Chính phủ đã ban hành quyết định số 09/2015/QĐ-TTg về Quy chế thực hiện cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước ở các địa phương, chính thức có hiệu lực thi hành vào ngày 15/05/2015.

Cơ chế một cửa được thực hiện trong giải quyết thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân cấp tỉnh, huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn và các cơ quan của trung ương được tổ chức theo ngành dọc đặt tại địa phương.

Cơ chế một cửa liên thông được thực hiện trong giải quyết thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực: Đầu tư, đất đai, đăng ký kinh doanh, cấp giấy phép xây dựng, tư pháp và các lĩnh vực khác thuộc thẩm quyền của nhiều cơ quan hành chính nhà nước. Cơ chế cửa liên thông này giúp các đơn vị, cá nhân chỉ thông qua một đầu mối tại một cơ quan hành chính nhà nước để hoàn thành các thủ tục có liên quan đến nhiều cơ quan hành chính nhà nước cùng cấp hoặc giữa các cấp hành chính khác nhau. Việc này được thực hiện ngay từ khâu hướng dẫn, tiếp nhận giấy tờ, hồ sơ, giải quyết đến trả kết quả đều chỉ qua một đầu mối là bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của một cơ quan hành chính nhà nước.

(Ảnh: baogiaothong.vn)
(Ảnh: baogiaothong.vn)

Quy trình một cửa mới này được thực hiện như sau: Cá nhân, tổ chức nộp hồ sơ trực tiếp tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hoặc nộp qua dịch vụ bưu chính, nộp trực tuyến ở những nơi có quy định nhận hồ sơ qua dịch vụ bưu chính, nhận hồ sơ trực tuyến. Công chức tiếp nhận hồ sơ tại Bộ phận tiếp nhận và kiểm tra tính hợp lệ, đầy đủ của hồ sơ. Trường hợp hồ sơ không thuộc phạm vi giải quyết thì hướng dẫn để cá nhân, tổ chức đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết…

Đối với hồ sơ quy định giải quyết và trả kết quả ngay, không phải lập Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả: Công chức thẩm định, trình cấp có thẩm quyền quyết định và trả kết quả giải quyết hồ sơ cho cá nhân, tổ chức.

Đối với hồ sơ quy định có thời hạn giải quyết: Công chức lập Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả; thẩm định, trình cấp có thẩm quyền quyết định và trả kết quả giải quyết hồ sơ cho cá nhân, tổ chức.

Quyết định mới này cũng quy định trình độ của người làm việc tại bộ phận một cửa, đó là bắt buộc phải là công chức (khác với quy định hiện hành chỉ quy định chung là cán bộ, công chức). Công chức tại bộ phận một cửa phải có phẩm chất, đạo đức tốt, tinh thần trách nhiệm và tính chuyên nghiệp cao, có tác phong, thái độ chuẩn mực, có khả năng giao tiếp tốt với cá nhân, tổ chức. Quan trọng hơn là họ phải thực hiện nghiêm túc, đầy đủ quy chế hoạt động của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả; tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân, tổ chức thực hiện các giao dịch hành chính; hướng dẫn cá nhân, tổ chức thực hiện thủ tục hành chính đầy đủ, rõ ràng, chính xác đảm bảo cá nhân, tổ chức chỉ phải bổ sung hồ sơ một lần.

Nếu việc triển khai Quyết định này trên thực tế diễn ra theo đúng như quy định trong văn bản, người dân và doanh nghiệp sẽ đỡ mất rất nhiều công sức, thời gian và vật chất khi phải hoàn thành thủ tục với các cơ quan hành chính nhà nước kể từ ngày 15/05/2015.

Một báo cáo gần đây nhất của Bộ Tài chính về kết quả cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế, bảo hiểm xã hội ngày 31/03/2015 cho biết, tính đến cuối năm 2014, thủ tục hành chính lĩnh vực thuế có 432 thủ tục (cấp Tổng cục là 4; cấp Cục Thuế là 246; cấp Chi cục Thuế là 182). Con số này được thống kê sau khi Bộ Tài chính đã tiến hành rà soát và giảm được 53 thủ tục hành chính, đơn giản hóa được 262 thủ tục hành chính khác và Bộ Tài chính cũng đã thừa nhận là số lượng các văn bản quy định này là quá nhiều và hiện có tới 24/70 quy trình quan trọng về đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế, thanh tra, kiểm tra thuế, giải quyết khiếu nại về thuế…của người nộp thuế chưa được sửa đổi.

Bộ Tài chính cũng cam kết sẽ tiếp tục rà soát để cắt giảm thủ tục sao cho số giờ nộp thuế của các tổ chức giảm xuống còn 171 giờ trong năm 2015. Bộ Tài chính cũng cam kết sẽ đạt tỷ lệ doanh nghiệp khai thuế điện tử đạt trên 95%; tỷ lệ doanh nghiệp nộp thuế điện tử đạt tối thiểu 90%. Tuy nhiên, tính đến thời điểm ngày 25/04/2015, chỉ có 8,3% các doanh nghiệp thực hiện nộp thuế điện tử.

Những con số này cho thấy chặng đường cắt giảm các thủ tục hành chính tại Việt Nam vẫn còn đầy chông gai. Việc người dân thực sự đánh giá hiệu quả của cơ chế hoàn thành các thủ tục hành chính một cửa và một cửa liên thông như thế nào thì vẫn còn là một câu hỏi có lẽ là chưa tìm được lời giải đáp ngay trong 10 ngày nữa, tức ngày 15/05/2015 khi mà Quyết định số 09 này có hiệu lực.

Nhật Hạ

Xem thêm: Thủ tục hành chính “hành” người dân và doanh nghiệp đến mức nào?