Những con kênh có nhiệm vụ thoát nước nhưng nay lại hầu như bất động vì rác, sình tụ thành dòng đặc sệt. Rác bịt làm nghẽn cống, nghẽn dòng, nước không thoát được. Thành phố bị nghẹt trong những làn nước hôi thối, đen ngòm.

Theo thống kê của Trung tâm điều hành chương trình chống ngập nước TP.HCM, cơn mưa lớn liên tiếp trong hai ngày 15-16/9 đã gây ngập 66 điểm khắp thành phố, nơi sâu nhất là 0,5 m. Giao thông Sài Gòn rối loạn với hàng nghìn xe máy, ôtô xếp hàng dài, xe máy ngập tới cổ, còn nước tràn lênh láng vào nhà ở, các khu dân cư…

Những con số kinh phí đầu tư quá lớn được chỉ ra. Chỉ tính trong 10 năm qua (từ 2004 đến hết 2014), tổng dư nợ vay của TP.HCM đã hơn 25.100 tỉ đồng cho các dự án chống ngập. Dự kiến trong 5 năm tới, bình quân mỗi năm TP phải trả khoảng 4.250 tỉ đồng cả nợ gốc và lãi vay, theo thông tin từ báo Pháp luật TP.HCM.

Lo lắng trỗi dậy. Thế nhưng, trong một lúc, hãy đặt những nghi vấn về tham nhũng, tắc trách sang một bên. Cùng nhìn lại những vấn đề kỹ thuật.

Năm 2020, toàn thành phố sẽ có hơn 10 triệu người, nếu dân số tăng trung bình 3,9%/năm như trong giai đoạn 2000-2010, theo WB. Tính đến tháng 4/2014, 7,95 triệu người đang sống ở TP.HCM.

Dân số tăng, tăng lượng rác thải và lấn dòng chảy khiến cống, kênh bị nghẹt… Khoảng 2-3 ngày, công nhân vớt được 11-12 tấn rác trên kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè. Kênh Tân Hóa – Lò Gốm vừa cải tạo xong trong tháng 4, nhiều khả năng tái ô nhiễm vì rác lại bị lén xả. Rác thải lại làm nghẹt rạch Bàu Trâu, dù rạch đã trở nên thông thoáng vào năm 2014 – đó là những điều nên suy ngẫm.

Dù bên cạnh còn những nguyên nhân khác như hạ tầng thoát nước không phát triển kịp, tình trạng bê tông hóa do tốc độ đô thị hóa (cầu đường, tòa cao ốc, nhà ở được xây dựng khiến đất nền bị bê tông hóa, khó hấp thụ nước), thì việc mỗi người tự ý thức lại hành động của mình là điều nên làm.

Quận Bình Tân có Kênh Nước Đen, tên thường gọi của kênh Gia Định. Đây được coi là dòng chảy “chết” vì màu nước đen kịt, bốc mùi hôi tanh nồng nặc. Ảnh chụp khoảng tháng 5-6/2015. (Ảnh: phapluattp.vn)
Con kênh có nhiệm vụ thoát nước nhưng nay hầu như bất động vì rác, sình, tụ thành dòng đặc sệt, cá không sống được, chỉ có muỗi sinh sản. (Ảnh: phapluattp.vn)
rac thai sai gon
Dòng kênh toàn rác thải. (Ảnh: nguoiduatin.vn)
Cô Cao Thị Thanh Hồng (47 tuổi, quê Hậu Giang) buôn bán tại chợ Gò Xoài nói: “15 năm qua tôi mưu sinh bằng nghề buôn bán hoa quả tại ngã tư Ấp Chiến Lược giao với Kênh nước đen này. Hàng ngày tôi đều tận mắt nhìn thấy cảnh những người buôn bán trong chợ cứ 2h - 3h sáng lại mang ốc chết, ruột cá, gà, vịt, rau củ hư hỏng vứt xuống kênh, hàng ngày tôi đều phải ra sớm để quét dọn chỗ ngồi vì rác chất đống trước mặt rất khó chịu”. (Tin, ảnh: nguoiduatin.vn)
Cô Cao Thị Thanh Hồng (47 tuổi, quê Hậu Giang) buôn bán tại chợ Gò Xoài nói: “15 năm qua tôi mưu sinh bằng nghề buôn bán hoa quả tại ngã tư Ấp Chiến Lược giao với Kênh nước đen này. Hàng ngày tôi đều tận mắt nhìn thấy cảnh những người buôn bán trong chợ cứ 2h – 3h sáng lại mang ốc chết, ruột cá, gà, vịt, rau củ hư hỏng vứt xuống kênh, hàng ngày tôi đều phải ra sớm để quét dọn chỗ ngồi vì rác chất đống trước mặt rất khó chịu”. (Tin, ảnh: nguoiduatin.vn)
Sáng 16/9, nước cống hôi thối kèm theo nhiều rác thải trôi lềnh bềnh trên đường Ấp Chiến Lược (quận Bình Tân). Nhiều điểm, nước dâng cao gần 1 m, tràn vào nhà. (Tin, ảnh: nld.com.vn)
Màu nước trên đường Lương Định Của (quận 2), trưa 16/9. (Ảnh: nld.com.vn)
Màu nước trên đường Lương Định Của (quận 2), trưa 16/9. (Ảnh: nld.com.vn)
Màu nước trong đường Ấp Chiến Lược, phường Bình Trị Đông A, quận Bình Tân, trưa 16/9. (Ảnh: sggp.org.vn)
Lội trong nước đen cao tới đầu gối để bán hàng, tại đường Mã Lò (quận Bình Tân). (Tin, ảnh: nld.com.vn)
Dọn dẹp dòng  nước đen ngòm, hôi thối trên đường Ấp Chiến Lược trong chiều tối ngày 10/9. (Ảnh: afmily.vn)
Rác từ ở các bãi rác tự phát theo nước cuốn đi khắp nơi. (Ảnh: afmily.vn)

Trong đợt mưa lớn vào tháng 8, nhiều đoạn đường tại quận Bình Thạnh cũng bị ngập sâu trong nước cống bốc mùi hôi thối. Trong hình, mọi người lội trong nước đen trong giờ tan tầm chiều ngày 15/8. (Ảnh: phapluattp.vn)
Nước lênh láng, đục ngầu đọng lại nhiều ngày trên đường Linh Đông (quận Thủ Đức), bốc mùi hôi thối, hôm 10/8. (Ảnh: nld.com.vn)
Mọi người xả rác xuống rạch Phan Văn Hân (phường 17, quận Bình Thạnh) và những ngôi nhà tạm lấn dòng của lao động nghèo làm chặn dòng thoát nước của thành phố. (Ảnh: phapluattp.vn)
Chảy qua tới 4 quận: quận Tân Bình, quận 3, quận Phú Nhuận, quận Bình Thạnh, song Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè đang phải hứng chịu 4-5 tấn rác thải mỗi ngày. Đó là lý do khiến dòng chảy không thể thoát nước. Thậm chí, dòng kênh này có nhiều nguy cơ ô nhiễm trở lại sau khi 8.600 tỉ đồng đã được chi phí cho dự án cải tạo vào tháng 8/2013. (Ảnh: vnexpress.net)
Rác do người dân, các hộ buôn bán dọc hai đường Trường Sa, Hoàng Sa xả xuống và do rác thải sinh hoạt từ phía thượng nguồn như quận 1, quận 3, Bình Thạnh, Phú Nhuận đã bị nước cuốn, trôi dạt về. “Ngày nào tôi cũng tập thể dục ở đây, nhắc nhở thì họ khinh khỉnh bảo không phải việc của tôi. Nhiều hôm ùn ứ rác, mùi hôi thối bốc lên nồng nặc”, ông Quân (ngụ quận 3) nói. (Tin, ảnh: vnexpress.net)
Rác sinh hoạt từ vỏ chai nhựa, bao nilon đến cả gối, ghế sofa, xác động vật… cái gì quăng vứt được thì vứt. (Ảnh: nld.com.vn)
Công nhân vớt rác trên kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè. “2-3 ngày chúng tôi vớt được 11-12 tấn rác. Do trôi nổi khắp con kênh gần 9 km nên nhiều khi làm không xuể”, Phó giám đốc Công ty Môi trường đô thị TP.HCM Nguyễn Minh Hoàng cho biết. (Tin, ảnh: vnexpress.net)
Rác ngập tràn ngay nơi treo bảng cấm đổ rác. Những bịch rác bị vứt vô ý thức, rơi vào lòng cống sẽ làm ứ tắc dòng chảy, khiến cả thành phố ngập trong nước cống mỗi khi mưa lớn. (Ảnh: sgtiepthi.vn)
Tháng 2/2015, 11 bạn trẻ đã bơi dọc 18 km (6 tiếng) dưới kênh Nhiêu Lộc, kêu gọi mọi người đừng xả rác, hãy bảo vệ môi trường. (Ảnh: vnexpress.net)
“Cà phê bệt”: Chỉ cần trải một tờ báo trên lối đi là mỗi người có một chỗ ngồi để hàn huyên với bạn bè. (Ảnh: vnexpress.net)
Nhưng sau đó nhiều người đứng lên vô tư để nguyên giấy báo, ly nước vương vãi lại. Còn những người xung quanh cũng nghĩ không phải việc của mình. (Ảnh: trithuctre.info)

“Ngập lụt hiện nay là hệ quả do cả xã hội để lại chứ không phải riêng ai, cũng không chỉ của tác động biến đổi khí hậu, nước biển dâng cao…. Chúng ta oán trách người khác, oán trách và coi việc đó như là việc của nhà nước trong khi chúng ta xây nhà, bêtông hoá nền là đã góp phần giảm khả năng hấp thụ nước của nền. Chúng ta xả rác tràn lan nên các cống thoát nước chúng ta giờ chỉ hoạt động được một nửa…”, PGS.TS Hồ Long Phi – Giám đốc Trung tâm quản lý nước và Biến đổi khí hậu ĐHQG TP.HCM phân tích trên Zing News.

Phan A tổng hợp

Xem thêm: