Trong nhiều năm qua chúng ta nghe nói rằng đồng tiền của Trung Quốc bị định giá thấp so với đồng đô-la Mỹ và nên được tăng giá. Điều này không còn đúng nữa và Trung Quốc có thể thực sự phải hạ giá đồng tiền của mình.

Trung Quốc vẫn đang kiểm soát tỷ giá hối đoái. Hiện nó đang được neo vào đồng đô-la Mỹ ở mức khoảng 6,20 nhân dân tệ cho mỗi USD. Mỗi khi tỉ giá dao động ở mức quá cao, ngân hàng trung ương Trung Quốc sẽ can thiệp vào thị trường để đưa tỉ giá về đúng mức mà họ mong muốn.

Quản lý tỷ giá hối đoái theo phương thức này đã giúp Trung Quốc cạnh tranh trên các thị trường xuất khẩu toàn cầu và tích trữ được hàng nghìn tỷ USD. Cùng với sự tăng trưởng của Trung Quốc, PBOC cũng đã thực sự cho phép đồng USD giảm 25% trong 10 năm qua, từ bỏ một chút lợi thế cạnh tranh tự tạo ra này.

Tỷ giá hối đoái thực của Trung Quốc… được định giá quá cao từ 15 đến 20% so với năm 2010, thời điểm mà lĩnh vực xuất khẩu tăng trưởng nhanh như thổi.

– Charles Dumas, Viện nghiên cứu Lombard Street

The U.S. dollar in Chinese yuan has been declining over the last 10 years. (Google Finance)
Giá trị đồng USD so với nhân dân tệ đang giảm dần trong vòng 10 năm qua. (Nguồn: Google Finance)

Vì lý do đó và do nhu cầu quốc tế suy giảm nên mức tăng trưởng của lĩnh vực xuất khẩu đã chậm lại trong vòng 5 năm trở lại đây và thậm chí còn giảm vào tháng 3 năm nay. Do năng lực sản xuất dư thừa và các vấn đề nợ khổng lồ, một số nhà phân tích hiện nay tin rằng đồng nhân dân tệ thực tế là đang được định giá quá cao – và Trung Quốc có những lý do để tham gia vào cuộc chiến tiền tệ toàn cầu hiện nay bằng việc chủ động hạ giá đồng tiền của mình.

Đồng nhân dân tệ của Trung quốc đã tăng giá trị so với đồng euro trong năm vừa qua, khiến lĩnh vực xuất khẩu của nước này trở nên kém cạnh tranh (Nguồn: Google Finance)
Đồng nhân dân tệ của Trung quốc đã tăng giá trị so với đồng euro trong năm vừa qua, khiến lĩnh vực xuất khẩu của nước này trở nên kém cạnh tranh (Nguồn: Google Finance)
Đồng nhân dân tệ của Trung quốc đã tăng giá trị so với đồng yen Nhật trong năm vừa qua, khiến lĩnh vực xuất khẩu của nước này trở nên kém cạnh tranh (Nguồn: Google Finance)
Đồng nhân dân tệ của Trung quốc đã tăng giá trị so với đồng yen Nhật trong năm vừa qua, khiến lĩnh vực xuất khẩu của nước này trở nên kém cạnh tranh (Nguồn: Google Finance)

Xem thêm:

“Tỷ giá thực sự của đồng tiền Trung Quốc đang được định giá quá cao từ 15 đến 20% so với năm 2010, thời điểm mà lĩnh vực xuất khẩu tăng trưởng nhanh như thổi,” theo ông Charles Dumas của Viện Nghiên cứu Lombard Street.

Lĩnh vực xuất khẩu của Trung Quốc cũng chịu thiệt hại bởi vì hai nền kinh tế đối thủ cạnh tranh chính của Trung Quốc (Khu vực đồng tiền chung Châu Âu và Nhật Bản) đã tích cực giảm giá đồng tiền của mình so với đồng đô-la. Đồng nhân dân tệ được neo vào đồng đô-la, do đó, nó sẽ tự động tăng lên cùng với đồng đô-la so với đồng euro và đồng yên.

Chỉ trong vòng một năm qua, đồng nhân dân tệ đã tăng giá trị khoảng 25% so với đồng euro và 18% so với đồng yên. “Sự tăng giá của đồng nhân dân tệ đã khiến cho Trung Quốc bị bất lợi rất lớn về cạnh tranh giá thành sản phẩm so với những đối thủ lớn nhất của nước này trong nhóm các nước có nhu cầu nội địa đình đốn”, ông Dumas viết.

Trong khi đó, tăng trưởng kinh tế trong nước của Trung Quốc (cũng như Châu Âu và Nhật) cũng đang chậm lại một cách đáng kể, do đó nước này cần có biện pháp để thúc đẩy tăng tưởng. “Các con số sơ bộ của chúng tôi cho thấy rằng nền kinh tế Trung Quốc thực tế đang suy giảm”, bà Diana Choyleva, trưởng nhóm phân tích kinh tế của Lombard viết. Các dữ liệu chính thức vẫn cho thấy mức tăng trưởng 7% trong vòng 12 tháng tính đến cuối tháng 3/2015.

Xem thêm:

Theo phương thức truyền thống, Trung Quốc thúc đẩy nền kinh tế thông qua đầu tư cơ sở hạ tầng và bất động sản, nhưng có vẻ như con đường này không còn sử dụng được nữa.

“Có khả năng để phát triển nhưng tôi nghĩ họ không thể tăng đầu tư. Tôi nghĩ rằng đầu tư sẽ bắt đầu giảm dần trong tương lai gần. Nó không thể được duy trì mãi ở mức 50% GDP”, theo ông Peter Fisher, một giảng viên cấp cao tại trường Kinh doanh Tuck School, Đại học Dartmouth, phát biểu trong một buổi thảo luận tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại.

Các quan chức Trung Quốc đã công khai thừa nhận rằng họ muốn thay đổi những động lực tăng trưởng của đất nước này và khuyến khích tiêu dùng thay vì tăng trưởng đầu tư. Trong bí mật, các quan chức đã lấy việc năng suất biên đang ngày càng giảm cùng với nguy cơ bong bóng tài chính để lập luận phản đối việc tiếp tục các phương thức kích thích kinh tế truyền thống .

Vậy Trung Quốc có nên cạnh tranh trong cuộc chiến tiền tệ toàn cầu bằng việc giảm giá trị đồng nhân dân tệ hay không? Câu trả lời khẳng định là không, vì một số lý do.

“Vấn đề là: Trung Quốc muốn trở thành một quốc gia đáng tin cậy hơn. Nếu bạn muốn đồng tiền của mình được coi là một đồng tiền dự trữ và bạn muốn người khác có thêm tự tin đầu tư vào nền kinh tế của mình, bạn không thể làm những việc như là phá giá đồng tiền và khiến mọi người bất ngờ, bà Ellen Zentner, trưởng ban phân tích kinh tế của Morgan Staley, Hội đồng về Quan hệ đối ngoại.

Xem thêm:

Trung Quốc hiện đang vận động hành lang để đồng tiền của họ trở thành một trong số các đồng tiền dự trữ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế – SDR, do đó việc giảm giá trị đồng tiền là phản tác dụng. Các quan chức ở Bắc Kinh cũng không quá lo lắng về sự suy giảm trong lĩnh vực xuất khẩu, bởi họ vẫn thấy một tỷ lệ tăng trưởng xuất khẩu thông thường vào khoảng 5-6%.

Theo ông Leland Miller thuộc hãng phân tích thông tin China Beigebook International, chính quyền Trung Quốc có vẻ như sẽ không lo lắng về việc lĩnh vực xuất khẩu đang tăng trưởng chậm lại cho đến khi tình trạng thất nghiệp vượt ngoài tầm kiểm soát.

“Nền kinh tế chậm chạp, thị trường tín dụng như một mớ hỗn độn, nhưng đáng ngạc nhiên là theo các dữ liệu của chúng tôi, thị trường lao động có khả năng bật trở lại và miễn là thị trường này có thể phục hồi, chúng ta sẽ nói về tăng trưởng việc làm, chúng ta sẽ nói về những mong đợi công việc, và sẽ không có bất kỳ biện pháp kích thích nào”, ông nói.

Thêm vào đó, những nguồn tin từ Bắc Kinh nói với chúng tôi rằng chính quyền đang tích cực sử dụng thị trường chứng khoán để giải quyết một số vấn đề như thị trường bất động sản đang sụp đổ nhằm duy trì sự hài lòng của người dân. Chỉ số đã tăng gấp đôi kể từ đầu năm ngoái và người dân Trung Quốc đang mở hàng triệu tài khoản chứng khoán mỗi tuần.

Theo ông Leland Miller, chiến lược này cũng có thể kết thúc một cách tồi tệ: “Họ đang tự đặt mình vào một sự sụp đổ của thị trường chứng khoán, chúng ta chỉ không biết lúc nào điều đó sẽ xảy ra”, ông Miller cho hay.

Valentin Schmid, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Anh Vũ biên dịch

Xem thêm: