Bà Diana Choyleva đã phụ trách mảng Trung Quốc của công ty Nghiên cứu Tư vấn Lombard Street trong một khoảng thời gian khá dài kể từ khi bà tốt nghiệp đại học cách đây hơn một thập kỷ. Công ty Lombard đã dự đoán chính xác khủng hoảng tài chính ở Châu Á vào cuối thập niên 90 và bản thân bà cũng đã thấy trước được sự vươn lên của Trung Quốc như một đối thủ toàn cầu có sức ảnh hưởng lớn vào đầu thập kỷ trước.

Tuy vậy, vào cuối thập kỷ đó, bà lập luận rằng Trung Quốc đã đi đến điểm cuối của mô hình tăng trưởng dựa trên xuất khẩu và dự đoán mức tăng trưởng trung bình chỉ vào khoảng 5% mỗi năm trong thập kỷ này. Cũng trong thời gian này, bà cũng trở thành đồng tác giả của cuốn sách: “The American Phoenix: And Why China and Europe Will Struggle After the Coming Slump“ (Tạm dịch: “Phượng hoàng nước Mỹ: Và tại sao Trung Quốc và Châu Âu sẽ gặp khó khăn sau kỳ khủng hoảng sắp tới”).

Ngay lúc này, trưởng bộ phận nghiên cứu và chuyên gia kinh tế trưởng của Lombard tiếp tục thận trọng về sự tăng trưởng, nhưng vẫn tin rằng Trung Quốc có những phương tiện và công cụ để quản lý vấn đề nợ của mình.

Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh: Thưa bà Choyleva, theo bà nhìn nhận thì những vấn đề trọng yếu nhất của Trung Quốc hiện nay là gì?

Bà Diana Choyleva: Tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc đã chậm lại đáng kể. Dự đoán của chúng tôi cho thấy rằng tỉ lệ tăng trưởng trung bình quý hàng năm trong thập kỷ này chỉ vào khoảng 6% và dưới 5% cho năm 2014. Theo tính toán của chúng tôi thì có sự thu hẹp trong quý 1/2015.

Xem thêm:

Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh: Vậy theo bà, chính quyền có thể phản ứng thế nào?

Bà Choyleva: Hiện tại, nhược điểm của nền kinh tế đã lan rộng hơn so với thời điểm sau cuộc khủng hoảng tài chính do nhu cầu nội địa đã sụp đổ. Các nhà chức trách nay đã nhận ra rằng họ không thể chỉ cứ ném tiền vào tăng trưởng được nữa. Họ cần phải cải cách.

Nhưng Bắc Kinh chưa được kiểm tra một cách đầy đủ xem họ có thể chịu đến mức độ nào. Năm nay sẽ là một năm quan trọng để xem xem liệu các nhà lãnh đạo có thực sự kiên trì với kế hoạch cải cách của họ hay không.

Họ đang đi trên một ranh giới mong manh giữa việc cho phép những nhược điểm tồn tại trong nền kinh tế trong khi tiến hành cải cách. Họ muốn tránh một sự sụp đổ kinh tế. Không khó để thấy được là họ có thể thất bại như thế nào trong việc điều chỉnh này

Diana Choyleva, head of research and chief economist at Lombard Street Research (Lombard Street Research)
Bà Diana Choyleva, trưởng bộ phận nghiên cứu và chuyên gia kinh tế trưởng tại Lombard Street Research. (Ảnh: Lombard Street Research)

Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh: Chính quyền Trung Quốc làm thể nào để có thể giải quyết vấn đề nợ mà không bóp nghẹt nền kinh tế?

Bà Choyleva: Họ cần phải dọn dẹp sạch sẽ mớ lộn xộn của quá khứ. Trong cuộc khủng hoảng ngân hàng trước đây vào giữa những năm 1990, họ đã quét dọn các vấn đề và giấu chúng dưới thảm. Mong đợi của họ khi bắt đầu kế hoạch này là khoản nợ xấu sẽ được xóa bỏ.

Nhưng những trái phiếu [được phát hành bởi các công ty quản lý tài sản] hiện vẫn đang nằm trên bảng cân đối tài chính của các ngân hàng. Trong năm 2011, chúng chiếm khoảng 30% vốn của các ngân hàng. Sau đó trong năm 2012, bộ Tài chính đã mua rất nhiều trái phiếu này với giá trên sổ sách, và hiện giờ những trái phiếu đó đang nằm trên bảng cân đối tài chính của chính quyền.

Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh: Còn bây giờ thì sao, thưa bà?

Bà Choyleva: Rõ ràng là bất kỳ hành động dọn dẹp nào cuối cùng cũng có nghĩa là chấp nhận thiệt hại. Quan trọng là cần xem liệu các ngân hàng có chịu một phần chi phí hay các nhà chức trách sẽ lại xóa bỏ nợ xấu ở mức giá trên sổ sách.

Không ai thực sự biết được giá trị thật của nợ xấu tại Trung Quốc. Nhưng để xem liệu các nhà chức trách có đủ khả năng dọn dẹp chúng hay không, hãy cứ thử áp dụng một tình huống giả định rất cực đoan rằng khoảng 50% các khoản vay hộ gia đình và vay nợ ròng của doanh nghiệp là xấu và số tiền này không thể thu về được.

Vậy thì, nếu chính phủ phải đưa số nợ xấu này vào bảng cân đối tài chính của mình, coi đó như là mức tăng một lần trong khoản nợ của họ thì tổng dư nợ của chính phủ sẽ tăng lên đến mức hơn 110% so với GDP. Đây là một cú nhảy lớn, nhưng Nhật Bản có thể duy trì mức cao hơn trong một khoảng thời gian dài mặc dù tốc độ tăng trưởng thấp hơn rất nhiều.

Xem thêm:

Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh: Nhưng sẽ phải có hậu quả.

Bà Choyleva: Đã quá muộn để họ có thể cân bằng lại nền kinh tế và trông đợi tăng trưởng mạnh. Việc dọn dẹp những sai phạm trong quá khứ sẽ khiến tốc độ tăng trưởng chậm lại, tài chính cạn kiệt và những điều chỉnh nền kinh tế đầy đau đớn. Nhưng nếu họ quên đi việc cải cách và lại ném tiền vào nền kinh tế, họ sẽ gặp phải khủng hoảng tài chính trong vòng vài năm tới.

Tôi nghi ngờ việc này sẽ là một câu chuyện trắng đen rõ ràng. Hiện tại họ đang cố gắng hỗ trợ nền kinh tế ở một chừng mực nhất định, nhưng tiến hành cùng với các cuộc cải cách.

Nếu họ không cố gắng thực hiện sự điều chỉnh này một cách trơn tru thì cú nện vào nền kinh tế có thể gây ra sự sụp đổ. Tôi mong là các nhà chức trách sẽ cố gắng dọn dẹp tối đa và đồng thời cố gắng ngăn chặn nền kinh tế không bị sụp đổ.

Các điều kiện tiền tệ là rất ngặt nghèo mặc dù có một vài nới lỏng. Tăng trưởng cung tiền tiếp tục giảm tốc hơn là bùng nổ như đã từng xảy ra trong vài tháng trước khi bắt đầu nới lỏng năm 2008. Tôi nghĩ họ đang cố gắng cân bằng và chèo chống qua việc này nhưng đây là một cuộc điều chỉnh cực kỳ khó khăn

Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh: Vậy còn về việc Trung Quốc gần đây đấu thầu để được trở thành đồng tiền dự trữ thế giới của IMF (SDR) thì sao?

Bà Choyleva: Một trong những nguyên nhân tại sao họ muốn bước vào chiếc giỏ đó là vì hiện giờ họ đã vắt kiệt hệ thống ngân hàng để lấy vốn mở rộng chính sách tài khóa.

Họ cần phải bắt đầu vay mượn nhiều hơn từ những tổ chức công phi ngân hàng. Cho phép chính phủ địa phương phát hành các trái phiếu đô thị là một phần của kế hoạch này.

Nếu họ vay mượn nội bộ, điều này có thể dễ dàng hơn với họ, nhưng họ cũng có thể muốn có khả năng vay mượn từ bên ngoài ở mức phí phải chăng. Hiện nay, họ khó có thể vay được tiền từ nước ngoài.

Để làm được điều này, họ cần có chỉ số tín dụng và độ tín nhiệm cao. Và tham gia vào SDR của IMF là một cách để đạt được điều đó. Giai đoạn tiếp theo của sự phát triển của Trung Quốc không thể tránh khỏi việc tăng nợ chính phủ chính thức.

Nội dung buổi phỏng vấn đã được biên tập để ngắn gọn và rõ ràng.
Valentin Schmid, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh
Anh Vũ biên dịch

Xem thêm: