Chuyến thăm của Tổng thống Barack Obama đã thúc đẩy sự hợp tác Việt Nam – Hoa Kỳ phát triển thêm sâu rộng trên nhiều lĩnh vực với nhiều hứa hẹn và cam kết.

Quan hệ đối tác toàn diện giữa hai nước Việt Nam – Hoa Kỳ được ký vào tháng 7/2013 và Tuyên bố tầm nhìn chung giữa hai quốc gia vào tháng 7/2015 đã thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương giữa hai nước có những bước tiến quan trọng.

Trên nguyên tắc tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, tôn trọng thể chế chính trị quốc gia, chuyến thăm của Tổng thống Barack Obama đưa quan hệ hợp tác Việt Nam – Hoa Kỳ có những bước tiến sâu, rộng hơn trên các lĩnh vực: chính trị – ngoại giao, quốc phòng – an ninh, kinh tế, thương mại, y tế, giáo dục – đào tạo, trao đổi con người,…

Hai quốc gia cũng đang tiến hành nhiều hoạt động phối hợp trước những thách thức toàn cầu, từ việc chống lại chủ nghĩa khủng bố hạt nhân đến vấn đề sức khỏe toàn cầu, biến đổi khí hậu,…

Chính thức dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí sát thương đối với Việt Nam

Việc quyết định dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam được coi là một minh chứng cho quá trình hoàn toàn bình thường hóa quan hệ giữa hai nước.

Theo phía Hoa Kỳ, quyết định dỡ bỏ lệnh cấm bán vũ khí cho Việt Nam không phụ thuộc vào bất kỳ nhân tố nào khác mà xuất phát từ chính những bước tiến trong sự phát triển quan hệ giữa hai quốc gia. Việc bán vũ khí này cần tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt nhưng vẫn đảm bảo cho Việt Nam có thể tiếp cận được với các thiết bị, vũ khí cần thiết cho vấn đề phòng thủ của quốc gia.

Điều này khẳng định thêm cam kết của Hoa Kỳ trong việc bình thường hóa quan hệ toàn diện với Việt Nam, bao gồm cả việc hợp tác phòng thủ vững mạnh đối với Việt Nam và khu vực Châu Á – Thái Bình Dương về lâu dài.

(Ảnh: Facebook Ambassador Ted Osius) hợp tác việt nam - hoa kỳ
Tổng thống Obama, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Ted Osius trong cuộc hội đàm với Chủ tịch nước Trần Đại Quang ngày 23/5. (Ảnh: FB Ambassador Ted Osius)

Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định trong khu vực và quốc tế

Về các vấn đề khu vực, Việt Nam và Hoa Kỳ chia sẻ tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định trong khu vực, bảo đảm an ninh và an toàn hàng hải, hàng không.

Trong cuộc họp báo cùng với Chủ tịch nước Trần Đại Quang ngày 23/5, Tổng thống Barack Obama cho hay, một trong những chính sách ưu tiên ngoại giao của ông là đảm bảo việc Hoa Kỳ tiếp tục giữ vai trò lớn và lâu dài tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương bởi điều này là cần thiết đối với an ninh và sự thịnh vượng của Hoa Kỳ.

Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương đang phát triển nhanh hơn bất cứ khu vực nào trên thế giới. Đây là khu vực phát triển năng động và tràn đầy tinh thần kinh doanh. Theo những kế hoạch đang theo đuổi, Hoa Kỳ sẽ đặt mối quan tâm sâu sắc hơn tại khu vực này, trong đó bao gồm cả quan hệ toàn diện với Việt Nam.

Đối với vấn đề biển Đông, cả hai quốc gia đồng thuận tôn trọng các quy định và tiêu chuẩn hàng hải, luật pháp quốc tế. Hai nước cũng thống nhất tiếp tục hợp tác sâu hơn nữa về vấn đề quốc phòng, bao gồm việc đào tạo cho lực lượng bảo vệ bờ biển của Việt Nam và hợp tác nhiều hơn nữa trong việc ứng phó với các thảm họa nhân đạo.

Cả hai quốc gia đều thống nhất trong việc thiết lập một nền tảng cộng tác tại các diễn đàn khu vực và quốc tế. Hoa Kỳ cũng sẽ ủng hộ Việt Nam tổ chức thành công hội nghị thượng đỉnh APEC 2017, cũng như việc tham gia vào các hoạt động giữ gìn hòa bình ở Liên Hợp Quốc.

Về sự hợp tác của hai quốc gia trên phương diện biến đổi khí hậu, Hoa Kỳ sẽ hỗ trợ cho Việt Nam để đáp ứng theo nội dung của Thỏa thuận Paris mà hai nước và một số quốc gia khác sẽ tham gia trong năm 2016.

Hoa Kỳ cũng sẽ tiếp tục thực hiện vai trò của mình trong việc giải quyết những hậu quả chiến tranh, trong đó có việc rà soát bom, mìn còn sót lại và làm sạch dioxin (chất độc da cam) tại Biên Hòa.

Đẩy mạnh quan hệ kinh tế

Hoa Kỳ nhấn mạnh tầm quan trọng của quá trình xây dựng niềm tin và đặt ưu tiên cho việc hợp tác phát triển kinh tế, bao gồm các lĩnh vực đầu tư thương mại, khoa học, công nghệ, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng như giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

Hiệp định hợp tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) mà hai nước đang theo đuổi không chỉ giúp tăng cường về thương mại mà còn khiến hai quốc gia đến gần nhau hơn, góp phần tăng cường sự hợp tác trong khu vực.

Việc thông qua Hiệp định TPP sớm khuyến khích Việt Nam thực hiện những cải cách về kinh tế để hội nhập sâu hơn với nền kinh tế toàn cầu và giảm các mức thuế đối với hàng xuất khẩu của Hoa Kỳ sang thị trường Việt Nam. Hoa Kỳ cũng sẵn sàng hỗ trợ công nghệ cho Việt Nam để thực hiện các cam kết theo tiêu chuẩn của TPP nhằm mang lại lợi nhuận cho cả hai nước như mong muốn.

Các hợp đồng được ký kết giữa các doanh nghiệp của hai nước cho thấy thành công và triển vọng trong hợp tác kinh tế giữa hai bên: Hợp đồng cung cấp 100 máy bay Boeing B737 Max có giá trị hơn 11,3 tỷ USD được ký kết giữa Tập đoàn chế tạo máy bay Boeing và Hãng hàng không Vietjet Air; Công ty Pratt & Whitney thuộc Tập đoàn United Technologies Corp cung cấp động cơ và các dịch vụ sửa chữa bảo dưỡng đội tàu cho Vietjet Air với giá trị hơn 3,04 tỷ USD; Tập đoàn Hoa Kỳ General Electric (GE) phát triển năng lượng gió tại Việt Nam.

Sự mở rộng hợp tác này cung cấp thêm nguồn lực phát triển cho kinh tế Việt Nam, đồng thời mở ra nhiều cơ hội việc làm cho lao động hai nước.

hop tac viet nam - hoa ky tong thong barack obama toi tham viet nam
Trưa ngày 24/5, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Tổng thống Mỹ Barack Obama đã có bài phát biểu dài 30 phút trước 2.000 trí thức, sinh viên và doanh nhân Việt Nam. (Ảnh chụp Youtube)

Tăng cường trao đổi con người, hợp tác về giáo dục – đào tạo

Việt Nam là 1 trong 10 quốc gia có số lượng sinh viên theo học đông nhất tại Hoa Kỳ. Hiện đã có hơn 13.000 bạn trẻ trên khắp Việt Nam theo học các kỹ năng tại Chương trình Lãnh đạo trẻ Đông Nam Á (SEAYLP) – chương trình là sáng kiến của Tổng thống Barack Obama nhằm tăng cường năng lực lãnh đạo và kết nối trong ASEAN.

Với các chương trình của Fulbright, hàng nghìn sinh viên và học giả của hai quốc gia đã cùng nhau tiến hành nghiên cứu. Chính phủ Việt Nam đã cấp giấy phép thành lập cho Đại học Fulbright tại Việt Nam. Mô hình giáo dục đại học có vốn đầu tư nước ngoài hoạt động độc lập, không vì lợi nhuận này sẽ mở ra những bước tiến mới trong hợp tác về giáo dục.

Hai nước cũng đang tiến hành nhiều hoạt động để mang đến cho các bạn trẻ ở cả hai quốc gia chương trình giáo dục đào tạo và các kỹ năng cần thiết. Sắp tới, lần đầu tiên, Đội Hòa Bình Mỹ (Peace Corp.) sẽ tới Việt Nam. Những tình nguyện viên của tổ chức sẽ hỗ trợ giảng dạy tiếng Anh và tìm hiểu thêm về Việt Nam.

Các cá nhân và tổ chức hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ của Hoa Kỳ như: Intel, Oracle, Arizona State và các tổ chức khác sẽ giúp các đại học của Việt Nam đẩy mạnh chương trình và các hoạt động trong giáo dục, khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

Đại học Y Harvard, Johnson & Johnson, GE và các tổ chức khác sẽ tham gia cùng với các đại học của Việt Nam để nâng cao chương trình và chất lượng giáo dục – đào tạo ngành y.

Việc Việt Nam điều chỉnh cấp visa cho công dân Hoa Kỳ lên một năm nhiều lần mang tới nhiều cơ hội cho công dân Hoa Kỳ tới đây kinh doanh và du lịch. Năm 2015, Việt Nam đã đón gần nửa triệu khách du lịch từ Hoa Kỳ và trong tương lai, con số này sẽ còn tăng hơn nữa.

Tăng cường đối thoại để thu hẹp sự khác biệt về các vấn đề nhân quyền

Nhìn nhận vai trò của nhân quyền mang các giá trị phổ quát, bao gồm: quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tôn giáo và tự do hội họp, Hoa Kỳ tin tưởng rằng các quốc gia sẽ trở nên mạnh mẽ và phồn vinh hơn khi những quyền phổ quát này được cải thiện. Trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền và thể chế chính trị của mỗi quốc gia, Hoa Kỳ tiến hành thảo luận về các vấn đề này như một phần của các cuộc đối thoại về nhân quyền trên tinh thần nỗ lực xây dựng và hợp tác.

Theo Chủ tịch nước Trần Đại Quang trong cuộc họp báo, việc phối hợp và mở rộng đối thoại có thể giúp thu hẹp khoảng cách và sự khác biết giữa hai quốc gia, nhất là trong vấn đề nhân quyền.

Chuyến thăm của Tổng thống Barack Obama đánh dấu những bước tiến quan trọng trong quan hệ hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Hoa Kỳ. Trên cơ sở hiểu và tôn trọng lẫn nhau về độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, thể chế chính trị, sự hợp tác phát triển trên nhiều lĩnh vực cùng với việc giải quyết những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, bùng phát dịch bệnh, các thảm họa nhân đạo,… giúp hai nước tiếp tục tăng cường, mở rộng phát triển quan hệ song phương và đa phương lâu dài, sâu sắc hơn.

Gia Hân

Xem thêm: