Một tập đoàn bán lẻ hàng đầu nước Pháp với 5 năm hoạt động im ắng tại Việt Nam, lại chỉ thật sự nhận được sự quan tâm cho tới khi họ rời đi.

Cái tên Auchan đã thật sự để lại ấn tượng. Ấn tượng thứ nhất là những gì người tiêu dùng Việt nhẫn tâm dành cho họ. Và ấn tượng thứ hai, là sau tất cả những tổn thất, họ vẫn dành cho nhân viên người Việt của mình những ân nghĩa cuối cùng có thể làm.

Một bữa tiệc chia tay vừa buồn vừa chẳng luyến lưu

Auchan Holding là một trong những tập đoàn bán lẻ lớn nhất nước Pháp với doanh thu 51 tỷ euro vào năm 2018. Có hơn 4.000 cửa hàng trên toàn cầu, “đại gia” bán lẻ lại hoàn toàn thất thế tại thị trường Việt Nam. Tham gia từ năm 2015 và từng lên kế hoạch đầu tư 500 triệu USD với tham vọng mở 300 siêu thị và cửa hàng, sau 5 năm hoạt động, Auchan mới chỉ mở được 18 siêu thị ở tại Hà Nội, Sài Gòn và Tây Ninh.

Nhiều nhà phân tích kinh tế cho rằng Auchan đã lựa chọn sai phân khúc người tiêu dùng và xây dựng chiến lược chưa hợp lý. Bên cạnh đó, cạnh tranh quyết liệt và đôi khi không lành mạnh trong lĩnh vực bán lẻ tại Việt Nam khiến Auchan rất khó chen chân vào thị trường này. Hoạt động thua lỗ, doanh nghiệp phải rời đi và quyết định giảm giá lớn tại chuỗi cửa hàng của mình để giảm bớt gánh nặng tài chính.

Ngày mở cửa giảm giá, tên tuổi của Auchan lan tràn trên các trang báo và từ đó nhiều người mới biết tới thương hiệu này. Nhưng đáng buồn thay, sự xuất hiện như ngọn lửa lóe sáng trước khi tắt của Auchan tại Việt Nam lại tới từ một sự việc mà chắc sau này họ không muốn nhớ lại nữa. Các cửa hàng của Auchan bị càn quét tan hoang sau cơn bão người ập tới vơ vét hàng giảm giá.

Trong tủ đông chỉ còn lại bao bì bị xé bỏ, hoặc sản phẩm khô bị người tiêu dùng bỏ vào. (Ảnh: 24h.com.vn)

Giám đốc truyền thông Auchan tại Việt Nam, bà Vũ Thị Kim Nương khi chia sẻ với báo chí đã cho biết: “Khi nhìn thấy cảnh tan hoang của siêu thị, hàng hóa bị xới tung, nằm vương vãi trên sàn, thậm chí bị bóc, mở sản phẩm ngay trên kệ, tôi và mọi người không biết nói gì ngoài hai từ xấu hổ. Đây là siêu thị của doanh nghiệp Pháp, ban quản lý cũng là người Pháp, dù không nói ra nhưng tôi biết khi chứng kiến cảnh đó họ rất buồn”. Đồng thời bà cũng khẳng định rằng hành động vô ý thức của nhiều khách hàng đã gây thiệt hại lớn về kinh tế cho phía siêu thị.

Chúng ta hãy thử đặt mình vào vị trí của Auchan: bạn không thành công và phải nói lời chia tay, bạn còn đang gặp khó khăn nên muốn vớt vát chút kinh phí. Những người bấy lâu bạn phục vụ, săn sóc lại quan tâm tới lợi ích của họ nhiều hơn, hay đơn giản chỉ là ở trong đám đông thì cảm giác giành giật được kích thích và họ không thể kiểm soát nổi dục vọng của mình. Chứng kiến những vớt vát cuối cùng hay cũng là món quà chia tay không được trân trọng và bị lạm dụng, đó hẳn là một nỗi buồn, nỗi tủi, và nếu không đủ sự rộng lượng, bạn sẽ ném lại cái nhìn khinh miệt và thành kiến, đồng thời càng muốn dứt áo ra đi cho nhanh.

Thế nhưng Auchan không làm vậy. Trong giờ phút đầy những việc ngổn ngang cuối cùng, khi không ai có quyền đòi Auchan phải chịu trách nhiệm với họ, lãnh đạo của công ty đã đăng tin tìm việc làm cho 500 nhân viên của mình đang sắp rơi vào cảnh thất nghiệp. Ông Trần Phước Tuấn, giám đốc nhân sự của Auchan khi được nhiều người ca ngợi về hành động có nghĩa có tình này, đã giải thích rằng, đó đơn giản chỉ là văn hóa, triết lý hoạt động của công ty và Ban lãnh đạo đến từ Pháp.

Có vẻ như đó không phải là những lời nói xã giao và khéo léo, bởi nó phù hợp với triết lý kinh doanh đã được ghi rõ trong phần giới thiệu trên trang chính của Auchan Việt Nam: Lấy con người làm trung tâm của mọi hoạt động.

Triết lý kinh doanh cũng là văn hóa doanh nghiệp, mà về cơ bản là dựa trên văn hóa, đạo đức của những người quản lý. Ông Tuấn cùng đồng nghiệp và ban lãnh đạo Auchan Việt Nam đã thể hiện mức độ cao nhất của sự tử tế, đó là nghĩ đến người khác khi chính bản thân đang gặp khó khăn. Đó là lòng tốt không cần điều kiện. Không cần bạn phải đang an toàn, no đủ, hạnh phúc hơn người thì bạn mới bắt đầu nghĩ tới người khác. Không cần người phải đối tốt với bạn, bạn mới tử tế lại với người. Không cần biết rằng khi làm việc tốt thì sẽ được báo đáp hay không. Cũng không phải làm việc tốt để được ghi nhận công đức, được chú ý hay khen thưởng.

Sếp Auchan đăng đàn tìm việc cho nhân viên. (Ảnh: nguoiduatin.vn)

Đỉnh cao của sự tử tế là không cần phải có điều kiện

Tác giả và nhà phê bình văn học Henry James đã nói: “Cuộc đời mỗi người có 3 thứ quan trọng: đầu tiên là lòng tốt, thứ hai là lòng tốt, và thứ ba là lòng tốt”. Đức Khổng Tử xưa cũng nói: “Người có đức nhân là con người vậy” (Nhân giả nhân dã).

Người Pháp cũng có tư tưởng bác ái được định nghĩa trong “Tuyên ngôn về quyền và nghĩa vụ của công dân” năm 1795 như sau:

Đừng làm cho người khác những gì bạn không muốn nhận cho mình, hãy làm cho người khác những việc làm tốt như bạn muốn bản thân có được.

Nó hoàn toàn tương đồng với triết lý của Khổng Tử: “Cái gì mình không muốn thì chớ làm cho người” (Kỷ sở bất dục vật thi ư nhân) và lời dạy của Chúa Jesus: “Anh em hãy có lòng nhân từ, như Cha anh em là Đấng nhân từ”, “Và anh em sẽ là con Đấng Tối Cao, vì Người vẫn nhân hậu với cả phường vô ân và quân độc ác”, “Nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì có gì là ân với nghĩa?”.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni cũng dạy về lòng từ bi, điều vượt lên trên cả tình yêu thương thông thường bởi vì nó không có điều kiện. Vì từ bi nên Ngài mới thấy chúng sinh ai cũng khổ và muốn cứu độ hết thảy. Kinh Từ Bi thuộc Kinh Tập (Sutta Nipata) có thuyết: “Nguyện cho mọi chúng sinh đều an lạc, bất kể các chúng sinh ấy thuộc loài nào, yếu hay mạnh cũng không ngoại lệ, cao to hay trung bình hoặc thấp bé, dễ nhận biết hay khó nhận biết, hữu hình hay vô hình, gần hay xa, đã sinh hay đang chờ tái sinh. Nguyện mọi chúng sinh ấy đều an lạc”.

Có thể thấy, trong văn hóa truyền thống Đông Tây kim cổ, tình yêu thương con người, thiên nhiên không phân biệt, không điều kiện đã là một triết lý nhân sinh chủ đạo, như sợi chỉ buộc chân voi giúp níu giữ đạo đức nhân loại. Nhưng đáng tiếc thay, ngày nay, khi tốc độ phát triển về kinh tế, công nghệ, kỹ thuật của con người đang ở mức nhanh chưa từng thấy, thì một việc làm mà người xưa thấy là bình thường, là điều đương nhiên lại được coi như chuyện hiếm có, cần được tung hô và kêu gọi cộng đồng quan tâm.

Lòng tốt đã trở thành món hàng xa xỉ, cần đi kèm với điều kiện. Ta phải dư dả thì mới đi giúp người, giúp cũng phải giúp người thế nào chứ không phải bạ ai cũng giúp, giữa người thân và sơ thì ưu tiên người thân hơn, người mà ta không ưa lâm vào cảnh khốn khó thì ta hả hê chứ đừng nói tới động lòng trắc ẩn mà giúp đỡ… Dù là thế nào, thì tiêu chuẩn về làm việc tốt đã bị hạ thấp nhiều so với cái lòng tốt không cầu điều kiện của người xưa.

Nhưng có lẽ, đạo đức là thứ không nên hạ thấp tiêu chuẩn. Như nhà biên dịch Lý Minh Tuấn đã viết trong cuốn Tứ Thư Bình Giải về đức nhân: “Xã hội an ổn là do đức nhân; xã hội tiến bộ là do đức trí. Muốn cho xã hội vừa thái bình, thịnh trị vừa tiến bộ, văn minh thì phải biết vận dụng cả nhân lẫn trí”; “Nhiều nhân ít trí thì chậm tiến nhưng an ổn. Nhiều trí ít nhân thì tiến bộ, văn minh, nhưng xã hội sẽ rối loạn, bất an”.

Xã hội cần những lòng tốt trong khốn khó như Auchan, cần những trách nhiệm tới cùng và nghĩ tới người khác ngay khi mình vừa bị vùi dập tơi bời. Bởi “Nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì có gì là ân với nghĩa?”.

Thuần Dương

videoinfo__video3.dkn.tv||bac494767__

CLIP HAY