Đây là thông tin do ông Trần Đức Cường, Phó Chánh văn phòng Ủy hội sông Mê Kông đưa ra tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức vào chiều 17/3 tại Hà Nội, báo VOV đưa tin.

Theo tính toán của Ủy hội sông Mê Kông, phải mất từ 2 đến 3 tuần, nước từ Nhà máy thủy điện Cảnh Hồng (Trung Quốc) mới về đến ĐBSCL. Và lượng nước nhận được cũng chỉ có 27-54% lượng nước xả từ Nhà máy thủy điện Cảnh Hồng.

Ông Cường cho hay, việc xả nước từ đập thượng nguồn tại Trung Quốc chỉ giải quyết được một phần khả năng cứu hạn ở hạ lưu, còn khả năng đẩy mặn phải phụ thuộc hoàn toàn vào diễn biến của đỉnh triều. Ông khuyến cáo cần có giải pháp chống hạn, xâm nhập mặn trong thời gian chờ đợi.

Để dòng nước đó về được đến Việt Nam mất không dưới 2 tuần, thậm chí có thể mất 3 tuần. Ngoài ra, hiện nay, tình trạng khô hạn đang diễn ra trên toàn lưu vực, bao gồm cả Lào, Thái Lan cũng đang đối mặt với hạn khủng khiếp. Ủy hội sông Mê Kông đã yêu cầu các quốc gia ưu tiên cao nhất việc dùng nước từ Trung Quốc xuống để giải quyết vấn đề khô hạn. Đây là ưu tiên tối cao. Thứ hai là tuyệt đối không được chuyển nước sang các lưu vực khác và không được lưu trữ nước đó trên các hồ chứa”, VOV dẫn lời ông Trần Đức Cường.

Theo ông Cường, các hồ chứa đập thủy điện của Trung Quốc trữ lượng khoảng 23 tỷ mét khối, còn ở hạ lưu đạt 20 tỷ mét khối. Việc sử dụng lượng nước trên các hồ này để cứu nạn là khả thi nên Ủy ban đã khuyến cáo Bộ Ngoại giao đề xuất Trung Quốc xả nước cứu hạn, thông tin trên báo Vnexpress.

Tuy nhiên, ông Cường cho biết, Việt Nam không thể yêu cầu Trung Quốc về lưu lượng dòng chảy và số ngày xả được vì Trung Quốc không phải là thành viên của Ủy hội sông Mê Kông Quốc tế.

Vị trí của thủy điện Cảnh Hồng (Jinghong). (Đồ họa: Michael Buckley/MeltdowninTibet.com)
Vị trí của thủy điện Cảnh Hồng (Jinghong). (Đồ họa: Michael Buckley/MeltdowninTibet.com)

Trong một diễn biến khác, ông Lê Hải Bình, người phát ngôn Bộ Ngoại giao chiều 17/3 trả lời câu hỏi của Vnexpress cho hay đại diện Bộ Thủy lợi Trung Quốc hôm 14/3 đã đến gặp đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Trung Quốc thông báo nước này tăng lưu lượng nước xả từ đập thủy điện Cảnh Hồng ở Vân Nam xuống khu vực hạ lưu từ mức 1.100 m3/s lên 2.190 m3/s, gấp đôi so với trung bình cùng kỳ nhiều năm trước.

Ông Bình cũng xác nhận thông tin về việc xả nước từ đập Cảnh Hồng sẽ diễn ra từ ngày 15/3 đến 10/4 như đã đưa. Đây được coi là hồi đáp của Trung Quốc trước việc Việt Nam đã thông qua kênh ngoại giao đề nghị Trung Quốc xả nước từ hồ chứa đập Cảnh Hồng (Vân Nam) với lưu lượng 2.300m3/s, từ ngày 15/3 đến 4/4 nhằm cứu ĐBSCL trước tình trạng hạn, mặn nghiêm trọng, kéo dài.

Thiếu nước ngọt, nhiễm mặn, lúa nghẹn đòng, thu hoạch chỉ toàn lúa lép. “6 công lúa đông xuân của gia đình mất trắng. Từ trước tới nay dân ở đây chưa từng chứng kiến cảnh nước mặn lên cao và nắng hạn gay gắt như thế này”, bà Phạm Thị Tiết (80 tuổi, ở xã Phú Thạnh, huyện Tân Phú Đông, tỉnh Tiền Giang) nói. (Ảnh: vnexpress.net)

Tại hội thảo tổ chức chiều 15/3, Bộ NN&PTNT cho biết hiện đã có 160.000 ha lúa bị thiệt hại. Nếu tính toán theo tỷ lệ sản lượng đạt 5 tấn/ha thì ước tính 800.000 tấn lúa đã bị mất trắng. Ước tính với mỗi gia đình có diện tích sản xuất khoảng 0,5 ha, thì xâm nhập mặn đã làm khoảng 300.000 hộ gia đình (khoảng 1,5 triệu người) trong những tháng qua không có thu nhập…

Điều này được cho là do tác động của El Nino khiến lượng mưa trong khu vực giảm khoảng 20-30% so với trung bình nhiều năm. Trong khi đó, lượng nước sông Mekong về Việt Nam giảm 50%, dẫn đến tình trạng hạn, mặn xâm sâu vào đất liền.

Hiện toàn bộ 13/13 tỉnh, thành phố khu vực ĐBSCL đã bị nước mặn xâm nhập. Nhiều nơi nước mặn vào sâu đất liền tới 70-90 km, sâu hơn trung bình nhiều năm từ 15-20 km. Một số tỉnh bị mặn xâm nhập nặng nề như Bến Tre, Cà Mau, Kiên Giang. Đặc biệt, tỉnh Vĩnh Long là địa phương chưa từng bị mặn xâm nhập, nhưng hiện nay huyện Vũng Liêm và Trà Ôn đã bị mặn tấn công, ảnh hưởng trên 23.000 ha đất.

Phan A tổng hợp

Xem thêm: