Tất cả tế bào và cơ quan trong cơ thể con người đều cần nước để hoạt động một cách bình thường. Do đó, chúng ta cần liên tục bổ sung nước bị mất khỏi cơ thể qua đường mồ hôi, nước tiểu và hơi thở. Tuy nhiên, uống quá nhiều nước lại có thể gây ra một triệu chứng nghiêm trọng được gọi là ngộ độc nước, gây nguy hại cho sức khỏe, thậm chí gây tử vong.

Ngộ độc nước là gì?

Ngộ độc nước, hay còn gọi là nhiễm độc nước, là sự gián đoạn chức năng của não do uống quá nhiều nước làm tăng lượng nước trong máu, pha loãng chất điện giải, đặc biệt là natri trong máu.

Natri là chất điện phân chính trong cơ thể, giúp cân bằng dịch bên trong và bên ngoài tế bào, khi cơ thể bị mất điện giải natri bị hạ nhanh chóng. Khi nồng độ natri giảm xuống dưới mức 135 mmol/L sẽ xảy ra chứng hạ natri huyết. Nồng độ natri giảm khiến dịch tế bào chuyển từ bên ngoài vào bên trong tế bào khiến chúng sưng lên. Nếu tiếp tục uống thêm nước sẽ khiến phần chất lỏng này tích tụ trong não, tim và phổi gây rối loạn chức năng hoạt động của các bộ phận, gây sốc phản vệ và tử vong đột ngột.

Tác hại của ngộ độc nước

Ảnh: s3.amazonaws.com

Ngộ độc nước gây sưng tế bào. Tế bào não bị sưng làm tăng áp lực bên trong sọ não. Áp lực này gây ra các triệu chứng đầu tiên của ngộ độc nước, bao gồm:

  • Đau đầu, chóng mặt
  • Buồn ngủ
  • Buồn nôn
  • Nôn mửa
  • Tăng huyết áp

Một số trường hợp nặng có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn, như:

  • Song thị ( nhìn đôi )
  • Khó thở
  • Nhược cơ và chuột rút
  • Không có khả năng nhận biết thông tin giác quan.
  • Sự dư thừa dịch trong não được gọi là chứng phù não, có thể ảnh hưởng đến thân não và gây rối loạn chức năng hệ thần kinh trung ương.
  • Trong trường hợp nặng, ngộ độc nước có thể gây co giật, tổn thương não, hôn mê và thậm chí tử vong

Ngộ độc nước gây tử vong

Ngộ độc nước hiếm khi xảy ra bởi khả năng uống một lượng lớn nước như vậy trong thời gian ngắn là rất khó khăn, tuy nhiên vẫn có trường hợp tử vong bởi nguyên nhân này.

Ảnh: kenh14.vn

Nhiều trường hợp ngộ độc nước của ở quân nhân đã được báo cáo. Một báo cáo về 17 quân nhân bị ngộ độc nước được phát hiện trong trình trạng thiếu natri trong máu. Các triệu chứng của hạ natri huyết có thể bị hiểu sai như triệu chứng mất nước. Một người lính do bị chẩn đoán sai triệu chứng mất nước và sốc nhiệt đã chết vì ngộ độc nước do uống nước quá nhiều.

Tình trạng ngộ độc nước cũng xảy ra trong các môn thể thao, đặc biệt là các môn đòi hỏi sức chịu đựng. Việc thừa nước rất phổ biến trong các hoạt động này như là một phương pháp để tránh mất nước. Do đó, tình trạng hạ natri huyết thường xuyên xảy ra trong các sự kiện thể thao lớn.

Tại giải Marathon Boston năm 2002, 13% số người tham gia có triệu chứng hạ natri trong máu. Trong đó 0.06% trường hợp rất nặng, với nồng độ natri dưới 120 mmol/L. Đáng tiếc là đã có một vài trường hợp dẫn đến tử vong do ngộ độc nước ở những sự kiện thể thao này.

Uống quá nhiều nước cũng xảy ra với trường hợp các bệnh nhân tâm thần, đặc biệt là tâm thần phân liệt.

Lượng nước bao nhiêu là quá nhiều?

Ảnh: Webphaidep.com

Việc dư thừa và ngộ độc nước có nguy cơ cao khi bạn uống lượng nước nhiều trong một khoảng thời gian ngắn khiến cho thận không thể dào thải hết lượng chất lỏng đó ra bằng đường nước tiểu. Nguy cơ sẽ giảm xuống nếu bạn cũng uống cùng một lượng tương tự nhưng trong khoảng thời gian lâu hơn.

Các triệu chứng hạ natri huyết có thể xảy ra nếu bạn tiêu thụ 3-4 lít nước trong một khoảng thời gian ngắn.

Về lý thuyết, thận có thể lọc 20-28 lít nước mỗi ngày, nhưng các nghiên cứu và khuyến cáo đều chỉ ra không nên uống nhiều hơn 0.8-1.0 lít nước mỗi giờ.

Lượng nước bạn cần mỗi ngày là bao nhiêu?

Ảnh: aFamily

Nhu cầu về nước ở mỗi người là khác nhau. Nó tùy thuộc vào mỗi cá nhân. Không có số liệu cụ thể nào cho việc bạn cần phải uống bao nhiêu nước mỗi ngày. Để xác định lượng nước bạn cần, hãy xem xét trọng lượng cơ thể, mức độ hoạt động thể lực của bạn và khí hậu.

Viện Y học Hoa Kỳ (IOM) đề xuất lượng nước uống cần thiết mỗi ngày cho nam giới là 3,7 lít, trong khi đó ở phụ nữ là 2,7 lít.Tuy nhiên, những khuyến cáo này đã bao gồm lượng nước từ thức ăn và đồ uống.

Một số người vẫn áp dụng nguyên tắc 8 x 8, trong đó khuyên uống 8 cốc nước trọng lượng 8 ounce, tương đương khoảng 2 lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, nguyên tắc này đa phần là tự sáng tạo và không dựa trên nghiên cứu.

Nguyên tắc chung là hãy lắng nghe cơ thể và uống khi bạn cảm thấy khát. Làm vậy cũng đủ để luôn duy trì lượng nước tốt cho cơ thể.

Ảnh: Webphaidep.com

Trường hợp quan trọng nhất có thể là vào những lúc đổ nhiều mồ hôi do tập thể dục, cũng như thời tiết nóng (đặc biệt là trong khí hậu khô). Nếu bạn đổ mồ hôi nhiều thì hãy đảm bảo bổ sung lượng nước đã mất.

Các vận động viên tập luyện trong thời gian rất dài, cường độ cao cũng có thể cần bổ sung chất điện giải song song với nước.

Nhu cầu nước cũng tăng lên trong thời gian cho con bú sữa mẹ cũng như một vài trạng thái bệnh như nôn mửa và tiêu chảy.

Người lớn tuổi và phụ nữ có thai sẽ cần uống nhiều nước hơn bình thường.

Do đó, bạn không nên uống quá nhiều nước mỗi ngày bởi tin rằng hấp thu càng nhiều nước, cơ thể sẽ càng khỏe mạnh và có làn da tươi sáng. Việc hấp thu lượng nước ổn định, vừa phải sẽ giúp cơ thể được thanh lọc và hấp thu tốt hơn. Không nên uống quá 3 lít nước mỗi ngày để hạn chế nguy cơ ngộ độc nước ở cả trẻ nhỏ và người lớn. Khi nhận thấy người thân có những biểu hiện bất thường sau khi uống nhiều nước, cần đến ngay bác sĩ để được sơ cứu kịp thời.

BS. Thu Trang