Cho đến thời điểm này, Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đã quyết định giữ mức lãi suất bằng 0, tiếp tục trì hoãn việc tăng lãi suất, thời gian trì hoãn đã lên tới hơn 6 tuần so với ngày dự kiến sẽ phải tăng lãi suất được công bố vào đầu năm nay.

Thị trường chứng khoán phố Wall của Mỹ cũng không có phản ứng gì là ngạc nhiên trước quyết định này, không phải là vì các nhà đầu tư Mỹ không tin rằng nền kinh tế Mỹ đã sẵn sàng cất cánh mà là vì mọi người đều hiểu rằng Cục dự trữ liên bang Mỹ không có mong muốn và không có đủ sức mạnh để tăng lãi suất kể từ tháng 06/2006. Nền kinh tế Mỹ hiện nay đã sẵn sàng cất cánh, các nhà đầu tư và doanh nghiệp Mỹ đều biết điều này và giờ đây Fed cũng đã nhận ra như vậy tuy nhiên Fed vẫn tiếp tục trì hoãn không tăng lãi suất khiến dư luận nghi ngờ về độ tin cậy trong những tuyên bố của Fed về điều chỉnh chính sách tiền tệ.

Dữ liệu cho thấy nền kinh tế Mỹ không được mạnh lắm trong một thời gian dài trước đây, tuy nhiên kinh tế Mỹ những tháng đầu năm nay có sự cải thiện rõ nét. Thị trường lao động không có sự tăng lương đáng kể, nhưng tỷ lệ người thất nghiệp giảm xuống còn 5.1%, đạt đến ngưỡng được gọi là “tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên”, ngưỡng này có thể được hiểu là nền kinh tế cung ứng đủ cơ hội việc làm, chỉ có một số người nhất định không muốn đi làm nên không được sắp xếp công việc.

Đạt được ngưỡng này là rất quan trọng vì đây chính là một trong hai mục tiêu bắt buộc phải thực hiện được của Fed. Hai mục tiêu bắt buộc này là tỷ lệ thất nghiệp và tỷ lệ lạm phát, đối với lạm phát thì mục tiêu của Fed là 2%. Các chỉ số giá các mặt hàng tiêu dùng, bao gồm và không bao gồm giá năng lượng, chi tiêu cá nhân được dự đoán nằm trong khoảng từ 1.5% đến 2% vào quý tới, đây là một con số rất hợp lý với tình hình kinh tế hiện nay.

Hơn thế nữa, nền kinh tế Mỹ đã đạt tốc độ tăng trưởng là 3.7% vào quý 2 vừa qua, tốt hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng của quý I và đang có dấu hiệu phục hồi tốt. Khoảng cách giữa sản lượng nền kinh thế đang sản xuất ra và khả năng nền kinh tế có thể sản xuất ở mức -3% cho thấy kinh tế Mỹ đang ở trong tình trạng tốt và thậm chí còn có nguy cơ giảm phát. Tuy nhiên bất chấp những gì Fed đang làm hiện nay và sẽ làm trong những tháng tới, tỷ lệ tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn sẽ vẫn ở mức dưới tỷ lệ tăng trưởng dài hạn “bình thường”, tức là vào khoảng 4% trong những năm tới, vì vậy nếu Fed tăng lãi suất thì cũng sẽ có ít rủi ro dẫn đến giảm tỷ lệ tăng trưởng kinh tế.

Tại sao Feb không hành động

Theo thông báo của Ủy ban liên bang về thị trường mở, những nhân tố chính khiến Fed trì hoãn tăng lãi suất chính là sự yếu đi của nền kinh tế toàn cầu, xuất khẩu ròng của Mỹ yếu và lạm phát có xu hướng giảm. Hai nền kinh tế là Trung Quốc và Nga đang trải qua thời kỳ khó khăn và các thị trường tài chính toàn cầu cũng vậy, điều này có thể có ảnh hưởng không tốt đến kinh tế Mỹ. Hai đối tác lớn của Mỹ là Trung Quốc và Canada đều đang trải qua giai đoạn khó khăn. Sự giảm giá của đồng nhân dân tệ của Trung Quốc và sự suy thoái kinh tế ở Canada, kết hợp với chính sách tiền tệ nới lỏng của Châu Âu là nguyên nhân khiến đồng đô la tăng giá, làm giảm khả năng xuất khẩu của Mỹ và tăng sản lượng nhập khẩu vào Mỹ.

Những nhân tố này nằm ngoài khả năng kiểm soát của Fed và có tác động đến hai mục tiêu mà Fed cần đạt được, đó là tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên và giá cả ổn định. Nếu những nhân tố này khiến những nhà hoạch định chính sách tiền tệ của Mỹ lo ngại thì thực sự nó sẽ có tác động đến nền kinh tế Mỹ, cụ thể là tác động ngay đến lạm pháp, thị trường lao động và tốc độ tăng trưởng kinh tế. Hiện nay, đồng đô la Mỹ đang lên giá, giá dầu giảm tạo nên sức ép đối với tình trạng giảm phát, tuy nhiên dữ liệu chỉ ra rằng giá cả các mặt hàng ở Mỹ lại đang có xu hướng tăng, dù rằng tăng nhẹ.

Hơn nữa, lãi suất cao hơn và đồng đô la mạnh hơn sẽ khiến tài sản của Mỹ trở nên hấp dẫn hơn trong con mắt các nhà đầu tư, vì vậy khuyến khích đầu tư trong khi giá dầu giảm lại có tác dụng khuyến khích tiêu dùng. Mức tăng ở cả đầu tư và tiêu dùng đều khiến nền kinh tế tăng trưởng và ít nhất thì sẽ bù đắp được sự suy giảm của cán cân xuất khẩu ròng do sự tăng giá của đồng đô la.

Có một điều quan trọng hơn đó là dòng vốn hiện đang rời khỏi các nước đang phát triển, đồng đô la Mỹ trở nên mạnh hơn trong thời gian vừa qua, vì vậy những tác động trực tiếp của việc tăng nhẹ lãi suất đối với kinh tế Mỹ cũng sẽ trở nên không đáng kể.

Vậy nên vấn đề mấu chốt hiện nay là dư luận cần lấy lại được niềm tin vào Fed trong việc định hướng rõ nét chính sách tiền tệ của Mỹ và gửi đi thông điệp rõ ràng rằng là nền kinh tế Mỹ thực sự đang tăng trưởng tốt. Với hy vọng tránh những nỗ lực vụng về trước đây trong việc điều chỉnh chính sách tiền tệ đã dẫn tới những biến động lớn trên thị trường trong những năm gần đây, lần này Fed đã dành những nửa năm để đưa ra những thông báo và chuẩn bị tinh thần cho toàn thế giới về việc sẽ tăng lãi suất.

Tuy nhiên, đến thời điểm này Fed lại không tăng lãi suất, điều đó cho thấy Fed không có đủ khả năng và không sẵn lòng tiến lên, trái với mong đợi của thị trường. Kết quả là Cục dự trữ liên bang Mỹ sẽ phải hoặc tiếp tục trì hoãn việc tăng lãi suất cho đến lần họp tới, dần dần điều chỉnh lại hy vọng của thị trường sao cho nhất quán với thời điểm sẽ tăng lãi suất, hoặc sẽ phải chịu rủi ro khủng hoảng tài chính nếu Fed đưa ra quyết định về việc tăng lãi suất sớm hơn. Càng trì hoãn thời điểm tăng lãi suất có nghĩa là sẽ mất đi thời gian quý báu để bình thường hóa chính sách tiền tệ, đây là điều kiện cần thiết để Fed lại có được công cụ cần thiết để chiến đấu với những chu kỳ suy thoái kinh tế trong tương lai.

Theo Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Nhật Hạ biên dịch