Dù đã bước sang tuần thứ 3 sau khi kết thúc kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, nhiều lớp học ở huyện miền núi tại một số tỉnh như Yên Bái, Lào Cai, Lai Châu, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Đồng Tháp… vẫn vắng vẻ vì học sinh chưa trở lại trường. 

Buồn lắm, không còn tâm trạng để dạy khi nhìn lớp vắng học sinh. Thầy cô phải tự động viên nhau đứng lớp”, thầy Hoàng Ngọc Tứ, chủ nhiệm lớp 10B2 trường THPT A Túc (huyện Hướng Hóa, Quảng Trị) chia sẻ trên Vnexpress.

Lớp học của thầy Tứ có sĩ số 43, nay chỉ còn 33, có bàn để không. Nếu tính toàn trường A Túc, thì chỉ sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán có 20 học sinh nghỉ học, còn tính cả số lượng nghỉ từ học kỳ I là 39 em.

Theo các thầy cô, nguyên nhân khiến các em không quay lại trường học là do bị mất gốc, chán nản khi lên lớp không hiểu bài, nhà nghèo, cơ sở vật chất thiếu thốn, thiếu nhà bán trú, đường đồi núi đi lại khó khăn…

Gia đình đã nhận công của hàng xóm nên giờ phải cho thằng Noi nghỉ học để trả công cho người ta”, ông Hồ Thưa giải thích về lý do cho con trai đang học lớp 11 nghỉ học. Bố mẹ đau ốm, gia đình thuộc diện cận nghèo, Noi phải đi rẫy trả công thay bố mẹ. Chị gái Noi đã nghỉ học từ lớp 9, lấy chồng được 3 năm nay.

Một lớp học tạm bợ ở vùng cao Quảng Trị. (Ảnh qua danviet.vn)
Một lớp học tạm bợ ở vùng cao Quảng Trị. (Ảnh qua danviet.vn)

Theo Báo Quảng Trị, Sở Giáo dục đào tạo tỉnh Quảng Trị ngày 28/2 cho biết, sau đợt nghỉ Tết, có tới 94 học sinh bỏ học, chủ yếu ở miền núi. Đây là năm có số lượng học sinh bỏ học sau Tết lớn nhất từ trước tới nay. Nhưng tính tổng trong toàn năm học 2014-2015, toàn tỉnh có đến 1.200 học sinh đã bỏ học, tập trung ở 2 huyện miền núi Hướng Hóa, Đakrông.

Tại Quảng Ngãi, cô Nguyễn Thị Thu Nương- Quyền Hiệu trưởng Trường Tiểu học Ba Xa mừng vì năm nay học sinh đã đến trường sau Tết. Tình trạng học sinh bỏ học, học giã gạo sau Tết không lặp lại như nỗi lo của các thầy cô trước kỳ nghỉ Tết. Ngày đầu tiên chỉ 75% học sinh đến lớp, ngày thứ ba đã tăng lên 90%. Đến ngày thứ tư, học sinh đã đến trường đông đủ, trừ một số em vắng vì ốm phải nhập viện.

Có những năm, cả trường chỉ có vài chục học sinh ra lớp, nhìn lớp học thưa vắng, giáo viên buồn đến không nói nên lời“, cô Nương nói khi đã có hơn 30 năm ‘lăn lộn’ gieo chữ ở vùng khó, theo Báo Quảng Ngãi.

Tại trường THCS Ba Trang (Ba Tơ), tình hình lại không được khả quan như thế. Thầy Hà Đức Tú – Hiệu trưởng cho biết: trường có 85 HS/4 lớp học thì ngày đầu đi học chỉ có 56 em (vắng 29 em, tương đương 34%). Lý do khiến các em chưa đến lớp đa số là ở bán trú, nhà ở xa trường gần 10km, thuộc các thôn Làng Eo, Bùi Hui, Nước Đang, Đèo Ải, Cây Muối…

Tình trạng tương tự tại các xã Ba Liên, Ba Vì, Ba Xa… Sĩ số HS chưa ra lớp ở Ba Liên chiếm đến 32,5%, Ba Vì 34,6% và Ba Xa trên 34%. Toàn huyện Ba Tơ có trên 12.000 học sinh thì có đến trên 2.500 em chưa trở lại trường (chiếm trên 21%).

Nằm ở xã ven biển, Trường THCS Nghĩa An (TP. Quảng Ngãi) cũng thiếu 48 em trong ngày đầu tiên đến trường sau Tết. Thầy Phạm Văn Nghiệp – Hiệu trưởng cho biết: Đầu năm học toàn trường có 899 em, cuối học kỳ I còn 873 em và sau Tết còn 862 em.

Năm ngoái, trong ngày đầu tiên đến trường sau Tết, toàn huyện Sơn Tây có trên 150 em bỏ học, chủ yếu ở khối lớp 8 và lớp 9. Tại Trường THCS Sơn Thủy (Sơn Hà), trong ngày học đầu tiên vắng trên 80 em. Do đặc thù của vùng biển, nhiều gia đình, nhất là những em HS lớp 9 được ba mẹ cho nghỉ học để đi biển kiếm tiền, hoặc không chú ý đến việc lên lớp của con.

Tại Huế, đáng lưu ý là tình trạng học sinh nghỉ học, sang Lào hoặc vào các tỉnh phía Nam làm thuê.

Sau Tết, huyện miền núi Phú Lộc (Huế) năm nay có đến 23 học sinh trên toàn huyện bỏ học. Tất cả đều là học sinh cấp II. Theo Báo Thừa Thiên Huế, Phú Lộc là huyện có nhiều thanh thiếu niên bỏ quê đi làm ăn xa. Việc bỏ học sau mỗi dịp Tết vẫn thường diễn ra. Trong số các em nghỉ học năm nay, 3 em đã làm xong hộ chiếu để đi Lào, 2 em ruột, mồ côi cha đang học lớp 9 sẽ bỏ học vào Đà Nẵng bán hàng thuê.

Việc học sinh bỏ học không còn là tự phát do khó khăn, mà còn là hậu quả do tác động của những mánh lới để tạo ra nguồn lao động trẻ vị thành niên. Theo Báo Thừa Thiên Huế, Nguyễn Thị T. (Vinh Thanh, Phú Vang) bỏ học đi làm giúp việc từ năm 12 tuổi cho hay chủ nhà của em rỉ tai rằng nếu em tìm cho bạn của bà một em gái dưới 14 tuổi vào trông em, T. sẽ được thưởng 4 triệu đồng; chủ nhà đã đưa trước cho T. 1 triệu đồng để em lo tiền tàu, xe, ăn uống khi vào cùng bạn. Dương Văn N., một chủ thầu xây dựng ở Lào, dịp nghỉ Tết này dự định tìm thêm mấy thiếu niên để tăng cường lực lượng lao động phụ ở các công trình…

Thậm chí, tại huyện Phú Vang, 2 em lớp 6, 4 em lớp 7, 13 em lớp 8 và 2 em lớp 9 – đã bỏ học. Tổng cộng 21 học sinh, trong đó, 3 em đi Lào lao động, 3 em chuyển trường dạng đoàn tụ gia đình và 16 em nghỉ học đi học nghề.

Sau một năm đi lao động ở TP.HCM, em H’P (buôn Năm Pă, xã Yang Tao, huyện Lắk) về lại buôn làng và sinh con (đang ẵm trên tay) nhưng không rõ cha của đứa trẻ là ai. (Nguồn: phapluattp.vn)
Sau một năm đi lao động ở Sài Gòn, em H’P (buôn Năm Pă, xã Yang Tao, huyện Lắk) về lại buôn làng và sinh con (đang ẵm trên tay) nhưng không rõ cha của đứa trẻ là ai. (Nguồn: phapluattp.vn)

Theo Đài Truyền thanh huyện Tam Nông, sau kỳ nghỉ Tết Bình Thân, có đến 326 học sinh chưa trở lại trường, tính trên 31 trường tiểu học và THCS trên địa bàn huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp. 

Nguyên nhân chủ yếu do học sinh theo gia đình về quê ăn tết xa nên chưa quay về kịp, đang vào vụ mùa nên học sinh phụ gia đình làm lúa. Một số trường hợp cha mẹ đi làm ăn xa rồi dẫn con theo luôn hoặc gia đình nghèo nên phải bỏ học…

Trở ngược lại các tỉnh miền núi phía Bắc, khu vực tập trung nhiều tỉnh miền núi khó khăn nhất cả nước, tại tỉnh Lào Cai, 10% học sinh THCS vắng mặt trong tuần học đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, theo thông tin từ Sở GD&ĐT Lào Cai. Đáng chú ý là tại huyện Sa Pa, 25,6% học sinh vắng mặt; tại các huyện Bát Xát, Bắc Hà, Mường Khương, tỷ lệ vắng mặt 16%-12%, theo Báo Lào Cai.

Đối với các trường THCS ở 14 xã khó khăn nhất, tỷ lệ chuyên cần trên địa bàn tỉnh, tỷ lệ học sinh đi học chuyên cần trong tuần đầu tiên sau Tết chỉ đạt 72,1%. Thấp nhất là các xã: Pa Cheo (53,9%); Dền Thàng (54,5%); Trung Chải (59,7%). Cao nhất là xã Tân Tiến: 93,5%.

Tại Lai Châu, số học sinh vắng mặt sau Tết tập trung vào nhóm học sinh trung tâm giáo dục thường xuyên.

Theo Sở GD&ĐT tỉnh Lai Châu, đến ngày 17/2 (tức mùng 10 âm lịch), trên 85% học sinh mầm non, trên 95% học sinh bậc tiểu học, trên 80% học sinh bậc THCS, trên 90% học sinh bậc THPT và trên 65% học sinh trung tâm giáo dục thường xuyên đi học sau kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán.

Sau Tết Nguyên đán là thời điểm giáp hạt nên ở một số gia đình các bản làng vùng sâu vùng xa khó khăn về kinh tế nên cho con nghỉ học. Do đó, UBND tỉnh đã hỗ trợ học bổng cho hơn 6.000 học sinh bán trú dân nuôi tại các trường phổ thông theo hình thức lồng ghép cùng các chương trình phát triển kinh tế – xã hội khác của địa phương.

Tại Yên Bái, vẫn còn khoảng 15% học sinh mầm non, 5,5% học sinh trung học cơ sở và gần 4% học sinh bậc tiểu học của thị xã Nghĩa Lộ chưa đến lớp sau kỳ nghỉ Tết, chủ yếu là học sinh ở khu vực nông thôn. Ở vùng cao Trạm Tấu, tỷ lệ học sinh quay trở lại trường sau Tết ở bậc mầm non là 86%, bậc phổ thông là 83,8%, theo Đài TT-TH Trạm Tấu và thị xã Nghĩa Lộ.

Nhiều tỉnh nghèo

Cuối tháng 1/2016, Phó Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội (Bộ LĐTB&XH) – ông Lê Văn Thời cho biết trong dịp Tết Nguyên đán Bính Thân 2016, 11 tỉnh, thành phố đã đề nghị xin hỗ trợ hơn 12.236 tấn gạo cho gần 815.000 nhân khẩu, theo Đài tiếng nói Việt Nam.

Tuy nhiên, tính đến ngày 4/2 (tức ngày 26 Tết), các Cục Dự trữ Nhà nước khu vực đã xuất 17.177,73 tấn gạo cho 1.145.182 nhân khẩu của 17 tỉnh. Số nhân khẩu cần cứu đói vượt 330.182 người. Số tỉnh cần hỗ trợ gạo cứu đói tăng thêm 6 tỉnh. Số gạo cứu trợ tăng thêm gần 5.000 tấn.

Các tỉnh nhận gạo cứu đói gồm:

Tuyên Quang (269,235 tấn), Cao Bằng (551,535 tấn), Yên Bái (450 tấn), Phú Yên (290,925 tấn), Quảng Bình (999,885 tấn), Quảng Ngãi (1.200 tấn), Hà Nam (730,485 tấn), Nghệ An (3.617,31 tấn), Lào Cai (155,31 tấn), Quảng Trị (859 tấn), Bình Định (1.300 tấn), Ninh Thuận (2.092,215 tấn), Đắk Lắk (1.000 tấn), Gia Lai (523,05 tấn), Thanh Hóa (934,155 tấn), Quảng Nam (1.828,125 tấn), Kon Tum (376,5 tấn).

Phan A tổng hợp

Xem thêm: