Lễ trao quân kỳ cho các Tư lệnh của ba đơn vị mới thành lập được tổ chức vào ngày cuối năm 2015, đánh dấu sự kiện cuối cùng trong dự án lớn tái cơ cấu quân sự mà ông Tập Cận Bình đã ám chỉ tại Đại lễ duyệt binh trước 12.000 binh sĩ hồi tháng 9.

Trong bộ trang phục cổ kiểu Mao, ông Tập Cận Bình, lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc và là người đứng đầu lực lượng vũ trang, trao quân kỳ cho các Tư lệnh của ba đơn vị mới được thành lập – Quân chủng lục quân, Quân chủng tên lửa và Bộ đội chi viện chiến lược.

Trong bài phát biểu, ông Tập thông báo sẽ cắt giảm 300.000 binh sỹ trong quân đội. Trong các phát ngôn tiếp theo, chi tiết về cuộc cải cách quân đội được tiết lộ dần: 7 quân khu được tái cơ cấu thành 5 vùng quân sự, 4 cơ quan đầu não của quân đội được cải tổ, các nhân sự chủ chốt sẽ được bổ nhiệm.

Cải cách quân sự của ông Tập Cận Bình rõ ràng là nhằm hiện đại hóa Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA), một tổ chức cứng nhắc và trì trệ từ thập kỷ 80, nhưng những cải cách này cũng xuất phát từ mục tiêu chính trị khẩn cấp. Việc này cho phép ông Tập giành quyền kiểm soát bộ máy quyền lực quan trọng nhất từ phe đối thủ mà đứng đầu là cựu lãnh đạo Đảng Giang Trạch Dân và củng cố vững chắc hơn nữa quyền lực chính trị của mình.

Quân đội là Quyền lực

Cựu Chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông nổi tiếng với châm ngôn: “Quyền lực lớn lên từ nòng súng.” Châm ngôn của cựu độc tài ám chỉ rằng trong chính trị Đảng, kẻ nào có súng, tức là giành được quyền lực trong quân đội, kẻ đó nắm giữ quyền lực thực sự trong chính quyền.

Nếu không có quyền kiểm soát quân đội,” Tập Cận Bình sẽ “không có quyền lực chính trị,” Chen Pokong – nhà phân tích thời sự và tác giả của nhiều cuốn sách về văn hóa chính trị Trung Quốc, phát biểu trong một chương trình truyền hình của Đài Truyền hình Tân Đường Nhân (NTDTV là công ty con của Tập đoàn Truyền thông Đại Kỷ Nguyên, có trụ sở tại New York).

Theo Chen, ông Tập Cận Bình đã tranh đấu kể từ khi nhậm chức để giành quyền kiểm soát quân sự của Đảng, một tổ chức mà ông Giang Trạch Dân vẫn duy trì ảnh hưởng đáng kể dù đã rời khỏi vị trí đứng đầu đầy quyền lực tại Quân ủy Trung ương từ năm 2005.

Giành được quyền lực trong quân đội trở thành mục tiêu sống còn trong cuộc chiến sinh tử giữa Tập Cận Bình và phe cánh Giang Trạch Dân,” ông Chen phát biểu.

Ông Chen nói thêm rằng ông Tập vừa loại bỏ các đồng minh của ông Giang trong quân đội thông qua chiến dịch chống tham nhũng, vừa đấu tranh để thay thế người của mình tại các vị trí cao nhất bởi ông Tập giữ thế áp đảo trong Ban thường vụ Bộ chính trị Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ) gồm 7 thành viên, trong đó 4 thành viên được cho là trung thành với ông Giang.

Ban thường vụ trước đó đã loại bỏ 2 thân tín của ông Tập, đó là tướng Lưu Nguyên (Liu Yuan) và tướng Trương Hựu Hiệp (Zang Youxia), không phê duyệt bổ nhiệm theo đề xuất của ông Tập, ông Chen cho biết.

Do đó cải cách quân đội của ông Tập Cận Bình là chiêu bài mới. Ông Chen giải thích trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại rằng giờ ông Tập đã có thể thay thế tất cả thân tín của ông Giang bằng những nhân sự trung thành với ông ở các vị trí chủ chốt “từ dưới lên” trong quá trình giảm biên chế trong quân đội và cải tổ các quân khu.

Bổ nhiệm nhân sự vào các vị trí trọng yếu trong quân đội – các vị trí lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, vẫn cần thông qua phê duyệt của Ban thường vụ, nhưng ông Tập có thể kiểm soát các đồng minh của Giang trong Ban thường vụ thông qua chiêu bài chống tham nhũng.

Theo ông Chen, nếu cải cách quân đội tiến triển theo mong muốn, ông Tập sẽ “chiếm thế thượng phong” về chính trị trước thềm Đại hội ĐCSTQ lần thứ 19 vào năm 2017, một đại hội quan trọng của các lãnh đạo ĐCSTQ.

Thân tín của ông Tập sẽ giữ tất cả các vị trí lãnh đạo của Đảng

Ông Tập Cận Bình vừa liên tục đưa người tâm phúc của mình hoặc những người được biết là chống đối ông Giang Trạch Dân vào các vị trí trọng yếu trong quân đội, vừa loại bỏ thân tín của người tiền nhiệm.

Việc phong chức gần đây cho tướng Lý Tác Thành vào vị trí Tổng tư lệnh lục quân là một minh chứng tiêu biểu trong việc lựa chọn tâm phúc của ông Tập cho các vị trí trọng yếu trong quân đội. Lực lượng bộ binh là đơn vị nòng cốt của PLA.

Tướng Lý, 62 tuổi, lần đầu được thăng cấp Lãnh đạo Quân khu Thành Đô năm 2013 bởi ông Tập Cận Bình. Vào tháng 7/2015, cựu chiến binh từng tham gia chiến tranh biên giới Việt – Trung và được phong “anh hùng”, đã được thăng lên cấp bậc quân sự cao nhất trong hàng “shang jiang” – Tổng tư lệnh. Chỉ 5 tháng sau, ông Lý Tác Thành được thăng cấp một lần nữa, lên vị trí hiện nay – một vị trí rất trọng yếu của quân đội.

Tướng Tần Thanh, người vừa được phong hàm Tổng tham mưu trưởng, cũng từng làm phật lòng cựu Chủ tịch Giang Trạch Dân. The Trend, một tạp chí tại Hồng Kông, trích dẫn các tin đồn chính trị từ Đại Lục rằng con trai cả nhà họ Tần phải mất tới 12 năm mới được thăng cấp từ thiếu tướng lên trung tướng, sự chậm trễ bất thường này có nguyên do từ việc ông Giang không ưa cha của ông Tần, nguyên Bộ trưởng Bộ quốc phòng Tần Cơ Vĩ.

Trong một bài báo khác đăng trên tờ Qiushi, kênh truyền thông chính trị chính thức của ĐCSTQ, Tần Thanh chỉ trích vị tướng “ngã ngựa” và đã qua đời Từ Tài Hậu, ca ngợi nỗ lực chống tham nhũng trong quân đội của ông Tập Cận Bình là “mang lại trật tự cho cái mớ hỗn độn”.

Ông Từ Tài Hậu và tướng Quách Bá Hùng là những sĩ quan quân đội cấp cao, chỉ dưới quyền của Chủ tịch Quân ủy Trung ương, một vị trí quyền lực nhất trong quân đội của chính quyền Trung Quốc. Là tâm phúc thân cận nhất của ông Giang, họ bị thanh trừng như một phần trong chiến dịch “đả hổ, diệt ruồi” của ông Tập Cận Bình, sự việc này đã gây “chấn động mạnh” trong quân đội Trung Quốc khi đó. Tướng Quách bị khai trừ khỏi Đảng và bị bàn giao cho quân đội chính quyền truy tố vào tháng 7 năm ngoái. Nếu tướng Từ không mất bởi căn bệnh ung thư bàng quang vào tháng 3/2015, chỉ một năm kể từ khi chính thức bị điều tra, ông ta chắc chắn cũng chung số phận tương tự.

Juliet Song và Larry Ong, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Đàm Linh biên dịch

Xem thêm: