Kiếp Bạc là địa danh lừng lẫy bên Lục Đầu Giang, cách Côn Sơn chừng 5 km. Đây là đầu mối huyết mạch giao thông thủy bộ, trấn giữ cửa ngõ phía Đông kinh thành Thăng Long xưa.

Tiếp theo phần 1

Nơi đây trời bày, đất dựng, đắc địa về phong thủy, hình thế hiểm yếu về quân sự, có tứ linh quần tụ, chung đúc khí thiêng. Sau cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ I (1258), Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo đã chọn Kiếp Bạc lập đại bản doanh; xây dựng phòng tuyến quân sự vùng Đông Bắc kéo dài từ biên giới Lạng Sơn qua ải Chi Lăng, Nội Bàng theo sông Lục Nam, qua lục Đầu Giang, Bạch Đằng ra biển đông; trong đó căn cứ Vạn Kiếp là trung tâm chỉ huy. Kết thúc cuộc kháng chiến chống Nguyên–Mông lần 3, Hưng Đạo Đại Vương về ở hẳn tư dinh Vạn Kiếp cho đến cuối đời.

Với công lao và đức độ lớn trong việc cứu nước giúp dân, triều đình nhà Trần cho lập Sinh từ ngay từ khi Đai Vương còn sống. Vua Trần Thánh Tông có soạn bài văn bia ca ngợi công lao của Trần Quốc Tuấn. Tiếng vang đến giặc Bắc, chúng thường gọi ông là An Nam Hưng Đạo Đại Vương mà không dám gọi tên.

Sau khi mất, ông được triều đình phong tặng làm Thái sư Thượng phụ Thượng quốc công Nhân Vũ Hưng Đạo Đại Vương, nhân dân Đại Việt tôn ông là Đức Thánh Trần, xây đền ở Kiếp Bạc tưởng nhớ đến công lao to lớn của ông. Ngày giỗ Đại Vương là ngày hội chính đền Kiếp Bạc. Hội đền Kiếp Bạc là một trong những lễ hội lớn nhất của cả nước, được gìn giữ trong hơn 7 thế kỉ qua và đã thu hút hàng nghìn du khách đến thăm.

Cổng chính đền Kiếp Bạc (Ảnh: Handyhuy, Wikipedia)
Cổng chính đền Kiếp Bạc (Ảnh: Handyhuy, Wikipedia)

Cổng đền Kiếp Bạc uy nghi bề thế với bức đại tự trên tam quan “Dĩ thiên vô cực” (Sự nghiệp này còn mãi với trời đất), hàng chữ bên dưới là “Trần Hưng Đạo Vương từ”. Thấp hơn, ở hai bên là hai câu đối nổi tiếng:

Vạn Kiếp hữu sơn giai kiếm khí
Lục Đầu vô thủy bất thu thanh

Dịch:

Vạn Kiếp núi lồng hình kiếm dựng
Lục Đầu vang dậy tiếng quân reo.

Qua cổng tam quan là vào một sân rộng tục truyền là “Bãi Kiếm”, là nơi xét xử Phạm Nhan, tên tướng giặc có nhiều bùa phép gian ngoa. Hai bên sân là 2 dãy nhà dài, để khách thập phương dừng chân sửa soạn mâm lễ vật.

Sau đó, đi một cửa sẽ tới một khuôn viên nhỏ có hồ, có hoa và hòn non bộ, ở giữa đặt một bàn thờ nhỏ. Tiếp đến là 2 gian nhà đại bái lớn và hậu cung nằm liền nhau.

Gian thờ Trần Hưng Đạo ở đền Kiếp Bạc (Ảnh: Chitto, Wikipedia)
Gian thờ Trần Hưng Đạo ở đền Kiếp Bạc (Ảnh: Chitto, Wikipedia)

Nhà đại bái phía trong ở giữa đặt bàn thờ lớn, 2 bên là 4 ngai thờ 4 người con trai của Trần Quốc Tuấn là Trần Quốc Hiếu (Hiện), Trần Quốc Nghiễn, Trần Quốc Tảng, Trần Quốc Uy (Uất).

Bên trong hậu cung có 3 toà điện: tòa điện ngoài cùng thờ Phạm Ngũ Lão, tòa điện thứ hai thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tòa điện trong cùng thờ phu nhân Trần Quốc Tuấn là công chúa Thiên Thành và hai con gái được gọi là Nhị vị Vương cô.

Các gian điện thờ bên trong đền Kiếp Bạc (Ảnh: Chitto, Wikipedia)
Các gian điện thờ bên trong đền Kiếp Bạc (Ảnh: Chitto, Wikipedia)

Trong đền hiện còn 7 pho tượng bằng đồng: Tượng Trần Quốc Tuấn, phu nhân, 2 con gái, con rể là Phạm Ngũ Lão, Nam Tào, Bắc Đẩu và 4 bài vị thờ các con trai của ông cùng 2 gia tướng là Yết Kiêu và Dã Tượng.

Mỗi hiện vật, mỗi di tích ở Kiếp Bạc đều gắn liền với những câu chuyện về Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, gợi lại bản hùng ca về công cuộc giữ nước của nhân dân Đại Việt dưới triều đại nhà Trần như: Giếng mắt rồng, sông Lục Đầu-cồn kiếm, vườn Dược Sơn, đường kéo thuyền trên dãy núi Phượng Hoàng, đền Nam Tào, Bắc Đẩu… Đến nơi đây, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp hùng vĩ mà còn được ôn lại những chiến công vang dội trong lịch sử của dân tộc.

Quần thể Côn Sơn- Kiếp Bạc trở thành vùng đất đặc biệt của Hải Dương. Hằng năm, nơi đây có hai kỳ lễ hội truyền thống vào mùa xuân và mùa thu.

Lễ hội mùa xuân Côn Sơn kỷ niệm ngày viên tịch của đệ Tam Thánh Tổ Huyền Quang tôn giả (23 tháng Giêng âm lịch) với nhiều nghi lễ như: lễ Mông Sơn thí thực, lễ tế trời đất trên Ngũ Nhạc linh từ, lễ rước nước cùng nhiều trò chơi dân gian như đu tiên, chọi gà, cờ người, đấu vật.

Lễ hội mùa thu đền Kiếp Bạc kỷ niệm ngày mất của Đức Thánh Trần Hưng Đạo (ngày 20 tháng 8 âm lịch) và ngày mất của anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi (ngày 16 tháng 8 âm lịch), với nhiều nghi thức tế lễ và diễn xướng dân gian rất nổi tiếng như: lễ rước cỗ tiến thánh, lễ hội quân trên sông Lục Đầu, lễ cầu an và hội hoa đăng trên sông Lục Đầu, tục Hầu thánh, lễ ban ấn của Đức Thánh Trần, cùng nhiều trò chơi dân gian khác như: đấu vật, đua thuyền, bắt vịt, thổi cơm thi, nhảy phỗng… thu hút hàng vạn du khách và nhân dân thập phương về dâng hương tưởng nhớ.

Mộc Lan