Một điều khó tin là phần lớn các hộ nông dân dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên đang phải gánh các khoản nợ khác nhau, đáng lo ngại là đó chính là các khoản vay nặng lãi từ tín dụng đen với lãi suất lên tới 50-60%/năm để đầu tư cho sản xuất nông nghiệp. Đây là thực trạng đáng báo động hiện nay.

Chiều 9/12, tại Hà Nội, đông đảo đại biểu đã tham dự và lắng nghe những phân tích, chia sẻ từ một trong những nghiên cứu đầu tiên về tình trạng mắc nợ của nông dân dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên hiện nay.

Đó là những điều được phân tích, trình bày tại Hội thảo “Chuyển đổi sinh kế và tình trạng tài chính của một số tộc người thiểu số ở Việt Nam” do Liên minh Nông nghiệp tổ chức. Nghiên cứu này do Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) và Trung tâm chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn miền Nam (SCAP) tiến hành tại Đắk Lắk và Lâm Đồng.

Nghiên cứu cho thấy một tỉ lệ rất lớn các hộ nông dân dân tộc thiểu số tại chỗ đang phải gánh các khoản nợ khác nhau, với mức độ nợ từ 50 – 240 triệu. Đáng chú ý, tới 70% mục đích các khoản vay là để đầu tư cho nông nghiệp, 7 – 8% là để trả các khoản nợ đã có (đảo nợ). Khoảng 90% số hộ được hỏi cho biết họ cảm thấy gánh nặng nợ là nghiêm trọng cho tới rất nghiêm trọng.

Đáng chú ý hơn nữa, phần lớn các hộ dân này đang phải vay nặng lãi từ tư nhân để đầu tư cho sản xuất nông nghiệp, với lãi suất lên tới 50-60%/năm, thay vì có thể vay ở các ngân hàng với lãi suất thấp như chính sách quy định.

Lý do người dân vay nặng lãi từ tư nhân rất đa dạng, do không có tài sản thế chấp để vay ngân hàng, do thủ tục vay ngân hàng quá phức tạp và giải ngân chậm, phải chờ đợi từng đợt vay với lượng tiền quy định, nhiều khi không đáp ứng được nhu cầu đầu tư sản xuất. Trong khi đó vay từ tư nhân thủ tục rất đơn giản, không yêu cầu thế chấp, đáp ứng ngay khi có nhu cầu với lượng tiền cho vay cao hơn.

Nhóm nghiên cứu đã đưa ra nhiều khuyến nghị cả ngắn hạn và dài hạn để giải quyết tình trạng nợ nghiêm trọng của nông dân dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên, bao gồm các công cụ tài chính, tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, cũng như nhìn nhận lại các mô hình sinh kế và triết lý phát triển vùng dân tộc thiểu số nói chung.

Bên cạnh khuyến nghị một số giải pháp ngắn hạn và lâu dài để giải quyết hiện trạng tài chính của người nông dân dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên, Liên minh Nông nghiệp sẽ tiếp tục thực hiện các chương trình xây dựng sự tự chủ và tiếng nói của người nông dân để họ có thể thực sự lên tiếng tham gia vì quyền và lợi ích của chính mình” – Bà Lương Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) cơ quan chủ trì nghiên cứu nhận định.

Cuộc thảo luận bàn tròn tại hội thảo đã thu nhận được nhiều ý kiến của các cơ quan liên quan như Bộ Nông nghiệp, Ủy ban Dân tộc, đại diện nông dân, các tổ chức xã hội, báo chí và các nhà nghiên cứu đóng góp cho báo cáo nghiên cứu và chương trình hành động của Liên minh Nông nghiệp để giải quyết vấn đề này trong thời gian tới.

Theo đó, dựa trên các kết quả phân tích về hiện trạng và nguyên nhân của vấn đề nợ ở một số địa phương thuộc Tây Nguyên, cũng như hệ quả kinh tế- xã hội do vấn đề nợ tạo ra, nhóm nghiên cứu gồm: Hoàng Cầm, Ngô Thị Phương Lan, Hoàng Anh Dũng, Đào Chí Danh, Nguyễn Đức Lộc đã cùng đề xuất, cần thay đổi và bổ sung một số điều khoản trong Nghị định 55/2015/NĐ/CP về chính sách “tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn” mà cụ thể là cần phải chỉnh sửa, bổ sung Điều 3 và Điều 4 theo hướng tạo thuận lợi tối đa cho nông dân là người dân tộc thiểu số. Đồng thời, có thể xem xét nâng trần lãi suất cho vay và chuyên nghiệp hoá tín dụng vi mô để tạo sự cạnh tranh giữa các mô hình tín dụng.

Tín dụng đen đang thực sự ngày càng phát triển, nó len lỏi đến khắp nơi, đến vùng sâu, vùng xa, với lãi suất lên đến 60%/năm, sẽ làm cho giá thành sản phẩm nông nghiệp đắt lên nhiều, nhưng nguy hiểm hơn là nó sẽ hút hết lợi nhuận còm cõi của người nông dân, thậm chí sẽ lấy hết tài sản, đẩy cuộc sống người dân thiểu số vào cùng cực. Các ban ngành có trách nhiệm cần khẩn trương đề ra giải pháp để cứu nông dân thoát khỏi nạn tín dụng đen này.

Thành Long

Xem thêm: