Chính quyền Trung Quốc đang xây dựng các đường băng trên các đảo tự tạo ở Biển Đông. Trong khi các nước láng giềng của Trung Quốc bác bỏ phần lớn những yêu sách của nước này đối với khu vực – đặc biệt là những nỗ lực của Trung Quốc nhằm nghiễm nhiên xây dựng vùng lãnh thổ mới – nhiều chuyên gia lo ngại về những vấn đề mà các hòn đảo này sẽ mang lại trong tương lai gần.

Theo Tiến sĩ Andrew S. Erickson, một giáo sư thuộc Khoa Nghiên cứu Chiến lược của Trường Đại học Hải chiến Hoa Kỳ, một khả năng dễ xảy ra là chính quyền Trung Quốc sẽ cố gắng thực hiện ở Biển Đông những việc mà họ đã từng làm ở Biển Hoa Đông, và thiết lập một khu vực phòng không mà tại đó họ có thể tự vệ quân sự.

TS. Erickson đã ra đưa ra tình huống này trong một bài báo gần đây trên Tạp chí “Lợi ích quốc gia” (The National Interest-TNI) của Mỹ. Là một sáng lập viên của Viện Nghiên cứu Hàng hải Trung Quốc thuộc Khoa Nghiên cứu Chiến lược, lời nói của ông có trọng lượng.

Các bức ảnh vệ tinh do công ty tình báo IHS Jane’s đăng ngày 15/4 cho thấy chính quyền Trung Quốc đã xây dựng một đoạn dài khoảng 503 m thuộc một đường băng trên Bãi Chữ Thập (thuộc Trường Sa). Công ty này cho biết đường băng hoàn thiện có thể dài gần 3.048 m. Đường băng này “phù hợp với thông số của các đường băng hiện có của Không lực Quân đội Giải phóng Nhân dân tại Trung Quốc đại lục”.

TS. Erickson lưu ý là đường băng này chỉ là một trong nhiều đường băng mà chính quyền Trung Quốc đang xây dựng trên các hòn đảo tự tạo của họ. Các dự án tương tự đang được triển khai trên rạn san hô Đá Xu Bi và có khả năng là cả rạn Đá Vành Khăn (cả hai đều thuộc Trường Sa), các hoạt động xây dựng tương tự đang được tiến hành trên quần đảo Hoàng Sa gần đó.

Xem thêm:

TS. Erickson viết: “Một ứng dụng hợp lý cho các hoạt động hiện nay của Trung Quốc là: nhằm hỗ trợ một Vùng Nhận dạng Phòng không (ADIZ) tại biển Đông. Bắc Kinh đã thiết lập một vùng ADIZ ở Biển Hoa Đông vào tháng 10/2013”.

Ông cũng viết: “Nhiều quốc gia, bao gồm cả Mỹ, đã thiết lập các vùng như vậy để theo dõi các máy bay tiếp cận không phận của họ (trong phạm vi 12 hải lý tính từ bờ biển của quốc gia đó), đặc biệt là các máy bay có biểu hiện tìm cách bay vào không phận đó”.

Đô đốc Samuel Locklear, Tổng Tư lệnh của Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương Hoa Kỳ, đã nhấn mạnh về mối quan ngại trên vào ngày 15/4 rằng các dự án của chính quyền Trung Quốc “cuối cùng có thể dẫn đến việc triển khai những thứ như các loại radar tầm xa, các hệ thống quân sự và tên lửa tiên tiến”, và các hệ thống này có thể được sử dụng để bảo vệ một khu vực phòng thủ trên không mới.

Chính quyền Trung Quốc đã đưa ra các thông điệp lẫn lộn. Vào ngày 17/4, ông Hồng Lỗi, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, đã tuyên bố các hòn đảo mới được xây dựng sẽ không được sử dụng chủ yếu vào mục đích quân sự. Tuy nhiên, ông Thôi Thiên Khải, Đại sứ Trung Quốc tại Hoa Kỳ, nói “việc Trung Quốc xây dựng các cơ sở quân sự tại khu vực này ‘là điều tự nhiên và cần thiết, và rằng chúng hoàn toàn vì mục đích phòng thủ.’”

Vấn đề hiện nay là các quốc gia được phép tuyên bố khu vực phòng không xung quanh lãnh thổ của mình. Chính quyền Trung Quốc đang làm phức tạp yếu tố này. Tại vùng Biển Hoa Đông, chính quyền Trung Quốc đã gộp cả lãnh thổ bấy lâu nay của Nhật Bản vào trong khu vực phòng thủ trên không của mình, còn ở Biển Đông, chính quyền Trung Quốc lại đặt ra câu hỏi mới về việc vùng lãnh thổ tự tạo sẽ được áp dụng như thế nào.

“Trong khi bất kỳ quốc gia ven biển nào cũng được quyền tuyên bố một vùng ADIZ, thì cách thức mà Trung Quốc làm như vậy ở Biển Hoa Đông quả đáng lo ngại“, TS. Erickson viết. “Trung Quốc đe dọa sẽ có ‘các biện pháp phòng thủ khẩn cấp’ chưa được định rõ nếu máy bay nước ngoài không tuân theo các chỉ lệnh của họ – trong khi vùng ADIZ không cho phép chính quyền Trung Quốc ban bố hay cưỡng chế thi hành các chỉ lệnh như vậy trên thực tế.”

Joshua Philipp, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Xem thêm: