện đang mong chờ một câu trả lời thích đáng từ phía Bộ Tài nguyên Môi trường và Bộ Nông nghiệp Phát triển nông thôn.

Bạch Liên tổng hợp

Xem thêm: