Bộ Lao động đưa ra tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam năm 2014 là 2,08 %, đây là tỷ lệ rất thấp so với thế giới, nhưng thực ra đó là đã tính cả những nghề không có trong danh mục.

Đã có nhiều bài báo và lời phát biểu đánh giá rằng tỷ lệ thất nghiệp của Việt Nam rất khôi hài.

Bà Nguyễn Thị Xuân Mai – vụ trưởng Vụ Thống kê Dân số – Lao động nói với báo Tuổi Trẻ: “Khi điều tra về thất nghiệp, điều tra viên sẽ hỏi trong tuần trước khi được hỏi anh chị có giờ lao động nào tạo thu nhập hay không. Nếu câu trả lời là có thì người đó được coi là có việc làm.”

Với cách tính này thì sinh viên thất nghiệp chạy xe ôm, hay chạy chợ đều được coi là có việc làm.

Tiến sĩ Nguyễn Hữu Nguyên (Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Quốc gia, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM) cho báo Tuổi Trẻ biết: “Tôi rất băn khoăn với lập luận của cơ quan Thống kê khi cho rằng “nếu có thu nhập, hưởng lợi từ hoạt động khác thì vẫn được coi có việc làm.”

Liệu một người ăn xin – có thu nhập hằng ngày đàng hoàng – có được xem có việc làm không? Hay những kẻ giật đồ, móc túi – có thu nhập – cũng là có việc làm chăng? Không nên tính kiểu hễ có thu nhập là có công việc.

Phải nhìn thẳng vào thực trạng xã hội, vào sức khỏe của nền kinh tế đất nước, đừng nên đưa ra những số liệu lạc quan quá đà sẽ không có lợi cho phát triển kinh tế.

Thỉnh thoảng chúng ta lại đưa ra những số liệu rất lạc quan – không hiểu là để động viên người dân hay chính các cơ quan nhà nước đang động viên nhau?

Người dân thật ra họ không quan tâm tỷ lệ thất nghiệp của các anh đưa ra là bao nhiêu phần trăm mà chỉ quan tâm chuyện thực tế họ có việc làm hay không.

Cho nên những con số thống kê kiểu “tự sướng” như thế này ảnh hưởng đến cuộc sống người dân không bao nhiêu nhưng lại tác động rất xấu đến uy tín của chính cơ quan đưa ra thống kê khi người dân cảm thấy tỷ lệ ấy, con số ấy không đáng tin cậy.”

Ở Việt Nam rất nhiều người phải làm những nghề không có trong danh mục. Ở nước ngoài trong giờ làm việc thì phố xá rất vắng người, còn ở Việt Nam thì giờ nào cũng đông. Ở Hà Nội, Sài Gòn lúc nào cũng đông đúc, náo nhiệt, ở các tuyến phố chính thì lúc nào cũng có thể tắc đường. Tại sao người ở ngoài đường nhiều thế? Bởi mọi người đều đang hối hả làm việc.

Nghề thợ hồ (báo giaoduc.net.vn)
Nghề phụ hồ (báo giaoduc.net.vn)

Ở ngoài đường rất nhiều người đang làm việc, mà với những nghề hiếm thấy trên thế giới, hay những việc mà không thể gọi là “nghề” (chúng tôi tạm gọi là nghững nghề không có trong danh mục). Họ rất khổ, bởi vì không được học hành, không có bằng cấp nên không xin được việc làm hoặc làm công nhân trong nhà máy, mà phải lam lũ ngoài đường.

Họ hầu hết là từ nông thôn đến, do thu nhập nông nghiệp quá thấp, nên họ phải bỏ ruộng, lên phố để kiếm sống. Hơn nữa những người này lại rất nghèo nên không có vốn để đầu tư cho sản xuất, vì vậy họ phải nai lưng cả ngày để kiếm tiền lo cho cả gia đình, con cái họ cũng vậy. Có thể điểm qua một vài việc đang có hàng triệu người tham gia hiện nay.

Nghề đồng nát (Ảnh: vietbao)
Nghề đồng nát (Ảnh: vietbao)