Là một đất nước sa mạc, khí hậu khô, nóng, thiếu nước ngọt, nhưng nhờ áp dụng những kỹ thuật nuôi trồng mới nên Israel đã tạo nên một huyền thoại, trở thành nước xuất khẩu thực phẩm tươi sống lớn trên thị trường thế giới. 

Là một quốc gia Trung Đông chỉ có sa mạc cát, lượng mưa thấp, thiếu nước ngọt, chỉ có khoảng 1/5 diện tích đất là có thể sản xuất nông nghiệp, nhưng Israel vẫn chủ trương phát triển nông nghiệp để tự cung cấp nhu cầu lương thực, thực phẩm trong nước, thực tế là họ đã đáp ứng 95% nhu cầu nội địa và còn dư để xuất khẩu, chiếm 3,6% kim ngạch xuất khẩu.

Từ khi thành lập đất nước vào năm 1948, chính phủ và người dân quốc gia này đã tăng cường khai hoang, xây dựng ruộng bậc thang, tháo nước vùng đầm lầy, tái trồng rừng và chống sự xói mòn cũng như nhập mặn. Số đất làm nông nghiệp của Israel cũng tăng trưởng mạnh từ 30.000 ha năm 1948 lên 190.000 ha hiện tại. Với công nghệ nông nghiệp hiện đại, số lao động trong ngành này và số nước cần dùng cho tưới tiêu ngày một giảm.

Đến nay, sản lượng nông nghiệp đã tăng trưởng gấp 15 lần, cao gấp 3 lần so với tốc độ tăng trưởng dân số. Đây thực sự là một thần tích trong điều kiện khó khăn đối với nông nghiệp của Israel.

Một số báo cáo cho thấy nông nghiệp Israel trong khoảng 1999-2009 sử dụng ít hơn 12% lượng nước tưới tiêu nhưng sản lượng lại tăng 26%.

Hầu hết ngành nông nghiệp của Israel được xây dựng theo 2 mô hình là hợp tác xã (kibbutz) và làng nông nghiệp (moshav).

Theo đó, mô hình kinh doanh hợp tác xã có sở hữu chung về phương tiện sản xuất cũng như sản phẩm. Trong khi đó, mô hình làng nông nghiệp có hoạt động sản xuất riêng từng hộ nhưng lại hợp tác chung về thương hiệu và các hoạt động thu mua nguyên liệu.

Với phần lớn diện tích đất là sa mạc hay khô cằn, chênh lệch nhiệt độ ngày-đêm lại khá cao (từ 10-20 độ) nên việc sản xuất nông nghiệp tại Israel là vô cùng khó khăn. Nhưng với những kỹ thuật tiên tiến và chính sách khai hoang, tháo nước đầm lầy khôn ngoan, người dân quốc gia này đã tạo nên điều thần kỳ ở Trung Đông.

(Ảnh: israel21c.org)
(Ảnh: israel21c.org)

Dưới đây là 8 kỹ thuật tiêu biểu mà nông dân Israel đã áp dụng thành công và được giới thiệu ở nhiều quốc gia trên thế giới:

1. Công nghệ tưới nhỏ giọt

(Ảnh: haaretz.com)
(Ảnh: haaretz.com)

Không giống các công nghệ khác bắt nguồn từ phòng nghiên cứu và cần những phân tích, thử nghiệm cầu kỳ. Công nghệ tưới nhỏ giọt vô cùng đơn giản và được người nông dân Israel sử dụng rộng rãi, qua đó làm nên điều thần kỳ tại Trung Đông.

Theo đó, một hệ thống đường ống nước sẽ được kiểm soát để tưới nhỏ giọt cho từng gốc cây trồng với liều lượng nhất định. Hệ thống này chắc chắn sẽ tiết kiệm nước hơn so với việc phun nước tưới thông thường nhưng vẫn đảm bảo lượng nước cần thiết cung cấp cho cây trồng.

2. Lấy nước từ không khí

(Ảnh: israel21c.org)
(Ảnh: israel21c.org)

Israel cũng sử dụng một kỹ thuật có chi phí khá thấp là xây các hộp nhựa được thiết kế bao quanh gốc cây, qua đó hấp thụ những giọt sương ban đêm và làm giảm 50% nhu cầu nước của cây trồng.

Vào những ngày mưa, các hộp nhựa này nâng cao 27 lần tác dụng tưới nước trên mỗi milimet nước mưa.

Hơn nữa, những hộp nhựa này có thể bảo vệ cây trồng khỏi sự thay đổi nhiệt độ đêm ngày đột ngột tại Israel.

3. Trồng xen canh các loại cây phù hợp (Runoff Agroforestry Systems)

Theo đó, người nông dân sẽ trồng cây xen kẽ với cây lương thực. Như vậy, các rễ cây sẽ giữ được nước cho các hạt giống và những lá cây sẽ trở thành nguồn dinh dưỡng cho hạt giống cây lương thực.

4. Lựa chọn, nhân các giống cây hiệu quả cao

Rất nhiều giống cây trồng chỉ cần ít nước và có thể trồng tại những vùng đất khắc nghiệt dưới ánh mặt trời nóng bỏng, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng cũng như khí hậu ở đây đã được nghiên cứu, nhân giống.

5. Tiêu chuẩn công nghệ cao

Bên cạnh việc phát triển những giống cây trồng mới, Israel cũng nghiên cứu các công nghệ thích hợp để tăng năng suất cho cây trồng, như đảm bảo điều kiện ánh sáng, thời điểm thụ phấn…

6. Tích cực trồng cây

Việc trồng cây sẽ ngăn chặn được đà sa mạc hóa và cung cấp chất dinh dưỡng cho đất theo một chu kỳ tuần hoàn. Trong 100 năm qua, Israel là quốc gia duy nhất trên thế giới có tốc độ tăng trưởng ròng về diện tích cây trồng.

7. Tái sử dụng nguồn nước

(Ảnh: israelseen.com)
(Ảnh: israelseen.com)

Hệ thống tái sử dụng nguồn nước của Israel có chất lượng hàng đầu thế giới và không một quốc gia nào có thể so sánh.

Khoảng 50% nguồn nước sử dụng của quốc gia này là được tái chế, cao hơn rất nhiều so với mức 20% của nước đứng thứ 2 trong bảng xếp hạng là Tây Ban Nha.

8. Bảo vệ giống cây trồng

Việc để các giống cây trồng bị thất thoát, hư hỏng là điều vô cùng lãng phí với người dân Israel và họ luôn bảo quản các giống cây của mình ở điều kiện tốt nhất, tránh xa không khí bẩn và ẩm mốc.

Nhiều loại vật liệu và công nghệ đã được phát triển nhằm đảm bảo rằng mỗi hạt giống sẽ được bảo quản tốt nhất và cho ra năng suất cao nhất.

Những kinh nghiệm này có vẻ không khó thực hiện, đặc biệt trong bối cảnh môi trường Việt Nam cũng đang biến đổi, khô hạn, nhiễm mặn đang trở nên ngày càng trầm trọng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp thì việc áp dụng các kinh nghiệm trên là cần thiết.

Thành Long 

Xem thêm: