Ngày 11/6, Chu Vĩnh Khang, cựu quan chức an ninh bị thất sủng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), đã bị kết án tù chung thân sau gần một năm điều tra. Vậy, Chu Vĩnh Khang là ai và vì sao ông này là một nhân vật quan trọng đến vậy trong cuộc đấu đá giữa các phe phái của chính quyền Trung Quốc?

1. Ông Chu là một trong những quan chức quyền lực nhất ở Trung Quốc

Ủy ban Chính trị Pháp luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (PLAC) là cơ quan trọng yếu nhất của các lực lượng an ninh nội bộ của Trung Quốc. Về mặt lý thuyết, ai kiểm soát cơ quan này sẽ kiểm soát tất cả lực lượng cảnh sát, bao gồm cả lực lượng cảnh sát vũ trang nhân dân bán quân sự, một lực lượng quân đội thực sự với hơn một triệu quân, nhiều người trong số đó được trang bị và huấn luyện theo các tiêu chuẩn của quân đội.

Từ năm 2007, Chu Vĩnh Khang đã giữ chức vụ Chủ nhiệm của Ủy ban này, một vị trí mà ông ta đã nắm giữ cho đến khi sự cố Vương Lập Quân xảy ra dẫn tới sự sụp đổ của ông này.

Paramilitary police officers stand guard during the opening session of the Chinese People's Political Consultative Conference (CPPCC) at the Great Hall of the People in Beijing on March 3, 2015. (FRED DUFOUR/AFP/Getty Images)
Các sĩ quan cảnh sát bán quân sự đứng gác trong phiên khai mạc của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc (CPPCC) tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh vào ngày 03/3/ 2015. (Ảnh: Fred Dufour/AFP/Getty Images)

2. Cựu lãnh đạo ĐCSTQ Giang Trạch Dân đã giúp ông Chu thăng tiến

Ông Giang Trạch Dân là người đứng đầu chính quyền Trung Quốc từ sau vụ thảm sát Thiên An Môn cho đến năm 2002, nhưng sau đó ông này vẫn nắm quyền lực nhờ việc cài cắm đồng minh vào các vị trí quyền lực trong giới lãnh đạo cao cấp của ĐCSTQ.

Xem thêm:

Từ cuối những năm 1990 tới đầu những năm 2010, bối cảnh chính trị và kinh tế của Trung Quốc đã trở nên mục ruỗng nặng nề vì chế độ gia đình trị của Giang Trạch Dân. Chu Vĩnh Khang, một quan chức đang lên trong Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản vào cuối những năm 1990, đã trở thành một trong những đồng minh của ông Giang.

Chinese Communist Party head Jiang Zemin (C) chats with Shandong Communist Party Secretary Wu Guanzheng (L) and Vice Chairman of the Central Military Commission (CMC) General Zhang Wannian in Beijing, March 6, 2000. At a Party meeting in 2002, Zhang would propose that Jiang be retained as head of the CMC for two years after his scheduled retirement. (Goh Chai Hin/AFP/Getty Images)
Ông Giang Trạch Dân, cựu lãnh đạo ĐCSTQ (giữa) trò chuyện với ông Ngô Quan Chính, Bí thư Đảng ủy Sơn Đông (trái) và Thượng tướng Trương Vạn Niên, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC) ở Bắc Kinh vào ngày 6/3/2000. (Ảnh: Goh Chai Hin/AFP/Getty Images)

3. Sự nghiệp của ông Chu dựa trên những vi phạm nhân quyền

Sau khi được thăng chức vào vị trí lãnh đạo của bộ máy an ninh Trung Quốc vào năm 2007, ông Chu chịu trách nhiệm đối với hầu như toàn bộ các vi phạm nhân quyền của ĐCSTQ, bao gồm cả các vi phạm đối với các học viên Pháp Luân Công, một môn tập luyện tinh thần cổ truyền đã trở nên phổ biến vào những năm 1990.

Cựu lãnh đạo Giang Trạch Dân, người đã đích thân ra lệnh đàn áp môn tập này vào năm 1999, đã phải vật lộn để tìm kiếm sự ủng hộ cho chiến dịch đẫm máu nói trên. Do đó, ông Giang đã chuyển cho mạng lưới những người thân cận trong phe cánh để tiến hành việc: đánh đập, tra tấn, cưỡng bức lao động, và mổ cướp nội tạng đối với những người theo môn tập. Chu Vĩnh Khang và các quan chức đồng minh khác của Giang Trạch Dân đã hăng hái tiến hành chiến dịch chống lại môn tập Pháp Luân Công.

Xem thêm:

Marching Falun Gong practitioners hold photos of victims of the persecution during a parade in Washington, on July 18, 2011. (Epoch Times)
Các học viên Pháp Luân Công cầm di ảnh của các nạn nhân của cuộc đàn áp trong một cuộc diễu hành tại Washington vào ngày 18/7/2011. (Ảnh: Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh)

4. Ông Chu góp phần vào một âm mưu đảo chính chống lại người lãnh đạo hiện nay

Đối với nhiều nhà quan sát về tình hình chính trị Trung Quốc, điều này có vẻ khó tin vào năm 2012 – nhưng nó đã ngày càng trở nên rõ ràng, và giờ đây là một thông tin đã được thừa nhận. Khi Đại hội Đảng lần thứ 18 sắp diễn ra, đó là thời điểm để chọn một nhà lãnh đạo mới. Các suy tính trong Đảng đã dẫn đến việc lựa chọn ông Tập Cận Bình thay thế ông Hồ Cẩm Đào, người mà ông Giang coi như một con rối.

Lần này, thay vì kiểm soát Tập Cận Bình, Chu Vĩnh Khang muốn rằng rốt cuộc sẽ thay thế hoàn toàn ông Tập bằng một người trong nhóm họ: Bạc Hy Lai, vị bí thư của Trùng Khánh, một thành phố cấp tỉnh với 30 triệu dân.

Xem thêm:

Ông Bạc và ông Chu đã phối hợp cùng nhau nhằm loại bỏ ông Tập, nhưng đã bị hất cẳng khi Vương Lập Quân, cảnh sát trưởng của ông Bạc, đào thoát đến lãnh sự quán Mỹ ở Thành Đô vào tháng 2/2012. Ông Vương sau đó đã bị chuyển lại cho Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và cơ quan này đã nhanh chóng bắt giữ Bạc Hy Lai.

Disgraced former Politburo member Bo Xilai (L) during his sentencing at the Jinan Intermediate People's Court, Jinan, eastern China's Shandong Province, Sept. 22. (Feng Li/Getty Images)
Cựu ủy viên Bộ Chính trị Bạc Hy Lai (trái) trong thời gian tuyên án của ông này tại Tòa án Nhân dân cấp trung Tế Nam, thành phố Tế Nam, tỉnh Sơn Đông thuộc phía đông của Trung Quốc, ngày 22/9. (Ảnh: Feng Li/Getty Images)

5. Luật chính trường của Trung Quốc quyết định rằng ông Chu phải ra đi

Các nhà phân tích nói rằng sau khi ông Tập Cận Bình giành được quyền lực, rõ ràng là ông này phải triệt để loại trừ ông Chu để bảo vệ quyền lãnh đạo mới thành hình của mình. Nhiều hoạt động của ĐCSTQ có thể được so sánh với một gia đình Mafia, vì thế nếu không loại bỏ một kẻ thách đấu sẽ khiến ông Tập gặp rắc rối hơn nữa về sau.

Chỉ trong những tình huống như vậy một người lãnh đạo đương quyền mới chống lại một cựu ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị, phá vỡ một luật bất thành văn trong chính trường của Đảng là bảo vệ những người đã đạt đến đỉnh cao của quyền lực khỏi sự trả đũa về chính trị.

“Ông Tập Cận Bình không thể không bắt giữ ông Chu Vĩnh Khang”, ông Heng He, một nhà phân tích về nền chính trị cộng sản Trung Quốc, cho biết trong một cuộc phỏng vấn trước đó. “Nếu ông Tập Cận Bình lộ ra bất kỳ điểm yếu nào đối với ông Chu, ông ta sẽ bị ăn sống nuốt tươi”.

Chinese Communist Party General Secretary Xi Jinping (L) and his predecessors Hu Jintao and Jiang Zemin (R) in the Great Hall Of The People on Sept. 30, 2014 in Beijing, China. Since being installed in office in November 2012, Xi has led a campaign that is uprooting Jiang Zemin's influence in the Party. (Feng Li/Getty Images)
Tổng Bí thư ĐCSTQ Tập Cận Bình (trái) và những người tiền nhiệm – ông Hồ Cẩm Đào và ông Giang Trạch Dân (phải) tại Đại lễ đường Nhân dân vào ngày 30/9/2014 ở Bắc Kinh, Trung Quốc. (Ảnh: Feng Li/Getty Images)

Leo Timm &Matthew Robertson, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Mai Lan biên dịch

Xem thêm: