Việt Nam với dân số 90 triệu người,  trong đó 70% tập trung ở khu vực nông thôn làm nông nghiệp, với mức sống rất thấp. 70% dân số nơi đây chỉ tạo ra 20% giá trị GDP.

Kinh nghiệm cho thấy để nâng cao hiệu quả kinh tế vùng nông thôn thì cần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng tỷ trọng ngành dịch vụ. Nhưng thực tế việc dịch chuyển lao động tự phát của lao động nông nghiệp sang ngành dịch vụ đang gây những hậu quả trái với mong đợi.

Nông dân “một nắng hai sương” đóng góp cho kinh tế

Nông dân Việt Nam rất chăm chỉ, cần cù lao động, có kinh nghiệm sản xuất, có nhiều kỹ năng nuôi trồng lúa nước và trồng trọt. Trước 1986, Việt Nam là nước phải nhập khẩu lương thực, thực phẩm, cũng như các mặt hàng thiết yếu khác, nhưng từ khi giao khoán ruộng đất đến người dân, chỉ 10 năm sau đó Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.

Đến nay, Việt Nam đã có rất nhiều sản phẩm nông, lâm nghiệp, thủy sản được thế giới biết đến, thậm chí là nổi tiếng và thu từ xuất khẩu về hàng chục tỷ USD mỗi năm như: Gạo, cà phê, hạt điều, hạt tiêu, mủ cao su, thanh long Ninh Thuận, bưởi da xanh, xoài cát, vải thiều Hưng Yên, quế, hồi Lục Yên, trầm hương, cá ba sa, tôm sú, tôm hùm, yến sáo Khánh Hòa, gỗ, tre…

Vài nét về những sản phẩm nông nghiệp:

Gỗ và các sản phẩm gỗ

(Ảnh: vietnamexport.com)
(Ảnh: vietnamexport.com)

Đứng thứ nhất về giá trị kim ngạch xuất khẩu là gỗ và các sản phẩm gỗ, sản phẩm này thu về 6,54 tỷ USD trong năm 2014, năm 2015 xuất khẩu vẫn tiếp tục tăng. Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nhật Bản là 3 thị trường nhập khẩu gỗ lớn nhất của Việt Nam.

Mặt hàng thủy sản: Tôm  

Mặt hàng tôm Việt Nam được đánh giá cao, góp phần duy trì tốt nhịp độ tăng trưởng xuất khẩu thủy sản của toàn ngành trong năm nay, năm 2014 đạt 4 tỷ USD, năm 2015 tuy có giảm nhưng cũng đạt trên 3 tỷ USD.

Cà phê 

(Ảnh: nudoanhnhan.vn)
(Ảnh: nudoanhnhan.vn)

Cà phê Việt Nam vẫn được ưa chuộng trên thế giới, xuất khẩu cà phê năm 2014 ước đạt 3,62 tỷ USD, năm 2015 do giá giảm 30% nên giá trị xuất khẩu khoảng 2,5 tỷ USD.

Gạo xuất khẩu  3 tỷ USD

Gạo xuất khẩu đứng thứ 2 trên thế giới, khoảng 6-7 triệu tấn/năm, thu về khoảng 3 tỷ USD.

Hạt Điều xuất khẩu 2 tỷ USD

Hạt điều Việt Nam chủ yếu xuất sang Hoa Kỳ, Trung Quốc và Hà Lan, sản lượng khoảng 300 nghìn tấn với 2 tỷ USD/năm.

Mủ cao su xuất khẩu 1,8 tỷ USD

Mặc dù gần đây giá cao su xuất khẩu giảm mạnh, nhưng xuất khẩu vẫn đạt mức 1 triệu tấn với giá trị 1,8 tỷ USD, thị trường chính là Trung Quốc và Malaysia.

Cá tra xuất khẩu 1,8 tỷ USD

Tổng giá trị xuất khẩu mặt hàng cá tra cả năm 2015 sẽ đạt khoảng 1,8 tỷ USD, chiếm khoảng 20% giá trị xuất khẩu thủy sản của Việt Nam và đang xuất khẩu mạnh nhất sang 2 thị trường là Mỹ và EU.

Rau quả xuất khẩu 1,47 USD

(Ảnh: Báo Hànộimới)
(Ảnh: Báo Hà Nội Mới)

Xuất khẩu rau quả có thể mang về cho Việt Nam khoảng 1,5 tỷ USD hàng năm, thị trường cũng đang có nhiều cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu sang các nước trên thế giới, nhất là khi thị trường Mỹ đã mở thị phần cho xuất khẩu thanh long, chôm chôm, nhãn và vải thiều; Nhật, Úc cũng đã cho phép mở cửa cho rau quả Việt Nam.

Hạt Tiêu xuất khẩu 1,2 tỷ USD

Mấy năm gần đây hạt tiêu Việt Nam có giá trị xuất khẩu cao và được đánh giá tốt về chất lượng. Đây là mặt hàng có sức cạnh tranh, chiếm được vị thế quan trọng trên thị trường thế giới. Sáu năm liên tiếp hạt tiêu của Việt Nam đang giữ vững vị trí số 1 về sản lượng và số lượng xuất khẩu trên thế giới. Năm 2014 lần đầu tiên kim ngạch xuất khẩu đạt 1,2 tỷ USD.

Người nông dân quanh năm lao động vất vả, góp phần tạo ra lương thực, thực phẩm, đảm bảo nuôi sống 90 triệu dân. Đồng thời cũng tạo ra giá trị xuất khẩu hàng năm hơn 30 tỷ USD.

Để đạt được điều ấy người nông dân phải vượt qua bộn bề khó khăn về cơ chế quản lý kinh tế thị trường còn trói buộc, kìm hãm sản xuất lưu thông; về thuế, phí chồng chất đè nặng vai người dân; về ma trận phân bón dởm, thuốc bảo vệ thực vật dởm; về thời tiết khắc nghiệt, thiên tai hạn hán, bão tố xảy ra thường xuyên; về mất mùa và giảm giá các sản phẩm nông nghiệp, thủy sản toàn cầu; về sự phá hoại, chèn ép, ép giá của các thương lái Trung Quốc; về việc phá tàu thuyền, cắt lưới, cản phá khai thác thủy sản trên ngư trường Việt Nam ở biển Đông…

Thế nhưng thu nhập của nông dân vẫn quá thấp, họ thiếu thốn cả về vật chất lẫn văn hóa tinh thần, họ vẫn chưa được hưởng những thành quả lao động mà đáng lẽ họ phải được hưởng. Đó là lý do vì sao nhiều người phải di dân ra thành phố để kiếm việc làm, và rơi vào những khó khăn thách thức mới.

Phần tiếp theo chúng ta sẽ tìm hiểu về cuộc sống của người nông dân Việt Nam.

Thành Tâm

Xem thêm: