Giáo sư Antonio Graceffo, một chuyên gia về kinh tế Trung Quốc, trong bài viết đăng trên Thời báo Epoch Times nhìn nhận rằng một cuộc khủng hoảng lương thực đang hiện hữu ở đất nước này.

Ông phân tích, những cải cách nông nghiệp mới của lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình nghe rất giống các chính sách từ thời Mao Trạch Đông. Giống như một ván cờ, chính sách này tập trung vào việc dịch chuyển con người và tài nguyên xung quanh, lập kế hoạch tăng sản lượng lương thực và dự trữ lương thực cho tương lai, ai sẽ nhận được nguồn tài nguyên nào và ai sẽ được chính quyền ĐCSTQ ưu ái.

Các chính sách nông nghiệp của Mao đã giết chết 30 triệu người. Ông Tập có thể sẽ làm tốt hơn, nhưng chỉ vì là nhờ có thực phẩm nhập khẩu từ Pháp, Úc, Hoa Kỳ, Hà Lan và New Zealand.

Vào năm 2020, do hậu quả của đại dịch, lũ lụt và một số yếu tố bên ngoài khác, Trung Quốc đang đối mặt với tình trạng thiếu lương thực do giá lương thực tăng vọt. Năm nay có vẻ đã khởi sắc hơn, nhưng Trung Quốc vẫn đang phải đối mặt với những vấn đề hệ thống tương tự, đó là đất nước có quá nhiều người và không đủ đất canh tác – ít hơn khoảng 60% diện tích đất canh tác trên đầu người so với hầu hết các nước khác. Trong khi đó, dân số không chỉ tăng lên mà còn trở nên giàu có hơn, đòi hỏi nguồn cung thịt  và lương thực thực phẩm nói chung nhiều hơn.

ĐCSTQ đã cảnh báo công dân của mình rằng giá năng lượng tăng vọt sẽ làm giảm nguồn cung phân bón, tác động tiêu cực đến an ninh lương thực. Bắc Kinh có kế hoạch phân bổ nguồn cung hóa chất và nguyên liệu thô cho các nhà sản xuất phân bón nhằm bảo đảm nguồn cung không cạn kiệt. Trung Quốc sử dụng lượng phân bón trung bình cao gấp 4 lần toàn cầu, điều này gây hại cho môi trường và đe dọa sức khỏe con người.

Trung Quốc hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào việc nhập khẩu lúa mì và các thực phẩm khác. Nguồn nhập khẩu lương thực lên đến 170 tỷ USD của Trung Quốc, cao hơn gấp đôi quy mô xuất khẩu 76 tỷ USD của họ.

Trên tờ Trung Hoa Nhật báo (China Daily), cơ quan ngôn luận của chính quyền Trung Quốc, có một trang web có tựa đề “Tư tưởng Tập Cận Bình”. Trang web này bao gồm các bài viết với các tiêu đề như “Ông Tập bình luận về thể thao”, “Ông Tập kêu gọi chuyển đổi bền vững ở Afghanistan”, “Lời cam kết của ông Tập về vấn đề khí hậu” và những dòng tít khác.

Gần đây, đã có một sự thúc đẩy chính sách cải cách nông nghiệp, thúc đẩy sự hỗ trợ của ông Tập đối với nông dân. Hiện nguồn cung cấp lương thực của Trung Quốc đang bị đe dọa, ĐCSTQ đang cố gắng đưa cư dân nông thôn vào kế hoạch phát triển kinh tế. ĐCSTQ đã đặt ra mục tiêu chính thức là đến năm 2035, tất cả các khu vực phải đạt được hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn.

Hiện đại hóa chỉ là một bộ phận của cải cách ruộng đất nông thôn của ĐCSTQ . Cũng giống như vào thời Mao, nông dân Trung Quốc vẫn phải tuân thủ hệ thống sở hữu đất đai mang tính tập thể, theo đó nông dân không thể sở hữu đất đai mà họ canh tác. Thay vào đó, đất canh tác thuộc sở hữu của các hợp tác xã, nhưng quyền sử dụng đất đai được khoán trách nhiệm về từng hộ gia đình và nông dân đủ điều kiện.

Bắc Kinh nhấn mạnh rằng nước này phải duy trì “lằn ranh đỏ” với 120 triệu ha đất canh tác vĩnh viễn để trồng lương thực, để đất nước có thể tự chủ về mặt này. ĐCSTQ có kế hoạch sử dụng công nghệ, chẳng hạn như sinh vật biến đổi gen, để cải thiện năng suất cây trồng. Chính quyền cũng sẽ cung cấp trợ cấp cho nông dân để trồng ngũ cốc. Mặt khác, chính sách “lằn ranh đỏ” này cũng có nghĩa là cư dân vùng nông thôn sẽ bị buộc phải sinh sống ở vùng nông thôn để tiếp tục canh tác trên các trang trại đó.

Thời điểm trước đại dịch, một gia đình nông thôn trung bình chỉ kiếm được khoảng một phần ba số tiền mà những người đồng hương sống ở thành phố của họ kiếm được. Đây là lý do tại sao gần 300 triệu cư dân nông thôn di cư đến các thành phố để tìm việc làm mỗi năm.

Tuy nhiên, những lời hứa của ông Tập trong việc cải thiện hoàn cảnh của rất nhiều nông dân chẳng qua được đưa ra chỉ vì nỗi lo sợ thiếu lương thực, chứ hoàn toàn không phải là một cam kết chính đáng nhằm cải thiện đáng kể cuộc sống của những người làm nông. 

Vào năm 2020, ông Tập đã thúc đẩy chiến dịch “sạch bát sạch đĩa” nhằm hạn chế việc lãng phí đồ ăn. Năm nay, để chống lại tình trạng thiếu lương thực tiềm ẩn, ĐCSTQ đã áp dụng một chiến dịch tuyên truyền và kiểm duyệt nghiêm ngặt , đưa ra các thông điệp về việc tránh lãng phí thực phẩm. Các nền tảng video cũng bắt đầu xóa các “chương trình ăn uống” và trừng phạt những người dùng tìm kiếm các từ khóa nhất định như “chương trình ăn uống” hoặc “thi ăn”.

Đầu tháng này, Trung Quốc đã tổ chức một hội nghị về giảm thất thoát và lãng phí lương thực. Sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng và hạn chế vận chuyển đã gây ra sự gia tăng tình trạng lãng phí thực phẩm , đặc biệt là đối với các sản phẩm nông nghiệp dễ hư hỏng.

Theo tờ Trung hoa Nhật báo (China Daily), khoảng 25% lượng thực phẩm được sản xuất ở Trung Quốc đã bị thất thoát hoặc lãng phí. Trong thời gian phong tỏa do COVID-19, lượng lớn thực phẩm bị hỏng trên đồng ruộng vì không thể thu hoạch hoặc bị hỏng trong quá trình vận chuyển do mất nhiều thời gian hơn bình thường bởi hạn chế vận chuyển hoặc thiếu lái xe. Các thực phẩm khác đối mặt nguy cơ bị hỏng khi các nhà máy chế biến và nhà máy đóng cửa.

Giáo sư Graceffo nhấn mạnh, mối đe dọa về tình trạng thiếu lương thực là đủ để ĐCSTQ bỏ qua niềm kiêu hãnh và giao dịch với cả kẻ thù. Bất chấp các tranh chấp thương mại khác với Úc, Trung Quốc đã mua trước gần 2,2 triệu tấn lúa mì của nước này. Tuy nhiên, Trung Quốc đã giảm mạnh lượng nhập khẩu than của Úc và thuế quan vẫn có hiệu lực đối với rượu và lúa mạch của nước này.