Tôi thường lo lắng bởi các công ty nước ngoài đang hỗ trợ các công ty Trung Quốc sản xuất các sản phẩm được thiết kế một cách công khai để thay thế thị trường của họ ở Trung Quốc. Dường như cả Boeing và Airbus hiện đang tham gia vào sự việc này.

Tập đoàn Máy bay Thương mại của Trung Quốc đã tiết lộ về chiếc máy bay thương mại cỡ lớn được sản xuất trong nước đầu tiên của Trung Quốc vào hôm thứ 2 vừa rồi. Theo Business Insider, sự kiện này được tổ chức tại nhà máy sản xuất máy bay tại Thượng Hải với sự tham dự của gần 4.000 quan chức chính phủ và khách mời.

Trung Quốc hiện đang là một trong những thị trường sử dụng máy bay thương mại lớn nhất thế giới, nước này chủ yếu mua máy bay từ 2 hãng Boeing và Airbus. Việc máy bay C919 mới ra đời có khả năng sẽ thay đổi điều này. Chiếc máy bay một lối đi này có sức chứa 168 hành khách được thiết kế để cạnh tranh với Airbus 320 và Boeing 737.

Trong khi nhiều bộ phận quan trọng của C919 được nhập khẩu từ nước ngoài, thì điều này có thể sớm thay đổi. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) yêu cầu ưu tiên sử dụng các máy móc thiết bị được sản xuất tại Trung Quốc cho C919.

Hãy sẵn sàng cho một sự mỉa mai. Trong khi nhà sản xuất C919, Tập đoàn Máy bay Thương mại Trung Quốc (COMAC), đã tuyên bố rõ ràng rằng họ có kế hoạch thay thế các máy bay Airbus 320 và Boeing 737, thì cả Airbus và Boeing lại đang hỗ trợ chính quyền Trung Quốc trong liên doanh sản xuất này.

Vào tháng 9 năm nay, Boeing đã ký một thỏa thuận hợp tác với COMAC để xây dựng một trung tâm lắp rắp và phân phối mẫu Boeing 737 của hãng này ở Trung Quốc. Theo Crain’s Chicago Business, “Trung tâm lắp rắp và phân phối mẫu Boeing này sẽ là nhà máy đầu tiên nằm ngoài nước Mỹ của hãng máy bay có tổng hành dinh đặt tại thành phố Chicago này.

Trong khi đó, Airbus đã có một vài bước tiến trong việc hỗ trợ sự phát triển của ngành hàng không vũ trụ Trung Quốc. Hãng này đã có một dây chuyền lắp ráp Airbus 320 ở Thiên Tân, Trung Quốc.

Airbus cũng đã công bố vào ngày 2/7 rằng hãng sẽ thành lập một Trung tâm Lắp ráp và Phân phối mẫu máy bay thân rộng A330 tại Thiên Tân, Trung Quốc, sau khi đạt được một thỏa thuận với Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc và Công ty Đầu tư Khu Thương mại Tự do Thiên Tân.

Và sẽ không có gì ngạc nhiên, theo CNN, COMAC của Trung Quốc cũng cho biết họ có kế hoạch xây dựng máy bay thân rộng trong giai đoạn tiếp theo.

Các kế hoạch này đã được thực hiện trong một thời gian dài, và khi Airbus và Boeing ký các thỏa thuận để xây dựng các nhà máy tại Trung Quốc, rất có khả năng cả 2 công ty này đã nhận ra rằng COMAC đang có kế hoạch thay thế thị trường của họ ở Trung Quốc.

Tập đoàn RAND đã công bố một báo cáo vào ngày 4/4/2014, trong đó nêu rằng COMAC đang trong quá trình xây dựng máy bay phản lực thương mại C919 thân hẹp, và rằng nó sẽ cạnh tranh với các máy bay tương tự từ Airbus và Boeing.

Theo RAND, COMAC được thành lập vào năm 2008 trong nỗ lực xây dựng một công ty sản xuất máy bay thương mại mới của chính quyền Trung Quốc, với mục tiêu sản xuất 2 loại máy bay trong nước: máy bay phản lực cỡ nhỏ ARJ-21, và máy bay thân hẹp C919 .

Trong khi COMAC tiết lộ mẫu máy bay C919 của họ, thì cũng phải mất vài năm nữa họ mới có thể tự sản xuất máy bay mà không cần sự hỗ trợ của nước ngoài.

CNN lưu ý rằng hầu hết các bộ phận quan trọng, trong đó có hệ thống hạ cánh, lốp xe, hộp đen, hệ thống kiểm soát bay, và nhiều thiết bị khác, vẫn do các công ty Mỹ sản xuất. Những bộ phận quan trọng của C919 hiện đang được sản xuất ở Trung Quốc gồm có cánh máy bay, thiết bị radar, thân và đuôi máy bay.

Theo RAND, điều này là phù hợp với kế hoạch của chính quyền Trung Quốc. Chiến lược của chính quyền nước này là “trước tiên tham gia vào sản xuất trong nước và lắp ráp các thiết kế nước ngoài,” để chứng tỏ điều này, chúng tôi đã thấy Airbus và Boeing đang bắt đầu xây dựng các nhà máy ở Trung Quốc.

Sau đó, theo RAND, chính quyền Trung Quốc có kế hoạch phát triển “thiết kế riêng của mình với sự hỗ trợ của nước ngoài“, và quá trình này sẽ kết thúc khi chính quyền Trung Quốc có thể tự sản xuất “máy bay thương mại mà không cần sự hỗ trợ của nước ngoài.”

Nói cách khác, Airbus và Boeing đã sẵn sàng tham gia vào một quá trình nhằm giúp đỡ chính quyền Trung Quốc sản xuất máy bay thương mại, mà mục đích cuối cùng của quá trình này là học hỏi kinh nghiệm từ nước ngoài cho đến khi không cần có sự hiện diện của họ ở Trung Quốc.

Nó phù hợp với triết lý kinh doanh “đối tác đào tạo” (Pei Lian) của người Trung Quốc. Điều này có nghĩa là bạn sẽ làm việc với một ai đó cho đến khi bạn học được nghề của họ đủ để tự làm một mình.

Khoảng thời gian học hỏi đó cũng có thể phù hợp với kế hoạch sản xuất C919. Chiếc máy bay này dự kiến sẽ bay thử nghiệm vào năm tới, và có thể được đưa vào hoạt động từ năm 2019.

Phía sau hậu trường, chính quyền Trung Quốc cũng đang tập trung học hỏi để sản xuất các bộ phận khác nhau của máy bay. Phần lớn công việc này đã được thực hiện bằng cách mua lại các công ty hàng không vũ trụ nước ngoài.

Tôi cũng đã đưa tin về một số động thái này vào năm ngoái, khi Tập đoàn Điện tử Gia dụng Quảng Đông Elecpro đã công bố vào ngày 19/5/2014 rằng họ sẽ mua lại 2 công ty hàng không vũ trụ của châu Âu, Mistral Engines SA của Thụy Sĩ và SkyTrac của Đức.

Sự kiện này cũng theo sau một số động thái tương tự vào năm 2013, khi Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc mua lại Thielert Aircraft Engines của Đức, và mua lại Fischer Advanced Composite Components của Áo vào năm 2009.

Điều quan trọng cần lưu ý rằng đây không chỉ là một hoạt động kinh doanh thông thường. ĐCSTQ đang thúc đẩy nỗ lực này. Theo một báo cáo năm 2013 từ Royal Aeronautical Society của Anh, “Không gian vũ trụ đã được nhắm đến như là một phương tiện chủ yếu để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế tổng thể của Trung Quốc thông qua việc leo ‘lên nấc thang của giá trị kinh tế công nghiệp công nghệ cao.”

Bởi Joshua Philipp, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh
Tâm Minh biên dịch

Xem thêm: