Ngày 15/9 tại Hà Nội, báo Nhân Dân đã phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Ngân hàng Nhà nước; Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức hội thảo về “Các giải pháp tăng trưởng nhanh”.

Theo ước tính của các chuyên gia kinh tế, nếu GDP Việt Nam tăng gấp đôi trong 10 năm tới mà không bảo vệ môi trường, thì ô nhiễm môi trường sẽ tăng gấp 3 lần, đến năm 2025 có thể gấp 4 lần mức độ ô nhiễm môi trường hiện nay.

Trong thực tiễn, giữa môi trường và tăng trưởng kinh tế có mối quan hệ hết sức chặt chẽ với nhau. Nhiều nước đã phải trả giá vì phát triển kinh tế mà triệt phá môi trường, rừng bị chặt phá, tài nguyên, khoán sản bị khai phá kiệt quệ, dẫn đến môi trường bị ô nhiễm nặng nề. Hậu quả là bão lụt, lũ ống, lũ quét, nước biển dâng, thủng tầng khí quyển. Trung Quốc đang là một ví dụ điển hình về ô nhiễm ở Bắc Kinh. Như vậy thì, tăng trưởng trước mắt cũng không bù được thiệt hại lâu dài về mọi mặt của kinh tế, xã hội.

Đối với Việt Nam, Ngân hàng Thế giới (WB) chỉ rõ, tình trạng ô nhiễm môi trường tại Việt Nam đang gây thiệt hại kinh tế đến 5% GDP hằng năm. Ngoài ra, hằng năm Việt Nam còn phải chi ra 780 triệu USD cho việc chữa trị những chứng bệnh do ô nhiễm môi trường gây nên. Tỷ lệ chi trả để bảo vệ chăm sóc sức khỏe của năm 2010 khoảng 0,3% GDP, dự kiến sẽ tăng lên tới 1,2% GDP năm 2020. Hiện tại, tỷ lệ ung thư và các bệnh có liên quan đến môi trường ở Việt Nam rất lớn.

Hoạt động của con người thiếu khôn ngoan, chỉ vì lợi ích trước mắt, làm ô nhiễm môi trường đã gây ra biến đổi khí hậu (BĐKH) dẫn đến các hiện tượng thiên tai, hạn hán, nước biển dâng… Điều này thể hiện rõ ở Việt Nam khi thiên tai đang ngày càng gia tăng cả về quy mô, chu kỳ lặp lại, gây hiệu quả nghiêm trọng.

Theo TS. Lương Quang Huy, Cục Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, Bộ Tài nguyên và Môi trường, một trong những nguyên nhân gây thiệt đơn, thiệt kép đối với nền kinh tế do ô nhiễm môi trường, là mô hình tăng trưởng của Việt Nam hiện nay không còn phù hợp. Để từng bước giải quyết các hạn chế này, chính sách về biến đổi khí hậu, môi trường, phát triển kinh tế ngành cần làm nổi bật tầm quan trọng việc giảm nhẹ phát thải khí nhà kính trên mọi cấp độ của nền kinh tế.

Nhận thức về nền kinh tế xanh

Năm 2012 Việt Nam đã có Chiến lược quốc gia về Tăng trưởng xanh, gồm: (1) Giảm cường độ phát thải khí nhà kính và thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; (2) Xanh hóa sản xuất; Thực hiện chiến lược “công nghiệp hóa sạch” thông qua rà soát, điều chỉnh những quy hoạch ngành hiện có, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên, khuyến khích phát triển công nghiệp xanh, nông nghiệp xanh với cơ cấu ngành nghề, công nghệ, thiết bị bảo đảm nguyên tắc thân thiện với môi trường, đầu tư phát triển vốn tự nhiên; tích cực ngăn ngừa và xử lý ô nhiễm; (3) Xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững.

Tại Hội thảo các chuyên gia, các nhà quản lý đã đưa ra những nhận định, đánh giá và kiến nghị về các vấn đề như: Khái niệm tăng trưởng xanh; Giới thiệu các chiến lược tăng trưởng xanh ở Việt Nam; Đánh giá quan hệ giữa phát triển kinh tế và môi trường, thực trạng ở Việt Nam; Các chính sách về tăng trưởng bền vững; Đánh giá tác động của tình hình môi trường đến tăng trưởng và các giải pháp xử lý vấn đề môi trường tại Việt Nam.

Các giải pháp thực hiện chiến lược tăng trưởng xanh; Các mô hình, kinh nghiệm sản xuất xanh; Định hướng tuyên truyền về chiến lược tăng trưởng xanh… là những thông tin bổ ích đóng góp thiết thực cho việc hoạch định chính sách phù hợp, giúp kinh tế xã hội Việt Nam phát triển bền vững và hiệu quả, đặc biệt là những chính sách về môi trường, kinh tế – xã hội.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng, đây là Chiến lược thúc đẩy quá trình tái cấu trúc và hoàn thiện thể chế kinh tế theo định hướng sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên thiên thiên nhiên, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, thông qua tăng cường đầu tư vào đổi mới công nghệ, vốn tự nhiên, công cụ kinh tế, từ đó góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm nghèo và phát triển kinh tế bền vững.

Việt Nam cần hướng đến tín dụng xanh để tăng trưởng xanh 

Ngân hàng, với vai trò quan trọng là kênh dẫn vốn chủ yếu trong nền kinh tế phải tính đến yếu tố bền vững trong hoạt động kinh doanh, hướng tới hệ thống ngân hàng xanh trong sự phát triển tổng thể của nền kinh tế xanh.

Các ngân hàng Việt Nam đang đứng trước thách thức vừa bảo đảm đáp ứng đủ nguồn vốn cho phát triển kinh tế, vừa góp phần thúc đẩy nền kinh tế phát triển bền vững và hội nhập.

Vai trò của ngân hàng đối với phát triển kinh tế xanh được thể hiện qua các hoạt động cấp tín dụng xanh và quản lý rủi ro môi trường, xã hội, đó là: Thứ nhất, ngân hàng đưa công tác quản lý rủi ro về môi trường và xã hội vào hoạt động thẩm định đầu tư, cấp tín dụng, thúc đẩy các doanh nghiệp được cấp tín dụng phát triển bền vững; Thứ hai, ngân hàng phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới ở những ngành, lĩnh vực liên quan đến phát triển kinh tế bền vững, đó sẽ là những dịch vụ tài chính hỗ trợ sự ra đời của các sản phẩm và hoạt động thương mại mang lại lợi ích về môi trường và xã hội, như: tài trợ năng lượng tái tạo, tài trợ tiết kiệm năng lượng, tài trợ các quy trình và công nghệ sản xuất sạch hơn,…

Thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014-2020, ngày 24/3/2015, Thống đốc NHNN đã ban hành Chỉ thị số 03/CT-NHNN về thúc đẩy tăng trưởng tín dụng xanh và quản lý rủi ro môi trường và xã hội trong hoạt động cấp tín dụng với mục tiêu đặt ra ngay từ năm 2015, hoạt động cấp tín dụng của ngành ngân hàng cần chú trọng đến vấn đề bảo vệ môi trường, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, năng lượng; đồng thời, cải thiện chất lượng môi trường và bảo vệ sức khỏe con người, bảo đảm sự phát triển bền vững.

Ví dụ về thiệt hại kinh tế do tác động của môi trường

Theo thuysanvietnam, chỉ sau một đêm 6/9/2015, hàng trăm bè cá ở xã Long Sơn, TP Vũng Tàu đột nhiên chết hàng loạt do ô nhiễm. Nhiều hộ dân lâm vào cảnh cùng đường khi tiền vay mượn hàng trăm triệu đồng đều đã đổ xuống bè nuôi cá.

Cá chết hàng loạt gây thiệt hại lớn cho người nuôi - (Ảnh: Lê Ngân / Tạp chí Thuỷ sản Việt Nam)
Cá chết hàng loạt gây thiệt hại lớn cho người nuôi – (Ảnh: Lê Ngân / Tạp chí Thuỷ sản Việt Nam)

Khu nuôi thủy sản trên sông Chà Và, xã Long Sơn, TP Vũng Tàu, với tổng diện tích 511.610 m2, được bố trí tương ứng 5.037 lồng nuôi trồng thủy sản gồm cá biển, tôm hùm và hàu. Tuy nhiên, việc sản xuất, nuôi trồng của người dân nơi đây gặp muôn vàn khó khăn khi chất lượng nước luôn bị sự cố do ô nhiễm từ xả thải của 22 nhà máy chế biến trên thượng nguồn, và Chà Và được người dân nơi đây gọi là “dòng sông VeDan” thứ hai của miền Đông Nam bộ.

Đỉnh điểm của việc ô nhiễm kéo dài trên sông Chà Và có lẽ là sự vụ diễn ra ngày 6/9/2015, với hơn 15 hộ vùng nuôi 1 và 2 trong khu quy hoạch bị thiệt hại nặng nề. Theo báo cáo của Sở NN&PTNT Bà Rịa – Vũng Tàu, số lượng cá chết khoảng 30.000 con cá bớp, cá chim; Tổng thiệt hại ban đầu tại thời điểm ngày 6/9 khoảng 10 tỷ đồng.

Điều đáng nói nữa, lần này phản ứng của người dân diễn ra cực kỳ gay gắt khi trưa cùng ngày một số người dân bị thiệt hại đã thuê xe chở cá chết đến rải trước cổng các nhà máy chế biến thủy sản tại xã Tân Hải, huyện Tân Thành, nhằm gây áp lực buộc các nhà máy phải lên tiếng chịu trách nhiệm và đền bù thiệt hại cho dân. Tuy nhiên, trước sự im lặng của các cơ sở chế biến thủy sản tại Tân Hải, trưa hôm sau (ngày 7/9), các hộ dân đã chở cá chết đến trước trụ sở UBND tỉnh để khiếu nại lên chính quyền tỉnh và kết quả là chính quyền địa phương đã chính thức bắt tay vào giải quyết sự việc.

Thành long

Xem thêm: