Tính đến ngày 29/2, trong 13 tỉnh và thành phố vùng ĐBSCL, 6 tỉnh đã công bố thiên tai hạn hán, xâm nhập mặn là Tiền Giang, Bến Tre, Kiên Giang, Sóc Trăng, Long An, Cà Mau. Trong đó, Cà Mau bị thiệt hại về lúa nặng nhất với hơn 49.000 ha.

Ngày 29/2, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau vừa ký Quyết định số 284/QĐ-UBND công bố thiên tai hạn hán (cấp độ 1) trên địa bàn tỉnh, theo Báo Cà Mau đưa tin.

Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau cho biết tình trạng thiếu hụt lượng mưa tháng là trên 50%, kéo dài trên 3 tháng nay và thiếu hụt trên 20% nguồn nước trong tỉnh so với trung bình nhiều năm.

Tính từ trung tuần tháng 11/2015 đến nay, toàn tỉnh có hơn 49.000 ha lúa bị thiệt hại do hạn hán và xâm nhập mặn. Trong đó, diện tích lúa trên đất tôm bị thiệt hại trên 25.000 ha, chiếm hơn 71% và gần 12.500 ha lúa Đông Xuân bị thiệt hại, chiếm hơn 25% diện tích gieo sạ.

Như vậy, Cà Mau là địa phương thứ 6 tại Đồng bằng sông Cửu Long công bố tình trạng thiên tai do hạn hán và xâm nhập mặn trong vòng gần một tháng nay.

Bên cạnh nguy cơ chết lúa, rừng tràm U Minh sẽ bị xóa sổ nếu như người dân tiếp tục tự ý đưa nước mặn vào nuôi tôm. (Nguồn: baoanhdatmui.vn)
Bên cạnh nguy cơ chết lúa, rừng tràm U Minh sẽ bị xóa sổ nếu như người dân tiếp tục tự ý đưa nước mặn vào nuôi tôm. (Nguồn: baoanhdatmui.vn)

Tiền Giang là tỉnh đầu tiên ở ĐBSCL công bố thiên tai hạn, mặn cấp độ 1 vào ngày 5/2 với Quyết định số 302/QĐ-UBND do UBND tỉnh ký, theo thông tin từ trang web của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tiền Giang.

Theo số liệu quan trắc của Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh Tiền Giang, Công ty TNHH MTV Khai thác Công trình Thủy lợi, mặn năm 2016 trên các cửa sông xuất hiện sớm và xâm nhập nhanh về phía thượng nguồn.

Mặn trên sông Tiền xuất hiện sớm và ở mức cao từ nửa cuối tháng 10/2015. Độ mặn cao nhất đo được vào ngày 25/1 tại Hòa Định là 3,5g/l, Xuân Hòa 3,7g/l, Tân Mỹ Chánh 1,9g/l, Vườn hoa Lạc Hồng 1,5g/l. Hiện cống Xuân Hòa đã tạm đóng ngăn mặn và chuyển sang chế độ lấy gạn từ ngày 6/1.

Đến trung tuần tháng 2, 30.000 ha lúa đông xuân vùng này đang bị nước mặn bao vây, gần 700 ha đã chết trụi. Đến ngày 25/2, diện tích lúa chết tăng lên 931 ha, nhiều nhất là huyện Gò Công Đông với 862 ha. Hàng ngàn nông dân Tiền Giang bỏ Tết, ra đồng bơm nước lo cứu lúa.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Tiền Giang, mặn năm nay về sớm hơn 2 tháng so với cùng kỳ. Không chỉ lúa chết, hơn 235.000 người dân tại các huyện đang phải sử dụng nước bị nhiễm mặn.

Anh Võ Văn Hiếu (ngụ tại ấp III, xã Tân Phước, huyện Gò Công Đông - Tiền Giang): "Lúa chết hết rồi. Không thể cứu được nữa. Tôi đã bỏ không bơm nước, chăm sóc cả tuần nay rồi. Coi như chịu mất trắng". Nước trên kênh Ông Khánh, tuyến kênh dẫn nước ngọt duy nhất cho toàn cánh đồng, độ mặn đã lên vượt mức 2gr/l từ lâu. (Nguồn: snnptnt.tiengiang.gov.vn)
Anh Võ Văn Hiếu (ngụ tại ấp III, xã Tân Phước, huyện Gò Công Đông – Tiền Giang): “Lúa chết hết rồi. Không thể cứu được nữa. Tôi đã bỏ không bơm nước, chăm sóc cả tuần nay rồi. Coi như chịu mất trắng”. Độ mặn trên kênh Ông Khánh, tuyến kênh dẫn nước ngọt duy nhất cho toàn cánh đồng, đã lên vượt mức 2gr/l từ lâu. (Nguồn: snnptnt.tiengiang.gov.vn)

Tại Bến Tre, tính đến thời điểm công bố thiên tai, khoảng trung tuần tháng 2/2016, trên 10.000 ha lúa đông xuân 2015 – 2016 đã bị thiệt hại (phần lớn diện tích nằm ở huyện Ba Tri). Đến ngày 24/2, con số này nâng lên khoảng 14.000 ha, chưa kể hơn 28.000 ha cây ăn trái có khả năng chết mặn, lỏng gốc và gần 70.000 ha dừa có nguy cơ “treo đọt”.

Số liệu quan trắc của Đài Khí tượng thủy văn Bến Tre cho thấy độ mặn 4‰ trên các sông chính trong tỉnh đã xâm nhập sâu cách các cửa sông từ 46 – 65km (lúa sẽ bị ngộ độc mặn khi độ mặn trong nước trên 2‰). Độ mặn 1‰ trên các sông chính đã xâm nhập cách các cửa sông khoảng từ 50 – 75km.  Như vậy, cho đến lúc này, ranh mặn bao trùm hầu hết đất đai toàn tỉnh.

Hàng ngàn héc-ta lúa tại tỉnh Bến Tre chết khô trong khi diện tích còn lại cũng đứng trước nguy cơ chết đứng vì độ mặn trong nước trên các kênh nội đồng đã trên 2‰, không thể bơm lên ruộng. (Nguồn: motthegioi.vn)
Hàng ngàn héc-ta lúa tại tỉnh Bến Tre chết đứng trên cánh đồng trong khi diện tích còn lại cũng đứng trước nguy cơ thiệt hại vì độ mặn trong nước trên các kênh nội đồng đã trên 2‰, không thể bơm lên ruộng. (Nguồn: motthegioi.vn)

Theo đó, những ngày qua, người dân khu vực TP. Bến Tre và huyện Châu Thành đang phải sử dụng nước bơm từ nhà máy nhưng có nồng độ mặn có lúc lên đến 2‰, tờ báo của tỉnh này cho biết.

Bà Nguyễn Thị Diễm Phượng – Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cấp thoát nước Bến Tre cho biết do độ mặn vượt quá 2 lần so với mức chuẩn (cao nhất là 2,8 – 4,2‰,…) nên dù có pha nước thô từ những nguồn nước có độ mặn khác nhau nhưng cũng không giảm nồng độ so với độ mặn tiêu chuẩn được.

Rất nhiều hộ dân thuộc các xã Thừa Đức, Thạnh Phước, Bình Thắng (Bình Đại), Bảo Thạnh, Bảo Thuận, An Thủy (Ba Tri), Thạnh Phong, Thạnh Hải, Mỹ An, An Thạnh (Thạnh Phú) đang trong tình cảnh khan hiếm nước ngọt sinh hoạt, phải mua nước ngọt với giá 100.000 đồng/m3.

Theo thông tin từ Đài Khi tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ, tại Kiên Giang, nước mặn đang từ biển theo sông Cái Lớn vào sâu trong nội đồng hơn 20 km; kênh Rạch Giá – Long Xuyên, kênh Cái Sắn và Đòn Dong nước mặn xâm nhập từ 5 – 10 km, với nồng độ ảnh hưởng đến lúa đo được 4 – 5‰.

Hết tháng 1, hơn 36.239 ha lúa mùa và lúa đông xuân bị nhiễm sâu bệnh và bị thiệt hại do xâm nhập mặn; trong số này có hơn 17.442 ha lúa mùa bị thiệt hại trắng 100% do hạn mặn. Đây là tỷ lệ cao nhất từ trước tới nay.

Những cánh đồng lúa chết trắng ở Kiên Giang, tháng 2/2016. (Ảnh: vnexpress.net)
Những thân lúa chết trắng ở Kiên Giang, tháng 2/2016. (Ảnh: vnexpress.net)

Theo thống kê của Sở NNPTNT tỉnh Kiên Giang công bố vào trung tuần tháng 2, toàn vùng U Minh Thượng đã có đã hơn 34.000 ha lúa bị thiệt hại do hạn mặn, trong đó diện tích lúa mùa là 29.691 ha.

Trong vụ hè thu, thu đông và rau màu năm 2015, Kiên Giang cũng đã công bố thiên tai với hơn 29.700 ha bị thiệt hại. Tổng kinh phí hỗ trợ cho dân trong vụ này là 84 tỷ 840 triệu đồng, theo báo VOV.

Ông Lê Hữu Tâm (ngụ xã Hưng Yên, huyện An Minh - Kiên Giang) rầu rĩ khi toàn bộ 35 công lúa lép hạt hoặc bị chết khô. Ruộng đất nứt nẻ vì hạn, mặn. (Nguồn: nld.com.vn)
Ông Lê Hữu Tâm (ngụ xã Hưng Yên, huyện An Minh – Kiên Giang) rầu rĩ khi toàn bộ 35 công lúa lép hạt hoặc bị chết khô. Ruộng đất nứt nẻ vì hạn, mặn. (Nguồn: nld.com.vn)

Tiếp đến, ngày 23/2, tỉnh Sóc Trăng công bố tình trạng thiên tai do xâm nhập mặn trên địa bàn tỉnh. Tính đến thời điểm công bố thiên tai, toàn tỉnh Sóc Trăng có 11.000 ha lúa (trong đó đa phần là lúa đông xuân và một phần nhỏ lúa xuân hè) bị thiệt hại do khô hạn và xâm nhập mặn. 6/11 đơn vị huyện, thị xã trên địa bàn tỉnh đã bị mặn xâm nhập với độ mặn cao nhất hơn 10‰, trong đó huyện Trần Đề có đến 390 ha lúa bị thiệt hại trắng do đồng ruộng khô cạn, huyện Mỹ Xuyên có 439 ha lúa mất trắng… Ước tổng thiệt hại gần 40 tỷ đồng.

Chi cục Thủy lợi tỉnh Sóc Trăng cảnh báo tình hình xâm nhập mặn sẽ tiếp tục xâm nhập sâu vào vùng ngọt vì từ nay trở đi là thời điểm gay gắt nhất của mùa khô.

Cùng ngày, Long An cũng công bố thiên tai do mặn xâm nhập (cấp độ 2) trước tình hình có khoảng 3.272 ha lúa bị thiệt hại và trên 10.500 ha bị ảnh hưởng tại các huyện: Thủ Thừa, Tân Trụ, Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc, theo Báo Long An đưa tin.

Theo kiểm tra của Chi cục Thủy lợi và Phòng, chống lụt bão, trên 2 sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây, độ mặn đo được là 4g/l tại điểm vượt qua cầu Rạch Vong – sông Vàm Cỏ Đông – huyện Bến Lức, cách cửa sông Soài Rạp khoảng 72km và vượt qua cống Rạch Chanh – sông Vàm Cỏ Tây – TP.Tân An, cách cửa sông Soài Rạp khoảng 78km.

Theo Thông báo khẩn cấp số 3 về việc Xâm nhập mặn và lấy nước chống hạn ĐBSCL ngày 24/2, Viện Khoa học thủy lợi Miền Nam nhận định, sau đợt mặn đầu tháng 2/2016, từ sau ngày 4-7/3, mặn có khả năng xâm nhập rất sâu, thậm chí nghiêm trọng hơn đợt vừa qua. Các vùng cách biển 40km (một số khu vực ở huyện Châu Thành và Cần Đước) có thể chỉ còn nước ngọt lúc chân triều.

Báo Điện tử Chính phủ ngày 22/2 cho hay, theo thống kê sơ bộ, hạn hán và xâm nhập mặn đã gây thiệt hại khoảng 150.000 tỷ đồng cho các tỉnh ĐBSCL.

Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát cho biết, miền Tây đang trải qua hạn hán, mặn xâm nhập nặng nhất trong 100 năm qua. Hiện 6 tỉnh (chấm đỏ) tại ĐBSCL đã công bố thiên tai. (Bản đồ: vigac.vn/Đại Kỷ Nguyên biên tập)
6 tỉnh (chấm đỏ) tại ĐBSCL đã công bố thiên tai. (Bản đồ: vigac.vn/Đại Kỷ Nguyên biên tập)

Phan A tổng hợp

Xem thêm: