Hôm qua (15/3), Trung Quốc thông báo sẽ xả nước tại đập thuỷ điện Cảnh Hồng thuộc địa phận tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, bổ sung nước cho khu vực hạ lưu sông Mê Kông.

Chúng tôi sẽ xả nguồn cung cấp nước khẩn cấp từ Nhà máy Thuỷ điện Cảnh Hồng từ ngày 15/3 tới ngày 10/4“, Tân Hoa Xã dẫn lời phát ngôn viên Lục Khảng của Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm qua cho hay.

Động thái này là nhằm đáp lại yêu cầu từ phía Việt Nam. Ngày 14/3, Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết, Việt Nam đã thông qua kênh ngoại giao, đề nghị phía Trung Quốc “gia tăng lưu lượng xả nước từ thủy điện Cảnh Hồng (Vân Nam, Trung Quốc) xuống hạ lưu sông Mê Kông để khắc phục tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn tại một số tỉnh đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam”. Thời gian đề nghị là từ ngày 15/3 đến 4/4/2016.

Bắt nguồn từ Trung Quốc, sông Mê Kông chảy qua Lào, Myanma, Thái Lan, Campuchia và đổ ra Biển Đông ở Việt Nam. Tại Việt Nam, sông Mê Kông còn có tên gọi là sông Lớn, sông Cái, hay sông Cửu Long.

Về vai trò của sông Mê Kông đối với vùng ĐBSCL, Bộ Tài nguyên và Môi trường từng đưa ra nhận định vào năm 2010: “… sông Cửu Long phụ thuộc 95% nguồn nước quốc tế, trong khi đây là vùng sử dụng nhiều nước nhất, tỷ lệ lưu trữ nhỏ nhất, mật độ dân số cao nhất và có số hộ nghèo cao thứ hai trong cả nước”.

Tính đến đầu năm 2016, Trung Quốc đã hoàn thành ít nhất 8 đập chính trên sông Lan Thương (dòng chính tại thượng nguồn sông Mê Kông) và đang xây tối thiểu thêm 4 đập nữa.

Tại  Lào và Campuchia, trong 12 dự án phát triển thủy điện trên dòng chính sông Mê Kông, chỉ có 1 dự án tại Lào mang tên Luang Prabang do Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam) đầu tư; 11 dự án còn lại là do Trung Quốc đầu tư 4 dự án, Thái Lan đầu tư 5 dự án, Pháp đầu tư 1 dự án và Campuchia đầu tư 1 dự án, theo nghiên cứu của Trung tâm Con người và Thiên nhiên.

Hiện tại, vùng ĐBSCL đang phải đối mặt với tình trạng hạn, mặn nghiêm trọng, kéo dài, và trên diện rộng. Tính đến đầu tháng 3/2016, hơn 160.000 ha lúa đông xuân ở vùng này bị thiệt hại.

Dự báo nếu mặn xâm nhập kéo dài đến tháng 6/2016, sẽ có 500.000 ha lúa vụ hè thu bị ảnh hưởng lớn, chưa kể số tổn thất về cây ăn trái, thủy sản, nguy cơ cháy rừng. Trước mắt, mất mùa lúa sẽ khiến 1 triệu hộ (khoảng 5 triệu người) gặp khó, thiếu nợ, trắng tay; 150.000 hộ thiếu nước sinh hoạt, theo VOV đưa tin.

Theo báo cáo cập nhật cuối tháng 2/2016, Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam nhận định tình trạng nước mặn xâm sâu, nước ngọt khan hiếm hiện tại là do dòng chảy từ thượng lưu sông Mê Kông đang xuống ở mức thấp lịch sử, kết hợp yếu tố nền nhiệt tăng (cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C) khiến gia tăng bốc hơi, đồng thời làm tăng xâm nhập mặn và làm tăng nhu cầu nước cho cây trồng.

Phan A tổng hợp

Xem thêm: