Theo phương tiện truyền thông Trung Quốc, hai khu bất động sản nhà ở hạng sang ở Thiên Tân từng là sự thèm muốn của nhiều nhà xây dựng sẽ bị dỡ bỏ do nguồn tín dụng cạn kiệt cùng các vi phạm về an toàn.

Một nghiên cứu của Học viện Nghiên cứu xây dựng Trung Quốc (CABR) vào năm 2014 cho hay, không có gì lạ ở Trung Quốc khi người ta phá dỡ một tòa nhà tương đối mới để xây một tòa nhà mới hơn, mặc dù nó gây lãng phí trung bình trên 70 tỷ USD mỗi năm.

Những lý do phá dỡ tòa nhà rất khác nhau.

Hai khu cư nhà ở hạng sang ở Thiên Tân đã bị phát hiện có nhiều hành vi vi phạm an toàn. Zhang Xin, chủ sở hữu một căn hộ bị hỏng đã nói với Faren (một tạp chí lớn ở Trung Quốc) rằng cô ấy biết có 8 tòa nhà trong khu phức hợp này đã được xây quá gần nhau.

Các chuyên gia ở Thiên Tân đã chỉ ra tòa nhà được xây vào năm ngoái có bản thiết kế dưới mức tiêu chuẩn về sơ tán khẩn cấp, bao gồm không gian có thể di tản trong các tòa nhà chung cư, và không gian công cộng ở tầng 1 và 2 của tòa nhà số 1 đến số 4 quá chật hẹp.

Chất nổ được sử dụng để phá hủy tòa nhà cao nhất tại Hội trợ Triển lãm Thương mại Quốc tế Thượng Hải World Expo nhằm mở đường cho việc xây dựng Triển lãm thương mại Quốc tế Thượng Hải World Expo 2010, tại Trung Quốc, ngày 08/11/2006. (China Photos / Getty Images)
Chất nổ được sử dụng để phá hủy tòa nhà cao nhất tại Hội trợ Triển lãm Thương mại Quốc tế Thượng Hải World Expo nhằm mở đường cho việc xây dựng Triển lãm thương mại Quốc tế Thượng Hải World Expo 2010, tại Trung Quốc, ngày 08/11/2006. (Ảnh: China Photos / Getty Images)

Cô Zhang giận dữ nói với Faren rằng: “Không thể tin rằng những bản thiết kế vi phạm quy định lại có thể qua mặt nhiều cơ quan giám sát một cách trắng trợn như vậy. Và khi cô phàn nàn với các cơ quan chức năng, họ nói đó không phải là việc của cô dù cô là chủ sở hữu căn hộ.

Dự kiến ​​phải mất tới 9 triệu USD cho việc phá dỡ khu nhà ở Mingmen Hall, một trong 2 khu nhà ở nói trên. Tại các khu nhà ở khác nằm trong khu sầm uất của thành phố Thiên Tân, có 3 tòa nhà đã được xây đến mái và có thể bị dỡ bỏ với chi phí lớn hơn nhiều.

Phá dỡ vì công trình kém chất lượng chỉ là lý do trong một số trường hợp, lợi nhuận thương mại mới là lý do chính. Có tới 46% trường hợp bị phá dỡ là vì lợi nhuận, theo trong một cuộc điều tra 54 vụ phá dỡ công khai do CABR thực hiện.

Ví dụ, Cung điện Mùa hè Thế giới dưới nước tại Thẩm Dương, một công viên nước trong nhà khổng lồ, được xây dựng vào năm 1994 với số vốn đầu tư là 30 triệu USD. Vào năm 1997, nó là một trong 10 khu vui chơi tốt nhất ở Thẩm Dương và là một danh lam thắng cảnh của thành phố.

Tuy nhiên, vào năm 2009, công trình 15 năm tuổi này đã trở thành đống đổ nát chỉ trong hai giây, bằng vật liệu nổ nặng 900 kg bởi khu đất này dự kiến được dùng để phát triển bất động sản.

Theo CABR, những lý do khác giải thích cho việc phá dỡ các công trình mới gồm có: hình ảnh và uy tín của dự án mang tính thiển cận, quy hoạch đô thị tệ hại, hệ thống pháp luật không lành mạnh và chất lượng xây dựng kém.

“Lý do chủ yếu là, đất đai ở Trung Quốc là do nhà nước quản lý và rất dễ để phá hủy. Người dân không có quyền về mặt pháp lý hoặc không có các quy định đảm bảo quyền sở hữu tư nhân”, ông Ding Li, nhà quản lý kinh tế tại một công ty đầu tư và tư vấn cho biết trong một cuộc phỏng vấn của Đài Á Châu Tự Do (Radio Free Asia). “Mặc dù có một số quy định pháp luật, nhưng các quan chức địa phương và các nhà đầu tư đều có thể bỏ qua chúng”.

“Lý do thứ hai là thành tích chính trị của các quan chức nhà nước. Trong nhiều năm, GDP là tiêu chuẩn được sử dụng để đo lường thành tựu chính trị. Các dự án và công trình xây dựng là cách dễ nhất để tạo ra con số tăng trưởng. Lý do thứ ba là tham nhũng. Các quan chức thu được lợi ích từ nó. Không chỉ là thành tích chính trị, mà còn là lợi ích cá nhân trong đó”, ông Ding cho hay.

Theo Niên giám Thống kê Trung Quốc năm 2012, từ năm 2006 đến năm 2010, tỷ lệ phá dỡ để xây dựng công trình mới là 23%. Tỷ lệ phá dỡ này được cho là đã tạo ra khoảng 400 triệu tấn chất thải xây dựng và 10% lượng khí thải carbon mỗi năm.

Juliet Song, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh
Ánh Sao biên dịch