Hỗ trợ 15kg gạo/1 người/1 tháng, hỗ trợ 2 triệu mỗi ha lúa để mua giống, chi thêm gần 700 tỷ đồng để xây đập tạm ngăn mặn, trạm bơm nước ngọt, dẫn nước sinh hoạt…  – là những con số gián tiếp phản ánh mức độ nghiêm trọng của đợt hạn, xâm nhập mặn đối với đời sống của hàng triệu người đang tiếp tục kéo dài nhiều tháng qua tại ĐBSCL.

Những hỗ trợ trên đang được đưa tới vùng đồng bằng được coi là vựa lúa lớn nhất cả nước, sản xuất ra một nửa sản lượng lúa gạo trong nước và xuất khẩu đạt 8 triệu tấn gạo mỗi năm.

Tại hội thảo tổ chức chiều 15/3, Bộ NN&PTNT cho biết hiện đã có 160.000 ha lúa bị thiệt hại. Nếu tính theo tỷ lệ sản lượng đạt 5 tấn/ha thì ước tính 800.000 tấn lúa đã bị mất trắng. Với mỗi gia đình có diện tích sản xuất khoảng 0,5ha, thì xâm nhập mặn đã làm khoảng 300.000 hộ gia đình (khoảng 1,5 triệu người) trong những tháng qua không có thu nhập; toàn vùng có 155.000 hộ (khoảng 575.000 người) thiếu nước ngọt sinh hoạt.

Không có nước ngọt thì cũng không thể xuống giống vụ hè thu nên sẽ có khoảng 500.000 ha không thể xuống giống đúng vụ, chiếm 1/3 diện tích lúa của ĐBSCL. Việc lùi lại thời vụ khiến thời tiết không thích hợp sẽ dẫn đến năng suất thấp gây nguy cơ giảm sản lượng lúa. Ngoài ra còn chưa kể đến diện tích cây ăn trái bị ảnh hưởng, đàn gia súc không có thức ăn, thủy sản nước ngọt, nước lợ chết.

Mức độ thiệt hại gia tăng khi cộng hưởng với tình hình nông nghiệp tại các vùng khác. Tại Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, hạn hán cũng đang diễn ra khốc liệt. Hồ chứa tại các tỉnh từ Bình Thuận đến Khánh Hòa chỉ còn khoảng 50-60% dung tích thiết kế, hồ chứa tại Ninh Thuận chỉ còn 30% dung tích; các con sông ở Khánh hòa lưu lượng nước chỉ đạt 10%.

Tại Tây Nguyên, tình trạng “khát” nước đặc biệt nghiêm trọng tại 4 tỉnh Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông. Bộ NN&PTNT cho biết, Tây Nguyên có 2.800 ha lúa dừng sản xuất; 17.600 hộ thiếu nước và có thể còn nhiều hơn. Toàn Tây Nguyên có trên 100.000 ha cà phê không có nước tưới, theo Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (Vicofa).

Việt Nam kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ

Chúng tôi đã làm tất cả những gì có thể làm được nhưng tình hình là rất nghiêm trọng, chúng tôi mong muốn được hỗ trợ của cộng đồng quốc tế”, Bộ trưởng Cao Đức Phát thừa nhận và kêu gọi quốc tế hỗ trợ trong buổi hội thảo.

Đáp lại lời kêu gọi từ Bộ Nông nghiệp của Việt Nam, đại diện Viện nghiên cứu lúa gạo quốc tế IRRI – ông Leocadio Sebastian cho rằng hiện tượng xâm nhập mặn có thể dự báo trước, có thể sản xuất 2 vụ ngắn ngày thay vì sản xuất 3 vụ dài ngày. Ngoài ra, cần nghiên cứu, đưa ra các giống lúa thích ứng với xâm nhập mặn, hạn hán, đồng thời cần mở rộng những mô hình sản xuất thông minh nâng cao tính chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đại diện cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) cho biết sẽ xem xét, đẩy nhanh dự án cải tiến, hoàn thiện hơn hệ thống tưới tiêu tại tỉnh Bến Tre. Còn đại diện các đối tác và nhà tài trợ quốc tế, bà Pratibha Mehta – Điều phối viên thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam cho biết các tổ chức quốc tế sẽ nhóm họp để tìm giải pháp hỗ trợ trước mắt, cứu trợ khẩn cấp cho những vùng chịu ảnh hưởng nặng nề, hỗ trợ về tài chính và kỹ thuật ở các địa phương đang chịu thiệt hại. Cần mở rộng những mô hình sản xuất thông minh nâng cao tính chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu, bà Mehta cho hay.

Phan A

Xem thêm: