Theo tin từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, ngày 6/11 đã tổ chức Hội nghị Toàn thể Chương trình Hỗ trợ Quốc tế năm 2015: “Việt Nam gia nhập TPP: Triển vọng và giải pháp cho ngành nông nghiệp.” Bộ trưởng Nông nghiệp và PTNT Cao Đức Phát, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh và Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Ted Osius đồng chủ trì Hội nghị.

Hội nghị đã giới thiệu tổng quan nội dung các cam kết của TPP có liên quan đến ngành nông nghiệp Việt Nam và đánh giá tác động của TPP tới ngành nông nghiệp.

Những cơ hội triển vọng

Theo Bộ trưởng Cao Đức Phát, Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mở ra cho Việt Nam một thị trường xuất khẩu rộng lớn với nhiều mặt hàng xuất khẩu nông nghiệp chủ lực của Việt Nam có mức thuế bằng 0%.

Bộ trưởng Cao Đức Phát cho biết “Việt Nam áp dụng nguyên tắc một bản chào đa phương cho 11 thành viên còn lại của TPP. Việt Nam cam kết đưa khoảng hơn 98,3% mặt hàng vào lộ trình cam kết xóa bỏ thuế quan, từ xóa bỏ ngay đến năm thứ 13 tùy sản phẩm. Đồng thời, Việt Nam giữ được lộ trình xóa bỏ tương đối dài với hai nhóm hàng là thịt lợn và thịt gà mặc dù Việt Nam đã có cam kết mở cửa tại các Hiệp định tự do ASEAN và ASEAN+; duy trì mức bảo hộ đối với 3 mặt hàng áp dụng hạn ngạch thuế quan tại WTO có cải thiện về ưu đãi thuế suất là đường, trứng, muối.”

Lợi thế là ngành nông nghiệp có cơ hội tăng cường tiếp cận các thị trường lớn nhất thế giới với ưu thế đáng kể, hiện tại Hoa Kỳ và Nhật Bản là hai thị trường xuất khẩu quan trọng hàng đầu đối với nông lâm thủy sản Việt Nam.

Trong số mười một đối tác trong TPP, Hoa Kỳ, Canada, Mexico, Peru là những nước lần đầu tiên Việt Nam đạt được thỏa thuận về thương mại tự do và có những bước cắt giảm thuế lớn. Nhật Bản là đối tác Việt Nam đã từng có 2 thỏa thuận Đối tác kinh tế, cũng đạt được thỏa thuận thương mại tự do đối với nhiều dòng hàng hóa mà Việt Nam có lợi ích xuất khẩu, cải thiện lớn so với 2 Hiệp định Đối tác kinh tế trước đây. Australia, New Zealand và Malaysia, Singapore, Brunei là những đối tác Việt Nam đã có Hiệp định thương mại tự do ASEAN – Australia – New Zealand và Hiệp định ATIGA.

Với Hoa Kỳ và Canada, Việt Nam đạt được thỏa thuận tiếp cận thị trường đáng kể với khoảng 98% và 99% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa nông sản; 92,68% và 100% kim ngạch xuất khẩu thủy sản; 100% kim ngạch xuất khẩu gỗ được xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực với Việt Nam.

Không những vậy, TPP sẽ tạo động lực và sức ép cho doanh nghiệp trong nước đầu tư sản xuất theo hướng giảm xuất khẩu nguyên liệu và sơ chế, đầu tư phát triển chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng, tăng cường xuất khẩu sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao.

Những khó khăn tiềm ẩn

Tham gia Hiệp định TPP, ngành nông nghiệp sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức lớn khi phải chịu sức ép cạnh tranh lớn với hàng nhập khẩu. Tuy cắt giảm thuế nhưng nhiều nước vẫn còn hàng rào phi thuế cao. Các quy định khác của Hiệp định TPP về bảo vệ bản quyền (giống, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, thuốc thú y), lao động, nguồn gốc xuất xứ, bảo vệ môi trường … cũng rất chặt chẽ. Đặc biệt, đối với những ngành kém lợi thế, sức cạnh tranh yếu sẽ bị thiệt hại ở nhiều mức độ khác nhau.

Theo ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Chính sách chiến lược NN&PTNT, cơ hội mở cửa thị trường, đẩy mạnh chế biến, xuất khẩu cao sẽ đến với nhóm hàng rau quả, thủy sản; mức độ trung bình đối với gạo, cà phê, cao su, gỗ, điều; mức độ tác động tiêu cực cao sẽ đến với ngành chăn nuôi. Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cũng đề xuất, “đối với rau quả và gạo cần phát triển thị trường Mỹ, Canada; phát triển chế biến và thu hút FDI. Thủy sản cần kiểm soát chặt chẽ sử dụng hóa chất trong nuôi trồng, xây dựng thương hiệu. Mặt hàng gỗ cần kết nối doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp xuất khẩu gỗ của Úc, New Zealand để tiếp cận nguồn nguyên liệu nguồn gốc xuất xứ tốt hơn, đảm bảo yêu cầu về truy nguyên nguồn gốc xuất xứ…”

Thành Long

Xem thêm: