Ngày nay, Trung Quốc có thể tận dụng thế mạnh của các mối quan hệ ngoại giao, kinh tế và thương mại trong việc thuyết phục các nhà phê bình rút lại công bố hoặc tự kiểm duyệt các thông tin đưa ra.

Một trong số những ví dụ đáng lo ngại nhất về khả năng can thiệp của Trung Quốc tại các xã hội tự do là câu chuyện về Hiệp hội kháng biện Hoa Kỳ (ABA). Tổ chức này từng chính thức đề nghị Luật sư nhân quyền nổi tiếng người Trung Quốc, tiến sĩ Teng Biao hãy viết một cuốn sách về những việc ông làm tại Trung Quốc và hệ thống pháp lý của quốc gia này, cũng như nhận định tương lai của nó. Mặc dù hợp đồng xuất bản đã được ký nhưng nó đã sớm bị bãi bỏ do lo ngại cuốn sách của ông Teng sẽ làm phật lòng chính quyền Trung Quốc.

Tiến sĩ Teng trích dẫn thư từ trao đổi giữa ông với ABA – tổ chức mà ông đã từng hợp tác: “Họ lo ngại rằng việc xuất bản cuốn sách sẽ khiến chính quyền Trung Quốc không hài lòng, và bởi vì ABA có các lợi ích tại Trung Quốc nên việc này làm dấy lên lo ngại gia tăng rủi ro cho Hiệp hội và công việc của họ.

Thông tin trên được trích nguồn từ báo cáo mà Tiến sĩ Teng chuẩn bị trình bày tại buổi điều trần của Ủy ban Điều hành quốc hội về vấn đề Trung Quốc (CECC), diễn ra vào ngày 24/5. Mục đích của buổi điều trần là lắng nghe trực tiếp những trình bày của tiến sĩ Teng và nhiều nhân chứng khác định cư ngoài Trung Quốc – những người từng là đối tượng bị hăm dọa bởi chính quyền Trung Quốc. ABA đã từ chối lời mời tham gia buổi điều trần của Ủy ban, nhưng họ đã gửi một bức thư và Chủ tịch ủy ban đã đưa vào hồ sơ lưu.

Ông Teng bắt đầu làm chứng bằng cách thuyết trình qua vệ tinh từ London, nhưng Chủ tịch ủy ban phiên điều trình phải ngắt phần trình bày của ông bởi tín hiệu quá xấu.

Mặc dù vậy, trong phần trình bày bằng văn bản, ông nêu rõ “vì hoạt động tôi đã làm, tôi bị cấm giảng dạy, bị buộc thôi việc, bị tịch thu hộ chiếu, bị tước quyền luật sư hành nghề, và sau đó bị tống vào tù và bị tra tấn.” Ông viết rằng ông chỉ là một trong số rất nhiều nhà hoạt động nhân quyền, những người phải hy sinh vì lợi ích tương lai của đất nước.

Thông tin về vụ thảm sát Thiên An Môn bị kiểm duyệt

Trung Quốc từ lâu đã sử dụng chính sách kiểm duyệt và từ chối visa để dập tắt mọi thảo luận về cuộc thảm sát Thiên An Môn. Họ sử dụng bảo lực để trừng phạt, cách ly các cựu thủ lĩnh của phong trào sinh viên và khuyến khích các viện nghiên cứu và các nhà báo nước ngoài tự kiểm duyệt,” theo mô tả giới thiệu vắn tắt của buổi điều trần.

Christopher Smith, Chủ tịch Ủy ban Điều hành quốc hội về vấn đề Trung Quốc, chủ trì buổi điều trần ngày 24/5 với chủ đề "Cánh tay nối dài của Trung Quốc: Những nỗ lực toàn cầu nhằm ngăn chặn các chỉ trích từ vụ thảm sát Thiên An Môn cho tới nay". (Ảnh: Gary Feuerberg/Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh)
Christopher Smith, Chủ tịch Ủy ban Điều hành quốc hội về vấn đề Trung Quốc, chủ trì buổi điều trần ngày 24/5 với chủ đề “Cánh tay nối dài của Trung Quốc: Những nỗ lực toàn cầu nhằm ngăn chặn các chỉ trích từ vụ thảm sát Thiên An Môn cho tới nay”. (Ảnh: Gary Feuerberg/Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh)

27 năm sau sự kiện Thiên An Môn, “các phương pháp Bắc Kinh sử dụng để mã hóa sự im lặng đã lan khắp toàn cầu,” Chủ tịch CECC, ông Christopher Smith (R-N.J.) phát biểu. “Trung Quốc đã vươn vòi bạch tuộc đến Thái Lan, Hàn Quốc, Malaysia, Ấn Độ, Kenya, tới Liên Hợp Quốc và ngay tại nước Mỹ,” ông nói.

Một số nhân chứng mà Ủy ban mời ra làm chứng đã từ chối do lo ngại về hậu quả với gia đình họ hiện vẫn đang sinh sống tại Trung Quốc.

Thượng nghị sĩ Marco Rubio, đồng chủ tọa, CECC

Ông Smith cho biết năm ngoái, Linkedin trụ sở tại California đã chặn một bài viết liên quan đến Thiên An Môn được đăng từ Trung Quốc hoặc bởi thành viên đăng trên LinkedIn Trung Quốc.

Đồng chủ tịch của CECC, thượng nghị sĩ Marco Rubio (R-Fla.) cho biết những người bất đồng chính kiến hiện đang sinh sống ngoài Trung Quốc “thường báo cáo rằng các thành viên của gia đình họ – những người vẫn đang sinh sống tại Trung Quốc bị sách nhiễu, bắt giữ và thậm chí bỏ tù chỉ để trả thù việc họ đã nói lên sự thật về tội ác của chính quyền.” Một số nhân chứng mà Ủy ban mời ra làm chứng đã từ chối do lo ngại về hậu quả với gia đình họ hiện vẫn đang sinh sống tại Trung Quốc.”

Con gái nhớ cha

Buổi điều trần đã thảo luận về 5 người bán sách mất tích, được cho là đã bị bắt cóc tại Hồng Kông. Angela Gui, sinh viên đại học Warwick (Anh), 22 tuổi, làm chứng về cha cô, một trong năm người mất tích và được cho là đã bị bắt cóc. Cho nói rằng cô thường xuyên liên hệ với cha qua Skype, người bán sách Gui Minhai, cho tới khi bị mất liên lạc vào ngày 13/10.

Sau đó, từ một người đồng nghiệp của cha (người sau này cũng bị bắt cóc), cô biết rằng 3 người khác cùng làm tại nhà sách và nhà xuất bản Hồng Kông cũng đã mất tích. Cha cô được nhìn thấy lần cuối trong một kỳ nghỉ tại quê nhà ở Thái Lan. Cuối cùng, người Trung Quốc thừa nhận họ đã giữ cha cô nhưng họ tuyên bố cha cô đã tự nhập cảnh vào Trung Quốc.

Vào tháng 11 và tháng Giêng, [cha tôi] gửi cho tôi hai tin nhắn qua Skype nói tôi giữ im lặng. Là con gái ông, tôi có thể nói rằng ông đã bị cưỡng ép khi gửi tin này,” cô nói trong buổi điều trần.

Sau đó cô đã không nghe hoặc thấy bất kỳ thông tin nào liên quan đến cha trong suốt 3 tháng kể từ ông mất tích “video ông thú tội rõ ràng đã bị dàn dựng một cách tệ hại được phát sóng trên kênh truyền hình nhà nước Trung Quốc vào tháng Giêng.

Cha cô là một công dân quốc tịch Thụy Điển – và đây là quốc tịch duy nhất mà ông có. Ông cũng không thể tự ý rời Thái Lan vì không có hồ sơ ghi lại việc ông xuất cảnh khỏi nước này, cô cho biết. Bởi vậy, đây là sự việc một công dân Thụy Điển bị chính quyền Trung Quốc bắt cóc từ một quốc gia có chủ quyền thứ ba, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế cũng như luật pháp Trung Quốc.

Sau tám tháng, “tôi vẫn không thể biết giờ cha tôi đang ở đâu [tại Trung Quốc], ông ấy bị đối xử như thế nào, hoặc tình trạng pháp lý của ông là gì,” điều này đặc biệt đáng lo ngại vì ông là công dân Thụy Điển.

Tự kiểm duyệt

Mặc dù tiến sĩ Teng Biao đã không thể làm chứng bằng lời nói, nhưng lời khai bằng văn bản của ông đặc biệt có sức thuyết phục và mạnh mẽ.

Hiệp hội ABA chỉ là một trong những tổ chức của phương Tây đang cố gắng thúc đẩy sự thay đổi ở Trung Quốc – theo điều kiện của ĐCSTQ”, ông viết.

Ông cho biết các chương trình đào tạo cho các thẩm phán, công tố viên, cảnh sát, và các hiệp hội luật sư Trung Quốc của Hiệp hội ABA và các tổ chức phương Tây khác có thể gặp nguy hiểm nếu họ không tránh các chủ đề nhạy cảm, chẳng hạn như chủ đề đàn áp Pháp Luân Công, thảm sát Thiên An Môn hay chính sách của ĐCSTQ đối với Tây Tạng và Tân Cương.

Hiệp hội ABA chỉ là một trong những tổ chức của phương Tây đang cố gắng thúc đẩy sự thay đổi ở Trung Quốc – theo điều kiện của ĐCS Trung Quốc

Tiến sĩ Teng Biao, Luật sư nhân quyền Trung Quốc

Bởi vậy nếu không nhận thức rõ vấn đề này, các tổ chức phương Tây không thể thực hiện công việc của họ nếu họ dám đụng chạm tới các cá nhân và nhóm công dân “phiền hà” này. Tự kiểm duyệt đã trở thành bản năng, và trở thành đặc tính tiên quyết nếu họ muốn làm việc cùng chính phủ Trung Quốc”, ông viết.

Tiến sĩ Teng cho biết gần như toàn bộ các nguồn tài trợ của phương Tây nhắm vào hỗ trợ hệ thống luật pháp, nhân quyền đều chảy vào túi các cơ quan chính phủ, học giả có quan hệ với nhà nước. Các nguồn lực nhằm thúc đẩy hệ thống pháp luật và nhân quyền thực tế đã rơi vào tay của những kẻ “chà đạp nhân quyền”, chẳng hạn như tòa án, viện kiểm soát, sở công an và các hiệp hội luật sư của Chính phủ.

Gary Feuerberg, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Đàm Linh biên dịch

Xem thêm: