Tại Hà Nội, Sài Gòn, Quảng Trị,…. nhiều phụ huynh cho biết, để lách quy định, nhiều trường đã tìm cách chia nhỏ các khoản, thu trên tinh thần “tự nguyện” hoặc lập Biên bản thỏa thuận để phụ huynh ký với minh chứng đó là sự thỏa thuận của hai bên.

Chia nhỏ các khoản đóng góp thành nhiều đợt

Việt Nam chưa có chế độ giáo dục miễn phí, còn mô hình giáo dục tự chủ tài chính mới chỉ đang áp dụng cho khối đào tạo đại học. Tuy nhiên, vào đầu năm, không chỉ học phí, hàng trăm loại tiền được liệt kê đối với phụ huynh từ mẫu giáo cho tới THPT.

Các khoản tiền được liệt kê như tiền học phí, tiền ăn bán trú, Bảo hiểm Y tế, Bảo hiểm tự nguyện, tiền nước uống, phô tô, quỹ cha mẹ học sinh, tiền mua quạt lắp điều hòa, rèm cửa, tiền photo, in giấy thi… Theo VOV, từ 3 đến 5 triệu đồng là số tiền đóng góp đầu năm học phổ biến tại các trường ở Hà Nội.

Tại trường THPT Đ.T (Tây Hồ, Hà Nội), tổng các khoản thu đầu năm là 2 triệu 250 nghìn đồng. Trong khi đó, mức lương tối thiểu áp dụng cho năm 2015 thấp nhất là 2 triệu 150 ngàn đồng, cao nhất là 3,1 triệu đồng.

“Tôi làm công nhân lương tháng được 4 triệu đồng. Cả gia đình tôi trông chờ vào suất lương ấy, còn bố các cháu thì đi làm những việc vặt vãnh, kiếm chác không đủ nuôi thân. Giờ 2 cháu học trong trường tôi phải đóng 4,5 triệu đồng thì lương của tôi không đủ. Trong trường cháu nhiều gia đình bố mẹ chỉ ở nhà làm nội trợ, bán hàng ngoài chợ thì lấy đâu ra tiền để trang trải khoản thu đầu năm học như thế này. Trong trường cháu đã có một số phụ huynh phản ứng không nộp tiền rồi”, chị L.V.H chia sẻ trên VOV.

Chị Nguyễn Thu Hà (huyện Thanh Oai) có con đang học trường Tiểu học Cao Viên 2 cho biết: tổng 4 triệu cho các khoản đóng góp cho nửa năm. Tiền quỹ cha mẹ học sinh là 500.000 đồng, còn BHYT là hết hơn 500.000 đồng. Chị cho biết, đóng thế đối với người lao động là quá cao.

Để lách luật, nhiều trường đã chia nhỏ các khoản thu đóng theo từng đợt, kèm theo ghi chú về mục đích thu – chi khoản tiền.

Một bản thống nhất các khoản thu-chi với cha mẹ học sinh năm học 2015-2016 với mỗi khoản thu được tách riêng ra từng đợt. (Ảnh: vov.vn)

Nhiều khoản được ghi là “trả về công ty”, song phụ huynh lại không được cung cấp hợp đồng thỏa thuận chương trình giữa nhà trường và công ty, vì thế cũng không biết được có phải số tiền mình đóng là được hoàn 100% về phía công ty hay nhà trường đã được trích hoa hồng từ hợp đồng.

Phụ huynh “tự nguyện”?

Báo Quảng Trị cho hay, bảng thông báo “Dự kiến thu học phí và các khoản thu xã hội hóa năm học 2015 – 2016” của một trường THCS đã khiến nhiều phụ huynh rất bất ngờ với gần 10 khoản thu được gọi dưới cái tên “xã hội hóa” như phục vụ cho việc chăm sóc cây xanh, vệ sinh, giám thị…

Tại một trường học khác, Ban giám hiệu nhà trường yêu cầu mỗi học sinh đóng góp 100.000 đồng để chuẩn bị cho lễ kỷ niệm thành lập trường. Khoản tiền “vị tư” này thậm chí được ghi vào phiếu danh mục các khoản thu nộp đầu năm. Trước những ý kiến trái chiều, vị hiệu trưởng nhà trường vẫn giữ quan điểm: “Ai nộp mấy cũng được nhưng mức tối thiểu là 100.000 đồng”.

Theo VOV, phụ huynh trường Mầm non Mai Lâm (Đông Anh) phải đóng 500.000 đồng tiền lắp điều hòa, trong khi điều hòa là của những lớp trước tặng lại cho nhà trường. Một người cho biết: “Điều hòa của lớp lớn tặng lại cho nhà trường là để các con vào sau không phải nộp nữa nhưng chẳng hiểu vì sao mà nhà trường vẫn thu.

Đã thế, tất cả phụ huynh nào con không có hộ khẩu ở khu vực xã Mai Lâm đều phải đóng một khoản tiền “hỗ trợ” nhà trường. Dù là khoản này đóng tự nguyện, nhưng cô hiệu trưởng lấy ví dụ là nhiều phụ huynh vào thường ủng hộ nhiều thì mức 2-3 triệu, ít thì vài trăm đến 1 triệu nên khoản này là tùy tâm.

