Theo thông tin từ Viện Khoa học Lao động và Xã hội Việt Nam, thu nhập bình quân tháng từ công việc chính của người lao động chỉ đạt 4,36 triệu/người/tháng, tốc độ tăng thu nhập ở mức rất thấp trong giai đoạn 2010-2014, trung bình chỉ là 0,5%/năm.

Thu nhập bình quân tháng từ công việc chính của lao động nông thôn hiện vẫn thấp hơn so với thành thị, tuy rằng đã có những cải thiện nhất định, vào năm 2010 thu nhập trung bình ở nông thôn chỉ bằng 66% thu nhập trung bình ở thành thị, tuy nhiên con số này đã tăng lên đến 73,2% vào năm 2014.

Bên cạnh đó, các con số thống kê vào quý IV năm 2014 thu nhập bình quân tháng của lao động nhóm ngành “nông-lâm nghiệp và thủy sản” chỉ đạt 2,85 triệu/tháng, của nhóm ngành “công nghiệp-xây dựng” đạt 4,24 triệu đồng/tháng và nhóm ngành “dịch vụ” đạt 4,9 triệu đồng/tháng.

Điểm đáng lưu ý là tỷ lệ lao động nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn, ước tính chiếm gần 47% tổng lực lượng lao động, tuy nhiên chỉ mang lại 17,16% tổng giá trị GDP cả nước, cho thấy năng suất lao động của ngành nông nghiệp là rất thấp.

Xét trên góc độ tổng thể, năng suất lao động của Việt Nam ở mức thấp nhất của khu vực Châu Á-Thái Bình Dương. Cụ thể là tính vào thời điểm cuối năm 2013, năng suất lao động của Việt Nam tính theo sức mua tương đương của đồng đô la Mỹ tại thời điểm 2005 ($PPP, 2005) là 5.440 đô la Mỹ, thuộc nhóm bốn nước thấp nhất trong ASEAN:

  • Myanmar, 2.828 đô la Mỹ;
  • Campuchia, 3.900 đô la Mỹ;
  • Lào, 5.396 đô la Mỹ);

và thấp hơn của các nước còn lại trong khối ASEAN, tức chỉ bằng:

  • 55% của Indonesia (9.848 đô la Mỹ);
  • 53% của Philippines (10.026 đô la Mỹ),
  • 40% của Thái Lan (14.754 đô la Mỹ),
  • 20% của Malaysia (35.751 đô la Mỹ),
  • 1/15 của Singapore (98.072 đô la Mỹ).

Như vậy có thể thấy rõ nét mối liên hệ giữa năng suất lao động và thu nhập, khi năng suất lao động thấp thì thu nhập không thể cao, nền kinh tế không thể phát triển. Và ngược lại, một khi nền kinh tế không phát triển với số lượng lao động nhiều mà không chú trọng đến năng suất lao động thì thu nhập tất nhiên không thể cao.

Trong khi đó, theo báo cáo về tiền lương toàn cầu năm 2014-2015 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), mức lương bình quân của Việt Nam ở mức 3,8 triệu đồng/tháng (181 USD). Mức lương này chỉ cao hơn Lào và Campuchia và thấp hơn so với nhiều nước trong khu vực ASEAN:

  • Lào (119 USD),
  • Campuchia (121 USD),
  • Philippines (206 USD),
  • Thái Lan (357 USD),
  • Malaysia (609 USD),
  • Singapore (3.547 USD).

Như vậy, Việt Nam vẫn thuộc nhóm có mức lương tối thiểu thấp nhất trong khu vực ASEAN. Ngoài ra, Tổ chức Lao động quốc tế còn cho biết, Việt Nam chỉ có khoảng 1/3 số lao động có việc làm là được hưởng lương. Tỉ lệ này khá thấp so với trung bình trên thế giới là khoảng 50%.

Như vậy, thu nhập trung bình của người Việt Nam vẫn còn khoảng cách rất xa so với các nước trong ASEAN và Trung Quốc, dù đã được cải thiện nhiều do đổi mới và mở cửa cách đây hơn một phần tư thế kỷ. Cơ hội để Việt Nam đuổi kịp Trung Quốc và các nền kinh tế ASEAN sẽ vẫn là viễn cảnh xa vời, nếu thiếu đi những động lực cải cách hơn nữa.

Nhật Hạ tổng hợp

Xem thêm: