Tuần trước, Trung Quốc công bố họ đã nắm bắt được công nghệ sản xuất bút bi. Đây không phải chuyện đùa, mà là nỗ lực nhiều năm, tiêu tốn hàng trăm triệu USD và cần có sự dẫn dắt của một tổng công ty nhà nước.

Vì vậy, phát minh mới này đã xuất hiện trên một loạt trang nhất của truyền thông Trung Quốc, được thảo luận trên truyền hình và lan truyền trên mạng xã hội. Trung Quốc hy vọng công nghệ này cuối cùng sẽ khiến nền kinh tế khởi sắc và thúc đẩy lĩnh vực nghiên cứu khoa học, theo hãng tin Bloomberg.

Thật ra bút bi không phải là điều mới mẻ ở Trung Quốc. Khoảng 3.000 hãng sản xuất bút bi ở nước này tạo ra hơn 40 tỷ chiếc mỗi năm và chiếm 80% số lượng trên thế giới. Nhưng chỉ có một vấn đề: Trung Quốc không có loại hợp kim cao cấp và loại máy cần để tạo ra viên bi của bút và đầu cắm.

Vì vậy 90% đầu bút bi của Trung Quốc phải nhập khẩu.

Năm 2015, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã nói trên truyền hình: “Đây là thực tế chúng ta phải đối mặt. Chúng ta không thể làm được những chiếc bút bi có chức năng viết trơn tru”.

Nhưng không phải ông Lý muốn có một chiếc bút Trung Quốc giúp việc ký văn bản tốt hơn. Đây là câu chuyện tiêu biểu để nói về khoảng cách giữa sản xuất hàng loạt và nghiên cứu phát triển, giữa vấn đề số lượng và chất lượng, và những khó khăn khi Trung Quốc muốn vươn đến các sản phẩm có giá trị cao.

Năm 2011, Bộ Khoa học và Công nghệ Trung quốc đã cho ra đời dự án có tên “Nghiên cứu, Phát triển và Công nghiệp hóa các nguyên liệu then chốt cho ngành công nghiệp Bút bi”. Dự án được cấp gần 9 triệu USD và do Tập đoàn Thép Taiyuan (TISCO) của nhà nước chủ trì.

Tuy nhiên tại Trung Quốc, các dự án do nhà nước khởi xướng và chủ trì thường kém hiệu quả. Trong nửa đầu năm 2016, hơn một nửa trong số 150.000 doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã thua lỗ, mặc dù họ chiếm tới gần 1/4 sản lượng công nghiệp đất nước.

Với trường hợp của TISCO, họ chưa từng có kinh nghiệm về bút bi. Trong năm 2015, tập đoàn này sản xuất hơn 10 triệu tấn thép. Trong khi đó, tổng nhu cầu vỏ bút bi bằng thép không rỉ của Trung Quốc hàng năm là khoảng 1.000 tấn.

Trong cuộc phỏng vấn truyền hình, một quan chức ở Hiệp hội Bút bi Trung Quốc thừa nhận rằng đối với TISCO thì dự án “không hiệu quả về chi phí”. Điều đó có nghĩa: dự án đã mất nửa thập kỷ nghiên cứu và có thể không mang lại lợi nhuận trong thời gian tới.

Tại sao các công ty tư nhân Trung Quốc không tham gia? Lý do chính là vấn đề bản quyền phát minh không được tôn trọng ở nước này. Vì vậy các công ty có thể dễ dàng sao chép công nghệ để sản xuất hàng loạt. Vì vậy các chuyên gia kinh tế cho rằng, điều cần thiết là Trung Quốc tạo ra sân chơi công bằng để các công ty tự tin tham gia sáng tạo, đồng thời loại bỏ những khu vực kinh tế kém hiệu quả, thúc đẩy các công ty có sức cạnh tranh, có khả năng sáng tạo hơn vì có quan hệ chính trị.

Đây có lẽ mới là phát minh cần thiết nhất với Trung Quốc.

Dương Minh

Xem thêm:

Từ Khóa: Thể Loại: Khác