Để con mình được yên ổn học tập, đa số các phụ huynh đều đóng góp phí “hỗ trợ” theo gợi ý của cô hiệu trưởng 500.000 đồng”.

Vị phụ huynh này cho biết, tất cả các khoản thu đều không có giấy chứng nhận.

Trên báo Lao Động, anh Cao Ngọc P (Xa La, Hà Đông, Hà Nội) có con học lớp 3, Trường Tiểu học K.Đ (Hà Đông, Hà Nội) cho biết, nhiều trường lấy hình thức khoản thu “tự nguyện”, trường thậm chí chưa họp phụ huynh để lấy ý kiến thống nhất nhưng đã “tranh thủ” thu trước với lý do các khoản này không tăng so với năm trước.

Anh P liệt kê các khoản phải đóng: Quỹ phụ huynh: 150.000đ; đề kiểm tra thường xuyên: 50.000đ; tiền kiểm tra định kỳ: 20.000đ; bảo dưỡng điều hòa 500.000đ/năm, và một khoản 230.000đ đóng mỗi tháng không rõ là khoản thu gì.

Một Biên bản thỏa thuận đóng góp giữa nhà trường và phụ huynh. Nếu có khiếu kiện gì thì đây được coi là minh chứng cho sự thỏa thuận của hai bên. (Ảnh: vov.vn)

Tại trường tiểu học ở Q.Hai Bà Trưng, một phụ huynh có con học lớp 1 cho hay còn có những khoản thu kỳ lạ như “tiền 2 tuần làm quen trường lớp (600.000đ)” bên cạnh những khoản khác như: nước uống tinh khiết 4 tháng 48.000đ, sổ liên lạc điện tử 4 tháng 140.000đ…. Đó là không kể 5 triệu đồng cho các khoản tiền sách vở, quần áo đồng phục, tiền học phẩm…

Còn chị Nguyễn Thị Lương – phụ huynh tại Trường Tiểu học N.V.T (quận Tân Bình) thì cho hay, con chị mới đi học vài ngày đã thấy nộp tiền ủng hộ dưới 100.000đ.

Núp bóng “tự nguyện” và “ủng hộ” nhưng phụ huynh không thể không đóng vì nhà trường nói đó là vì “lợi ích của các cháu”. Trừ những người dám nói, còn phần đông phụ huynh đều là những người lao động, thấy không ổn nhưng cũng không biết nói lại như thế nào với nhà trường. Nhiều người vì sợ ảnh hưởng tới việc học tập của con (nhất là bậc mẫu giáo) nên vẫn phải ký đồng ý đóng các khoản thu.

Nếu phụ huynh không tự nguyện, thì đã có Hội phụ huynh “vận động”.

Không chỉ “lách luật” bằng cách chia nhỏ để đóng, theo học kỳ, theo cả năm, theo đăng ký, đối với những khoản khó thu thì nhà trường dồn cho Hội phụ huynh (tên thường gọi cho Ban đại diện cha mẹ học sinh) nói lại với các phụ huynh trong lớp.

Chị Nguyễn Thị Kiên, ở quận Hoàng Mai có con đang học ở trường Tiểu học Lĩnh Nam cho biết: “Tôi thắc mắc tiền tiếng Anh. Tiền học tiếng Anh còn cao hơn cả tiền học ngày hai buổi của các con ở trên trường mà mỗi một tuần tiếng Anh này có hai buổi mà 130.000 đồng/tháng. Tiền học thì đóng cho kế toán trường còn tiền quỹ cha mẹ học sinh là đóng cho trưởng hội cha mẹ học sinh của lớp. Tiền photo và các khoản tiền khác không bao giờ có trong hóa đơn cả”.

Theo đó, các khoản thu theo quy định thì phụ huynh sẽ đóng cho kế toán nhà trường và có hóa đơn. Còn các khoản thu tự nguyện, phụ huynh sẽ nộp trực tiếp cho đại diện Ban cha mẹ phụ huynh.

Khoản Quỹ cha mẹ phụ huynh thì biến tướng với mức đóng góp mỗi trường một kiểu. Trung bình mỗi phụ huynh như ở Tiểu học Lĩnh Nam, quận Hoàng Mai đóng 500.000 đồng/học sinh/năm… Có trường thu tới 700.000 đồng/năm, trong đó 200.000 đồng được đại diện cha mẹ học sinh giải thích là nộp vào quỹ của trường và 500.000 đồng để lại quỹ lớp, như trường mầm non Sao Mai, phường Nam Đồng, quận Đống Đa…, theo VOV.

Theo RFA, các hội cha mẹ học sinh đứng ra thu tiền dưới hình thức “vận động” nhưng lại là “tự nguyện một cách bắt buộc”. Ông Thạnh, một phụ huynh học sinh ở Quảng Ngãi nói:

“Nhiều lần tôi đã phản ánh với nhà trường, Hội cha mẹ học sinh và thầy cô giáo chủ nhiệm thu chi không công khai và minh bạch. Khi người ta không có để đóng quỹ hội thì nhà trường bắt viết giấy nhận nợ, điều này theo tôi là trái với đạo đức của nhà trường”.

Đón đọc phần 2: Lạm thu tràn lan – vì đâu? Phụ huynh có thể làm gì?

Phan A tổng hợp

Xem thêm:

Từ Khóa: Thể Loại: Khác