Ngày 5/11/2015, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) tổ chức Hội nghị toàn quốc công tác quản lý chất lượng an toàn thực phẩm (ATTP) nông lâm thủy sản giai đoạn 2011-2015 và nhiệm vụ giải pháp trong thời gian tới.

Trước tình trạng vi phạm an toàn thực phẩm tràn lan, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát bức xúc, “việc người dân, thương lái ngâm chuối vào thuốc trừ cỏ rồi bán ra thị trường cho người tiêu dùng là hành vi có tính chất hình sự, vi phạm đạo đức, là cái ác, cần phải đấu tranh triệt để và quyết liệt trong hành động”.

“Tôi lạnh cả xương sống khi biết hộ dân ở Bình Dương làm chuối chín bằng chất diệt cỏ. Đây không phải là vi phạm mà là tội ác. Không thể tưởng tượng được có người lại đang tâm làm như vậy. Nếu đứa trẻ mới sinh ra ăn phải miếng thịt hay nải chuối độc thì sẽ ra sao.”

Ông nói “Người dân bức xúc nhất lúc này là rau nhiễm thuốc bảo vệ thực vật và thịt nhiễm khuẩn”, ông Phát nói và yêu cầu các địa phương phải tập trung vào hai lĩnh vực này; đồng thời tuyên truyền cho dân biết việc dùng chất cấm để có lãi là vi phạm pháp luật. Các đường dây nhập lậu chất cấm cần được truy tận gốc và triệt phá.

Tại hội nghị Ông Đinh Thiện Thuân, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm thủy sản Bình Dương ái ngại: Cuộc chiến với vi phạm ATTP hiện nay gần như là cuộc chiến không cân sức. Đối tượng vi phạm liên tục biến hóa khôn lường về hành vi, chẳng hạn trước đây không ai nghĩ một chất như Salbutamol vốn được dùng trong y tế lại được trộn vào thức  ăn cho lợn; chất Vàng – O dùng trong công nghiệp xây dựng lại cho vào thức ăn cho gà, hay chất formol lại được trộn vào bún phở…

Chờ “chết vì ăn phải chất cấm” mới xử lí hình sự? 

Liên quan đến một vấn đề nhức nhối thời gian qua về vấn nạn sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, tại hội nghị, hàng loạt ý kiến đã bức xúc cho rằng, cần phải sớm sửa đổi Bộ luật Hình sự để xử lí, khởi tố ngay hành vi này, bởi nếu chiểu theo quy định hiện hành thì chẳng bao giờ có thể đưa được đối tượng buôn bán, sử dụng chất cấm vào tù.

Theo bà Đinh Thị Phương Khanh, Phó GĐ Sở NN-PTNT, Đại biểu Quốc hội tỉnh Long An: Bộ luật Hình sự hiện nay quy định về xử lí trong lĩnh vực vệ sinh ATTP chỉ quy định hành vi vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe, với mức độ tổn hại từ 10% trở lên mới bị xử lí khởi tố thì chẳng bao giờ có thể áp dụng được đối với hành vi sử dụng chất cấm.

Bởi người tiêu dùng ăn phải thịt có chất cấm là tích lũy từng ngày, qua nhiều năm. “Quy định này có lẽ chỉ có thể áp dụng được trong trường hợp ngộ độc thuốc BVTV, người ăn phải lăn đùng ra chết ngay thì mới giám định được chết vì gì. Chứ người ăn phải thịt có chất cấm, chờ mấy chục năm sau họ chết rồi mới truy ra là anh ta chết do gì, có phải vì ăn chất cấm mà chết không, rồi mới truy ra người đó trước đây ăn thịt của ai, của trang trại nào, ai bán chất cấm ấy cho trang trại… để khởi tố thì đúng là bó tay” – bà Khanh hóm hỉnh.

Đồng quan điểm này, bà Huỳnh Thị Kim Cúc, PGĐ Sở NN-PTNT TP.HCM cho rằng: Hành vi sử dụng chất cấm nếu phát hiện phải quy vào tội hình sự ngay, không cần biết hàm lượng chất cấm phải là bao nhiêu. “Theo quy định hiện nay, hàm lượng chất cấm trong nước tiểu heo phải cao hơn 2 ppb thì mới vượt ngưỡng cho phép. Theo tôi, không cần phải ngưỡng nào cả, cứ xét nghiệm thấy dương tính với chất cấm thì phải xử lí hình sự ngay” – bà Cúc kiến nghị.

Bà Đinh Thị Phương Khanh bổ sung thêm: “Nếu quy định hàm lượng chất cấm Salbutamol trong nước tiểu là 2 ppb, khi test ra chỉ thấy 1,99 ppb mà không xử lí thì quá uất, bởi cũng là dùng chất cấm, chỉ chênh nhau có một xíu mà xử hay không xử thì thật vô lí. Vì vậy tôi ủng hộ cứ test thấy chất cấm là phải xử ngay, chẳng cần biết hàm lượng thế nào.”

Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát, việc người dân, thương lái ngâm chuối vào thuốc trừ cỏ rồi bán ra thị trường cho người tiêu dùng là hành vi có tính chất hình sự, vi phạm đạo đức, là cái ác, cần phải đấu tranh triệt để và quyết liệt trong hành động.

Nhiều vi phạm sản xuất, kinh doanh

Ông Nguyễn Như Tiệp, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Bộ NN&PTNT) cho biết, trong 5 năm qua, Cục đã tổ chức 60 cuộc thanh tra chuyên ngành về an toàn thực phẩm tại 102 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông lâm thủy sản, phát hiện nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm chưa đáp ứng đầy đủ các quy định về ATTP. Tỷ lệ cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp và sản phẩm nông lâm thủy sản xếp loại C còn cao; tỷ lệ cơ sở loại C nâng hạng lên B, A còn thấp. Việc cải thiện an toàn thực phẩm còn rất chậm, thiếu bền vững và tỷ lệ vi phạm quy định an toàn thực phẩm còn ở mức cao.

Riêng trong 9 tháng đầu năm 2015, phát hiện nhiều vi phạm sản xuất vật tư nông nghiệp, ngoài danh mục, không đảm bảo chất lượng, vi phạm quy định ghi nhãn hàng hóa, điều kiện vệ sinh nhà xưởng không đảm bảo ATTP, đáng chú ý là đợt thanh tra tại các cơ sở sản xuất thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y phát hiện và xử lý 5 công ty sử dụng chất cấm không có trong danh mục cho phép, tiêu hủy tại chỗ 13,3 kg hóa chất vàng ô, tịch thu 20 kg chất bột trắng không rõ nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ…

Bộ cũng đã chỉ đạo, phối hợp các Sở NN&PTNT các tỉnh điều tra, xác minh các vụ sử dụng hóa chất bảo quản sử dụng để giấm chuối, bảo quản hành tím, sầu riêng bị nhúng hóa chất làm chín…gây bức xúc dư luận để kịp thời cung cấp thông tin chính xác cho người tiêu dùng.

“Đẩy mạnh tuyên truyền về tác hại đối với sức khỏe người tiêu dùng, thiệt hại đối với nhà sản xuất, kinh doanh khi sử dụng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật, kháng sinh cấm…và hướng dẫn cho các cơ sở sản xuất áp dụng thực hành sản xuất tốt, đặc biệt không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y ngoài danh mục…để người tiêu dùng hiểu biết và ủng hộ sản phẩm an toàn có xác nhận”, Bộ trưởng cho biết.

Đặc biệt, Bộ NN&PTNT sẽ liên tục tổ chức các đợt kiểm tra đột xuất nhằm phát hiện triệt để các cở sở lưu thông buôn bán các chất cấm trong chăn nuôi, hóa chất, kháng sinh cấm, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật giả, ngoài danh mục.

“Tăng cường giám sát, kiểm tra, thanh tra chuyên ngành nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm về chất lượng, ATTP theo quy định của pháp luật. Tái kiểm tra 100% cơ sở loại C và xử lý dứt điểm cơ sở tái kiểm tra vẫn loại C theo Thông tư số 45”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Để tạo chuyển biến rõ nét trong thời gian tới vấn đề quản lý chất lượng ATTP, Bộ trưởng cũng lưu ý, “Các địa phương mở rộng, nhân rộng các chuỗi cung ứng thực phẩm nông lâm thủy sản an toàn kết hợp với kiểm tra, lấy mẫu giám sát, xác nhận sản phẩm an toàn. Thông tin đầy đủ, kịp thời thực tế tình hình ATTP đối với các loại thực phẩm nông lâm thủy sản và cách ứng xử phù hợp của người sản xuất, kinh doanh và người tiêu dùng“, Bộ trưởng nói.

Thứ trưởng Vũ Văn Tám cũng đề nghị từ nay đến Tết, hai thành phố lớn Hà Nội, TP HCM và các địa phương hãy chỉ cho người tiêu dùng địa chỉ mà họ muốn mua thực phẩm an toàn. “Tôi muốn mua rau sạch, thực phẩm sạch, an toàn thì mua ở đâu? Và ở đó có thật không, hay cửa hàng nào trưng biển rau sạch đều tốt? Từ bây giờ đến Tết các địa phương có làm được không”, ông Tám hỏi.

Để giải quyết vấn đề trên, Thứ trưởng Tám gợi ý, thực phẩm hay rau sạch phải được kiểm tra và chứng nhận thể hiện dưới hình thức tem hoặc logo của cơ quan quản lý. Nơi bày bán có thể là siêu thị hoặc cửa hàng chuyên bán rau thực phẩm. Tên gọi các sản phẩm đó thay vì rau sạch thì có thể gọi là nông sản hay thực phẩm an toàn.

Trước đó, Chi cục bảo vệ thực vật Bình Dương đã phát hiện cơ sở của ông Vũ Xuân Tiến (phường Thuận Giao, thị xã Thuận An) sử dụng khí đá và thuốc diệt cỏ làm chuối chín. Lực lượng chức năng đã thu giữ và tiêu hủy 200 kg chuối, đồng thời xử phạt cơ sở trên 6,4 triệu đồng.

Còn theo báo cáo của Cục quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản, trong 9 tháng đầu năm lực lượng chức năng đã phát hiện trên 10% mẫu rau có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt giới hạn cho phép; hơn 7% thịt có hóa chất kháng sinh vượt ngưỡng. Riêng tại Hà Nội, trong hai tháng 8 và 9, Sở Nông nghiệp đã lấy 63 mẫu rau kiểm nghiệm thì hơn 22% thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng.

Thành Tâm

Xem thêm: