Tóm tắt bài viết

Ngày tàn của Giang Trạch Dân đang đến gần. Vấn đề chính là lúc nào, chứ không phải là nếu như, cựu lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) sẽ bị bắt. Giang chính thức lãnh đạo Trung Quốc trong hơn một thập kỷ, và thêm một thập kỷ đứng đằng sau chỉ đạo các sự kiện. Trong hai thập kỷ này, Giang đã làm hại Trung Quốc không kể xiết. Bây giờ thời đại của Giang đã đến hồi kết thúc, Đại Kỷ Nguyên công bố lại loạt bài “Quyền lực bằng mọi giá: Chuyện đời thật của Giang Trạch Dân,” lần đầu công bố phiên bản tiếng Anh năm 2011. Qua đó độc giả có thể hiểu rõ hơn về sự nghiệp của nhân vật then chốt đối với Trung Quốc hiện đại này.

Chấp chính ở Thượng Hải

Con người của Giang Trạch Dân có một cơ duyên khó hiểu đối với Thượng Hải. Ông ta đã từng là Hán gian tại Nam Kinh, nhờ chuyển tới Đại học Giao thông Thượng Hải thành công mà một phần cái lý lịch Hán gian đã được xóa bỏ; thành tích của ông ta ở Bộ Công nghiệp Điện tử cũng bình bình, sau cũng nhờ đến Thượng Hải làm Thị trưởng kiêm Bí thư Thành ủy mới có cái cơ hội lợi dụng các vụ trấn áp sinh viên để nhuộm thắm màu hoa. Sau khi làm lên chức Tổng Bí thư, Giang Trạch Dân càng không tiếc công sức gây dựng cho bang phái Thượng Hải để ổn định quyền lực. Vừa gặp phải dịch SARS, nơi đầu tiên mà Giang Trạch Dân muốn trốn đến cũng là Thượng Hải.

Thời điểm Giang Trạch Dân đến Thượng Hải là vào năm 1985, đây là kết quả của cuộc tiến cử đầy nỗ lực của Bí thư Thành ủy Trần Quốc Đống và Thị trưởng Thượng Hải Uông Đạo Hàm. Việc làm đó của ông Trần và ông Uông không chỉ vì lo nghĩ cho “giang sơn hồng thắm”, mà cũng là vì mối ân xưa nghĩa cũ với Giang Thượng Thanh.

Giang Thượng Thanh từng là cấp trên cao nhất của ông Uông Đạo Hàm. Trong thời kỳ đầu kháng chiến chống Nhật, Uông Đạo Hàm được ông Giang Thượng Thanh chỉ đạo trực tiếp đến nhậm chức Bí thư Huyện ủy Huyện Hy Sơn tỉnh An Huy, còn ông Trần Quốc Đống cũng nhờ sự cất nhắc của Giang Thượng Thanh mới lên được chức huyện trưởng Huyện Linh Bích.

Hơn 40 năm sau, hai vị cán bộ ĐCSTQ xuất thân từ hệ thống Hoa Đông đã trở thành “đại sứ phong cương”. Thế nên bấy giờ họ hết lòng thể hiện tác dụng nâng đỡ đối với đứa cô nhi giả tạo của liệt sĩ họ Giang.

Nếu xét đến vai vế và lịch sử của những người tiến cử Giang Trạch Dân, không khó để nhìn ra rằng, chức vị cao cấp của Giang hoàn toàn không có quan hệ gì đến năng lực, mà chẳng qua là mượn danh của người đã khuất để trèo cao.

Thượng Hải là nơi mà các đại lão đại mẫu của ĐCSTQ thường đến dưỡng già, nhất là những người có thể thao túng Trung ương đảng như Trần Vân và Lý Tiên Niệm, đây chính là cơ hội tốt để cho Giang Trạch Dân lấy lòng cấp trên.

Ông Trần Vân vốn là người sinh ra tại Thượng Hải. Sau hội nghị Tuân Nghĩa, Hồng quân bỏ chạy về phía Bắc, ông Trần Vân nhận lệnh đến Thượng Hải để khôi phục các tổ chức bí mật của Đảng. Sau khi ĐCSTQ giành được chính quyền, ông Trần Vân từng nhậm chức Bí thư Phòng Bí thư Trung ương, đồng thời kiêm nhiệm chức Phó Tổng lý Chính vụ viện (sau đổi thành Quốc vụ viện) và chức Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Tài chính Quốc gia. Tất cả những cán bộ có quan hệ thân mật với ông Trần Vân, cơ hồ đều là những người chủ chốt trong các quy hoạch kinh tế, trên đài chính trị họ có thiên hướng nghiêng về cực tả, do đó có thể nói họ thuộc phe bảo thủ. Bao gồm cả những người như thông gia của ông Trần như Tống Nhậm Cùng (sau này kế nhiệm chức Bộ trưởng Bộ Tổ chức Trung ương), Triệu Y Lâm (học trò của ông Trần), hệ thống cán bộ phía Hoa Đông hầu như đều là thân thích của ông Trần. Trong số này còn có cả chức phó của ông ta, như Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Kinh tế khu Hoa Đông, Ủy viên Thường trực Bộ chính trị Tăng Sơn (cha của Tăng Khánh Hồng). Những người khác như Trần Quốc Đống, Uông Đạo Hàm cho đến Bộ trưởng Bộ Tổ chức cục Hoa Đông Hồ Lập Giáo cũng từng đảm nhiệm nhiều chức vụ dưới trướng ông Trần Vân. Tuy nhiên Lý Tiên Niệm lại có biết bao nhiêu là mâu thuẫn trùng trùng với Đặng Tiểu Bình, có thái độ phủ định và hoài nghi đối với việc cải cách mở cửa.

Trong cuộc đọ sức giữa ông Đặng Tiểu Bình và hệ thống bang phái của Trần Vân, Lý Tiên Niệm, tuy rằng Đặng Tiểu Bình là hạt nhân lãnh đạo đời thứ hai, nhưng ông ta vẫn luôn chịu sự khống chế của Trần Vân và Lý Tiên Niệm, hai bên trước giờ vẫn chưa có bên nào chiếm được ưu thế thượng phong. Thị trưởng Thượng Hải Giang Trạch Dân lúc đó trong xương tủy vốn là một phần tử bảo thủ, thấy được “minh chủ” như ông Trần Vân liền cúc cung tận tụy, nhất mực hộ giá, ca ngợi hết mức về quy hoạch kinh tế, nhưng đối với bên Đặng Tiểu Bình, họ Giang cũng không dám đắc tội. Trước mặt những người như Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương, Giang Trạch Dân cũng ra mặt góp lời, cũng làm ra vẻ hứng thú với cải cách kinh tế.

Lần đầu thưởng thức hương vị dùng quyền lực trấn áp kẻ khác

Lúc Giang Trạch Dân vừa đến Thượng Hải cũng là lúc cuộc cải cách thành thị được xúc tiến, lão bá tính đột nhiên phát hiện mặt hàng thực phẩm phụ và các nhu yếu phẩm sinh hoạt trong vòng một năm đã vọt giá lên tới 17%. Đợt tăng giá này được ĐCSTQ gọi là điềm báo cho một sự đột phá về kinh tế. Không những không có sự đột phá mà ngược lại còn dấy lên trong xã hội một làn sóng bất mãn và khiến cho các sinh viên xuống đường, họ yêu cầu chính phủ phải giải quyết hai vấn đề: một là, việc tăng giá cả sinh hoạt; hai là, vấn đề tham nhũng của quan chức.

Đương thời, Trung ương Đảng vẫn còn nằm dưới quyền của ông Hồ Diệu Bang, ông Hồ đã bắt đầu tích cực xúc tiến cuộc cải cách thể chế chính trị. Bỗng dưng Giang Trạch Dân lại xuất hiện bằng gương mặt của phe cải cách. Giang đến trường đại học phát biểu diễn văn trước hàng vạn giáo sư và sinh viên, thừa nhận việc tăng giá hàng tiêu dùng là một điều nằm ngoài dự đoán, nhưng Giang lại giải thích thị trường kinh tế rốt cục cũng sẽ ổn định giá cả tại một phạm vi hợp lý nào đó. Các sinh viên lúc đó đã tin lời Giang.

Năm 1986 đã phát sinh ra mấy sự kiện: tháng 7, lúc đó Phó hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Kỹ thuật Trung Quốc Phương Lệ Chi sau khi sang Mỹ học tiến sỹ tại Đại học Princeton trở về, đã phát biểu một loạt diễn văn, đề xướng lý niệm dân chủ. Tháng 9, “Dân chủ Tiến bộ Đảng (DPP)”  – một đảng chính trị đối lập đầu tiên tại Đài Loan được thành lập, 14 năm sau, đảng này đã giành được thắng lợi trong cuộc tuyển cử, bắt đầu hình thành mô hình luân phiên chấp chính của Trung Hoa dân quốc (Đài Loan). Tin tức này được phát sóng trên đài VOA của Mỹ và không ít sinh viên tại Trung Quốc đã nghe được tin tức này, cùng giống cùng nòi như Đài Loan cũng đã thành lập được Đảng đối lập, tin tức này đã khiến cho một số sinh viên có ý tưởng sơ khai về dân chủ cảm thấy phấn khởi.

Đến cuối năm, trong cuộc tuyển cử đại biểu cơ tầng cho tỉnh An Huy, Đảng ủy Đại học Khoa học Kỹ thuật không cho phép sinh viên và nghiên cứu sinh ứng tuyển với những người được phía quan chức chỉ định, điều đó đã dẫn đến một cuộc vận động chính trị. Đầu tháng 12, hàng vạn sinh viên trường Đại học Khoa học Kỹ thuật cùng với các trường cao đẳng, trung cấp ở Hợp Phì đã xuống đường biểu tình hai lần. Tin tức này đưa đến Thượng Hải, khiến cho quy mô của cuộc vận động được khuếch trương, sinh viên các trường đại học Đồng Tế Thượng Hải, Đại học Giao thông ùn ùn xuống đường hô ứng, yêu cầu dân chủ, tự do, bình đẳng, đồng thời đề xuất phế bỏ chuyên chế độc tài.

Sinh viên Thượng Hải yêu cầu đối thoại với Giang Trạch Dân, đồng thời đề xuất cải cách chính trị, tự do tin tức, nới lỏng kiềm kẹp. Giang Trạch Dân đã dẫn Cục trưởng Cục Tuyên truyền Trần Chí Lập đối thoại với sinh viên Đại học Giao thông Thượng Hải vào ngày 8 tháng 12. Những điều được tiết lộ từ cuộc đối thoại này quả là giàu chất hài kịch.

Lúc Giang Trạch Dân “thượng đài” là có mang theo “bài vở”, Giang mang một cặp kính lão, mở ra một trang giấy, bắt đầu giảng giải về thành tựu của kế hoạch kinh tế 5 năm, nhưng đây vốn là thứ mà các sinh viên không hề hứng thú, ba ngàn sinh viên dưới đài “xùy xuỵt” râm ran. Giang Trạch Dân phẫn nộ ngẩng đầu lên, vừa cười khểnh vừa nhìn xoáy vào đám sinh viên, xem xem ai đã “xuỳ xuỵt” dưới đó.

Đám sinh viên vẫn “xùy xuỵt” như thường. Có người còn đánh hống lên: “Cái mà ông nói ấy, chúng tôi ngày ngày đều xem trên ti vi đài báo rồi, bây giờ ông nên nghe chúng tôi nói trước đi!” Các sinh viên khác bắt đầu hô khẩu hiệu kháng nghị.

Giang Trạch Dân chỉ ngay vào mặt “cái đứa đang xùy xuỵt hăng nhất” nói với giọng đầy nghiêm trọng: “Cậu xùy xuỵt tôi cũng như không, tôi nói cho cậu biết sóng to gió lớn nào tôi cũng thấy qua rồi! Cậu tên là gì? Cậu dám lên đây không? Cậu dám lên đây nói không?”

Chả ngờ cậu sinh viên ấy lại dám lên thật, tay cầm micro, sang sảng nói về quan điểm dân chủ của mình. Mười mấy sinh viên khác cũng nhảy lên, đứng đối diện với Giang Trạch Dân, chuẩn bị lý luận cùng với ông ta, cái trận thế này khiến cho hai chân Giang phải run lẩy bẩy. Các sinh viên này yêu cầu tự do tin tức, yêu cầu đưa tin công khai, công chính đối với các hoạt động diễu hành biểu tình, yêu cầu các trang báo lớn tiến hành biện luận. Các phát ngôn của những sinh viên này đã hấp dẫn sự chú ý của tất cả những ai bên dưới.

Điều khiến cho Giang chấn kinh thất sắc nhất, là các sinh viên đã hỏi trúng một vấn đề vô cùng nhạy cảm “Ông thế nào mà làm lên chức Thị trưởng đấy?” Giang vừa gượng gạo nhếch lấy một nụ cười, vừa lủi mất ra đằng sau, lủi thẳng ra sau khán đài, đồng thời nhân lúc mọi người không chú ý, ra hiệu bảo người cùng đi theo là Trần Chí Lập dùng máy ảnh chụp lại gương mặt của từng người đứng trên đài, để sau này tiện tay tính sổ.

Sau một đợt diễn giảng đầy kích động của các sinh viên, cuối cùng cũng đến lượt Giang Trạch Dân lên tiếng, “Mới nãy tôi vừa tới sân trường, thì đã nhìn thấy cái dòng tít lớn của các anh chị”, Giang gắng gượng kéo ra một nụ cười trên mặt, “Anh chị yêu cầu kiến lập một chính phủ ‘dân hữu, dân trị, dân hưởng’, đây là từ bài phát biểu của Lincoln tại buổi tưởng niệm chiến sĩ vong trận trong nội chiến Mỹ tại nghĩa trang Gettysburg vào ngày 19 tháng 11 năm 1863. Bây giờ tôi xin hỏi các anh các chị, ai có thể đọc lại thuộc lòng bài diễn thuyết này từng chữ từng chữ một?”

Những sinh viên kích động ấy không biết trong cái hồ lô của Giang chứa thứ thuốc gì, đều không nói năng gì nữa. Đối mặt với sự im lặng của các sinh viên, một người giỏi bày trò di chuyển mục tiêu như Giang Trạch Dân tự nhiên khôi phục được tự tin. Ông ta vỗ bụng mấy cái, e hèm vài tiếng, bắt đầu dùng tiếng Anh đọc tụng lời mở đầu trong hiến pháp của nước Mỹ cho đến bài diễn văn Gettysburg của Lincoln mà buổi tối hôm trước Giang đã miệt mài ghi nhớ.

Không thể phủ nhận được, năm ấy sau cuộc Văn Cách “oanh oanh liệt liệt”, thời kỳ đầu mở cửa, trình độ Anh văn của các sinh viên đa phần là hơi kém, Giang Trạch Dân cứ tụng một hơi như vậy, đến chỗ nào không nhớ thì bày đặt dừng lại, dương dương tự đắc mà hỏi bên dưới: “Nghe có hiểu không? Tôi nói cho các anh các chị, tình hình của nước Mỹ khác với Trung Quốc…” Chính lúc Giang Trạch Dân đang thao thao bất tuyệt nào là dân chủ phải có tiền đề lãnh đạo của đảng, một sinh lớn tiếng hô to “chúng ta bây giờ cần được tự do biểu tình – như hiến pháp quy định, và tin tức truyền thông công khai!” Lúc này Giang đã lấy lại được nụ cười, bộ mặt đầy bí hiểm: “Ai cản trở giao thông, phá hoại sản xuất tức là cản trở cải cách, do đó cần phải chịu trách nhiệm chính trị!” Đương nhiên điều này dọa không nổi các sinh viên. Bất cứ một cuộc biểu tình diễu hành của quốc gia nào cũng không hề phương hại đến tình hình giao thông, nếu như lấy cái lý do này để hạn chế, đương nhiên cũng không tồn tại chuyện hiến pháp có quy định quyền lợi biểu tình của công dân. Các sinh viên cứng mềm chẳng chịu này tuy rằng không có cơ hội cầm lấy micro, nhưng vẫn cứ đối đầu hừng hực với Giang.

Cuộc gặp buổi chiều kéo dài hơn 3 tiếng đồng hồ, không khí bắt đầu tăng nhiệt. Giang nói láo là có hoạt động ngoại sự và rời khỏi hội trường. Bởi vì tâm hoảng ý loạn, nôn nóng bỏ chạy, lúc ra khỏi đó đầu Giang còn bị va vào cánh cửa, tuy rằng vết thương không sâu lắm nhưng có chảy nhiều máu. Giang cũng chẳng quản băng bó gì, chỉ dùng tay bịt trán cấp rập đi ra, chui thẳng vào xe rồi chuồn mất. Việc Giang Trạch Dân hoảng sợ phải bỏ chạy đã trở thành câu chuyện vui cho các sinh viên truyền tụng trong thời gian dài.

Thị trưởng Thượng Hải Giang Trạch Dân trở về văn phòng, việc đầu tiên là tự mình gọi điện đến Bí thư Đảng ủy Đại học Giao thông Hà Hữu Thanh, bảo ông ta đến chỗ Trần Chí Lập lấy những bức ảnh chụp các sinh viên to gan ban chiều, đồng thời dặn dò ông ta là phải tìm cho ra danh tính và tên lớp của các sinh viên này. Hà Hữu Thanh ý thức được tính nghiêm trọng của vấn đề nên vâng lời răm rắp.

Ngay sau đó Giang Trạch Dân có chỉ thị, đại học Giao thông Thượng Hải vì đang thực hiện tự do hóa giai cấp tư sản, cần phải phong bế mọi hội nhóm của sinh viên và các ấn phẩm cho sinh viên, trừ vũ hội ra, không tổ chức bất cứ một hoạt động tập thể nào. Giang Trạch Dân lúc đó đã bắt đầu sử dụng chiêu thoả mãn những mong muốn cơ bản hơn của dân chúng, qua đó đánh lạc hướng sự chú ý của họ đối với dân chủ và nhân quyền, chiêu này rất có hiệu quả. Đến năm 1989 khi phong trào sinh viên lại nổi lên, các cuộc biểu tình của sinh viên các nơi được liên kết chặt chẽ, sinh viên Đại học Giao thông Thượng Hải vẫn cứ đóng cửa mà tổ chức vũ hội thâu đêm. Trước khi sinh viên Bắc Kinh tổ chức tuyệt thực vào 13 tháng 5 năm 1989, sinh viên các trường khác của Thượng Hải đều ra mặt biểu tình ủng hộ, nhưng sinh viên Đại học Giao thông vẫn cứ ngày ngày tổ chức vũ hội. Mãi cho đến ngày 19 tháng 5 năm 1989 trước ngày giới nghiêm, sinh viên Đại học Giao thông mới ra mặt tham dự cuộc biểu tình với quy mô lớn.

Cuộc đối thoại giữa Giang Trạch Dân và các sinh viên Đại học Giao thông đã bước sang ngày thứ hai, sinh viên đổ ùn ùn ra phố, sau khi tập hợp ở quảng trường Nhân Dân họ diễu hành đến cơ quan chính quyền thành phố, yêu cầu tiếp tục đối thoại với Giang Trạch Dân. Toàn bộ quá trình hội kiến ấy lặp lại y hệt như hôm trước. Lần này thì Giang Trạch Dân đã có thêm kinh nghiệm, trước đó đã lệnh cho 2000 cảnh sát đứng ở quảng trường chờ chỉ thị. Có được sự bảo vệ của bạo lực, Giang Trạch Dân đã không cười gượng nữa mà thái độ đã trở nên cứng hơn, một ly cũng không nhường. Cuộc đối thoại đã thất bại, những sinh viên bắt đầu bị cảnh sát giải tán, những người chống đối nhất được tống lên xe buýt chở đi, các sinh viên này liền tan đàn rã đám. Trong hai ngày này, Giang đã thể nghiệm được sự quan trọng của quyền bính cũng như mùi vị dùng vũ lực trấn áp kẻ khác.

Một người luôn ôm dã tâm báo thù như Giang tuyệt không bỏ qua cho bất cứ kẻ nào không chịu phục tùng, đương nhiên Giang sẽ không quên những sinh viên dám khiêu chiến Giang trước đám đông và đã làm cho Giang bẽ mặt. Những sinh viên bị Trần Chí Lập chụp hình lại không cùng một cấp học, thời gian tốt nghiệp cũng bất đồng, lúc đó Trung Quốc thực thi chế độ phân phối sinh viên tốt nghiệp đến các địa phương. Thân là Thị trưởng – Giang Trạch Dân vẫn cứ tận lực truy dấu tình hình phân phối tốt nghiệp của các sinh viên này, cho đến khi từng người trong bọn họ – không sót một ai – đều bị phân đến những vùng hẻo lánh xa xôi, sơn cùng cước tận mới thôi.

Chiếc bánh kem giữa trời tuyết và âm mưu lật đổ Hồ Diệu Bang

Những người trong giới chính trị đều biết một quy luật như thế này: phàm kẻ nào càng hung ác với nhân dân thì lại càng bợ đỡ thượng cấp. Kỳ thực cả hai biểu hiện dường như mâu thuẫn này đều là vì một mục đích – nắm giữ quyền lực lớn hơn, khống chế địa bàn lớn hơn.

Làm thị trưởng Thượng Hải thì sẽ có được cái ưu thế độc hậu leo cao, bởi vì mấy nguyên lão tương đối có cân lượng trong nội bộ đảng đều thích đến Thượng Hải nghỉ mát. Giang Trạch Dân dù có đến Bắc Kinh để yết kiến những nhân vật này, nhờ vả ông này bà nọ cũng khó mà gặp cho được, cái cơ hội tốt ngay bên cửa như vậy làm sao Giang chịu bỏ qua. Cũng giống như trả thù các sinh viên vậy, Giang cũng vô cùng chuyên chú trong việc nịnh bợ, các nguyên lão cũng được Giang hầu hạ đến mụ mị cả người.

Những người chẳng có công tích gì mà được lên cao đều là đạp vào kẻ khác để mà lên, Giang Trạch Dân lại càng như vậy.

Cuộc vận động sinh viên dần khép lại, Đặng Tiểu Bình vào ngày 30 tháng 12 năm 1986 phát biểu “Lập trường rõ ràng phản đối giai cấp tư sản tự do hóa”, trong đó nói: “Quần chúng ở Thượng Hải truyền tai nhau nói là trung ương có một tầng bảo hộ, đối với việc có kiên trì với bốn nguyên tắc hay không, có phản đối tự do hóa hay không, cũng có hai luồng ý kiến”. Trong ngày thứ hai Giang Trạch Dân đã đọc được bài phát biểu của Đặng Tiểu Bình, Giang hiểu rất rõ là những lý niệm về cải cách của Hồ Diệu Bang và những thế lực bảo thủ trong nội bộ Đảng vĩnh viễn không ăn nhập với nhau, những người như Trần Vân, Lý Tiên Niệm đã sớm muốn nhổ cái gai Hồ Diệu Bang, nhưng ông Hồ đứng trên đài đã có cái ô dù Đặng Tiểu Bình che nắng. Như nay vừa đúng lúc Đặng Tiểu Bình lên tiếng bất mãn về “sự bất lực chống tự do hóa” của Hồ Diệu Bang, cái khí vị “đảo Hồ” của Trung ương càng lúc càng sôi sục.

Đọc được bài phát biểu của Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân như nhặt được bảo vật, Giang nhận thấy rằng vào thời khắc then chốt này thì việc biểu thị sự nhất trí với Trung ương là vô cùng quan trọng, nhưng khổ nỗi chưa có cơ hội bày tỏ đôi lời với Đặng Tiểu Bình và các lão đại trong nội bộ ĐCSTQ.

Đúng lúc mùa đông năm ấy, Chủ tịch nước Lý Tiên Niệm lại đến Thượng Hải, trú trong khách sạn. Vào một buổi tối nọ Lý Chủ tịch đã chiêu kiến Giang Trạch Dân, ngoài ra còn cùng nhau ăn tối, trong bữa ăn vô tình nói sẽ tổ chức sinh nhật vào ngày đó. Tuy rằng Giang Trạch Dân đã làm Thị trưởng Thượng Hải 2 năm nhưng mọi mặt đời sống của người dân nơi đây vẫn cứ nguy cơ trùng điệp, còn sinh nhật của các vị lão thành ở trung ương Giang đều nhớ nằm lòng. Giang Trạch Dân vừa dùng bữa lại vừa đau đầu, sinh nhật của Lý Tiên Niệm Giang thuộc làu làu như dưa chín, rõ ràng là “ngày 23 tháng 6 năm 1909”, thế quái nào mà lại tổ chức sinh nhật giữa mùa đông thế này?

Thời đó Trung Quốc vẫn còn có cái thuật ngữ “phòng nhì”, trong cuốn sách “Đời tư của Mao Trạch Đông” được viết bởi bác sỹ riêng của Mao cũng có viết rằng tác phong đời sống của các cán bộ cao cấp đều phổ biến như thế. Có người nói Bành Đức Hoài bị đánh ngã tuyệt không phải là vấn đề “đại nhảy vọt”, mà là do ông ta phản đối “Đoàn văn công Trung Nam Hải”. Bành Đức Hoài còn công khai nói “Tôi không phản đối Mao Chủ tịch và Chu Thủ tướng khiêu vũ, tuy rằng bản thân tôi chưa bao giờ khiêu vũ. Nhưng khiêu vũ thì cứ khiêu vũ, làm gì phải tổ chức cả một đoàn văn công chuyên hầu các thủ trưởng Trung ương nhảy nhót, lại còn cố tuyển mấy cô nương trẻ trung xinh đẹp nhốt ở nơi đó. Lão bá tính mà biết được ắt sẽ chửi cha mắng mẹ!” Các cấp cao ở trung ương cơ hồ ai ai cũng như vậy, Lý Tiên Niệm cũng không ngoại lệ. Ông ta ở Thượng Hải có một người vợ bé, xuất thân là y tá, không những tỷ tê chu đáo mà còn sinh cho Lý một đứa con trai.

Giang Trạch Dân đã minh bạch ra rồi, không phải là vợ bé của Lý Tiên Niệm có sinh nhật mà là đứa con rơi của ông ta. Giang Trạch Dân hiểu rằng cái lễ này không có là không được, ai ai cũng biết “lời chăn tiếng gối” là có uy lực đến thế nào, đặc biệt là tiếng nói của các bà vợ bé. Giang Trạch Dân khi ăn tối với Lý Tiên Niệm là có ý ngấp nghé nhắc đến chuyện Hồ Diệu Bang, không ngờ lại xuất hiện một việc thế này. Giang cố đè nén cõi lòng bứt rứt, vừa ăn vừa thận trọng do thám cách nhìn của Lý Tiên Niệm đối với Hồ Diệu Bang, sau khi Giang nghe ra được thái độ rõ ràng của Lý Tiên Niệm, liền nhanh chóng thành khẩn nói rằng lời nói của lão Lý khiến cho mình cảm thấy may mắn, bản thân mình sẽ kiên quyết làm theo chỉ thị của lão Lý. Lý Tiên Niệm mừng lắm. Sau bữa ăn Giang Trạch Dân không dám lưu lại lâu, bởi vì vẫn còn có một “sự việc trọng đại” chưa làm xong.

Sau khi tài xế đưa Giang về nhà, hỏi rằng ông ta còn có việc gì cần đi không, Giang nói không có, để ông ta về. Nhìn thấy chiếc xe vừa đi xa, Giang nhắm lúc tài xế không còn nhìn thấy mình nữa, chưa kịp bước vào cửa đã lập tức đi ra ngoài mua một cái bánh kem lớn. Tuy rằng trời không còn sớm nữa, Giang vẫn không một chút do dự, không mang theo bất cứ một ai, tự mình ngồi taxi trở lại khách sạn. Cảnh vệ nhìn thấy Giang lại đến nữa, có lòng tốt mời Giang bước vào, Giang lắc đầu cung kính đứng trước cửa.

Không may là thời tiết hôm đó tuyết rơi phất phơ, bản thân Giang trước giờ đã quen xe đưa kiệu rước, thứ nhất là ra khỏi cửa mà chỉ mặc một cái áo khoác mỏng, thứ hai cũng không nghĩ là mình phải đứng đợi ở bên ngoài lâu như vậy, cho nên lạnh đến run cầm cập. Cảnh vệ nhìn thấy Giang đông cứng ở bên ngoài nên nhiều lần gọi Giang bước vào, Giang chỉ cười cười mà không nói tiếng nào. Giang biết rằng như thế này sẽ càng dễ lấy lòng Lý Tiên Niệm và vợ bé của ông ta. Giang cầm trên tay chiếc bánh kem đứng đợi suốt cả 4 tiếng đồng hồ, vậy mà khách bên trong vẫn chưa chịu đi, sau khi cảnh vệ nhiều lần khuyên nhủ, Giang chỉ đành gửi chiếc bánh kem trở lại, thất vọng quay về.

Sau khi người khách của Lý Tiên Niệm rời khỏi, cảnh vệ đem chiếc bánh kem đưa vào rồi nói rằng Giang đã cung cung kính kính đứng đợi bên ngoài tận 4 tiếng đồng hồ. Lý Tiên Niệm nhất thời cảm động khôn nguôi, luôn miệng nói: “Tiểu Giang thật không tệ, thời nay người như thế không nhiều!”

Kuhn viết trong cuốn “truyện về Giang Trạch Dân” rằng: “Sự chăm sóc của Giang đối với Lý là chu đáo phi thường, thậm chí còn xuất hiện một lời đồn rất vô căn cứ là Giang chính là con rể nhà họ Lý”. Thật là như vậy, dân chúng lúc ấy truyền đi lời đồn như thế là do không thể hiểu được địa vị nặng nhẹ của các đại lão ĐCSTQ, cũng không thể hiểu được dụng ý thật sự của Giang là gì. Trên thực tế, sự trả giá ấy cuối cùng cũng đã giúp Giang đạt được sự báo đáp trước ngày mà Lục Tứ nổ ra. Sau này, Giang đã bước lên ghế Tổng Bí thư Trung ương Đảng thay cho Triệu Tử Dương.

Hồ Diệu Bang xuống đài

Theo ký ức của những người có mặt tại hiện trường, vào ngày 16 tháng 1 năm 1987, trong buổi sinh hoạt dân chủ do Đặng Tiểu Bình, Trần Vân, Bành Chân, Bạc Nhất Ba, Vương Chấn triệu tập, Hồ Diệu Bang đã bị buộc phải từ chức. Trên thực tế thì nói là từ chức nhưng cũng không bằng cách chức. Trong hội nghị, lúc Hồ Diệu Bang nghe thấy người ta buộc mình phải xuống đài, lúc ấy ngớ người ra, chấn kinh đến cả buổi mà không nói được lời nào. Trong lần hội nghị ấy những người bạn tri giao mấy mươi năm của ông Hồ cũng lên tiếng đòi ông Hồ từ chức, thế cục rõ rồi. Ông Hồ Diệu Bang vì bảo vệ cái gọi là sự đoàn kết của Đảng, bèn làm một việc trái với lòng mà sau này khiến cho ông hối hận đến chết. Cuối cùng ông Hồ Diệu Bang nói lên mười mấy chữ “có thể không làm việc nữa, nhưng cũng phải làm người”. Hội nghị kết thúc ông Hồ không cần làm bộ làm tịch mà khóc lớn giống như một đứa trẻ. Ông ta đau lòng vì lẽ nào mà những người đồng lưu lâu năm chí cốt trong thời khắc này lại ném đá xuống giếng như thế kia.

Đảng Cộng sản không cần những người như Hồ Diệu Bang, hai chữ “làm người” là không có chỗ dùng, ai lên tiếng cho bá tánh, tất nhiên sẽ tạo thành uy hiếp cho quyền lực chuyên chế. Bành Đức Hoài, Hồ Diệu Bang cho đến người sau này như Triệu Tử Dương đều đã chứng minh cho điều đó. Những người giỏi đón đường nịnh bợ, hai mặt ba lòng, trấn áp dân chúng không chút gớm tay như Giang Trạch Dân mới là người mà Đảng Cộng sản cần, do đó Giang dần dần trở thành đối tượng lọt vào mắt xanh của các đại lão trong nội bộ đảng.

Tháng 10 năm 1987, người từng rộn ràng đối đầu với Giang Trạch Dân – Bí thư Thành ủy Thượng Hải Nhuế Hạnh Văn cuối cùng cũng ra đi. Nhuế Hạnh Văn có thể nói là cây gậy sắt của phe cải cách, có quan hệ hết sức mật thiết với Triệu Tử Dương. Trong một thời gian dài, Giang Trạch Dân – kẻ theo đuôi các đại lão trong phe bảo thủ – rất hay bài xích đối với Nhuế Hạnh Văn, Giang ở Thượng Hải bắt đầu câu bè kết phái rồi hình thành nên “Thượng Hải bang” từng thời từng khắc đối đầu với Nhuế Hạnh Văn, khiến cho ông ta không thể nào triển khai công việc. Vì để thu xếp ổn thỏa cái mâu thuẫn này, Triệu Tử Dương đã có lệnh cho Nhuế Hạnh Văn đến Trung ương làm Bí thư Phòng Bí thư, trong khi nhiệm kỳ Bí thư Thành ủy Thượng Hải vẫn chưa làm xong.

Đố kỵ với Chu Dung Cơ

Tuy rằng Giang ra sức câu bè kết phái chiếm cứ địa bàn Thượng Hải, nhưng trong suốt hai năm Giang ngồi ở chức Thị trưởng, dân chúng Thượng Hải cứ ngày ngày kêu khổ. Vào năm 1986, rất nhiều địa phương trên toàn quốc mở ra cảnh tượng phồn vinh an lạc, trong lúc dân chúng toàn quốc đối diện với thị trường cung ứng phong phú, nơi nơi nở mày nở mặt thì dân Thượng Hải vẫn phải lay hoay với tấm tem tờ phiếu.

Số là, năm 1986 Tỉnh trưởng tỉnh Quảng Đông Diệp Tuyển Bình đã tăng mức thuế lên 250 triệu tệ, cho nên Thị trưởng Thượng Hải Giang Trạch Dân cũng muốn con số thành tích đẹp hơn một chút, con số thuế tăng  lên 12 tỷ 5 trăm triệu tệ, cao hơn Diệp tỉnh trưởng đến 50 lần. Chỉ vỏn vẹn trong vòng hai năm, Giang Thị trưởng đã khiến cho dân chúng Thượng Hải đụng phải “nguy cơ sạch thùng gạo”.

Bất kể Giang Trạch Dân  “vỗ mông ngựa” các đại lão trong đảng kinh thiên động địa đến bao nhiêu, cái mớ bầy hầy do Giang tạo ra là hiện thực “không nhỏ” trước mặt Đặng Tiểu Bình. Đặng Tiểu Bình cực chẳng đã phải cập rập phái “Sa hoàng kinh tế” Chu Dung Cơ đến Thượng Hải làm Thị trưởng để dọn dẹp cái mớ bầy hầy đó của Giang, để Giang ngồi vào ghế Bí thư Thành ủy, cái chức vụ ngồi chơi xơi nước chứ không hề có tác dụng thực chất gì. Lúc ấy ĐCSTQ thực hành chế độ “Thị trưởng phụ trách”, lời nói của Thị trưởng vẫn là nhất ngôn cửu đỉnh. Nhưng bất kể Thượng Hải có bầy hầy đến đâu, tháng 11 năm 1987 tại Hội nghị Toàn quốc ĐCSTQ lần thứ 13, Giang Trạch Dân – người chuyên chạy cửa sau vẫn được thăng chức từ Ủy viên Trung ương lên Ủy viên Cục Chính trị Trung ương, bước chân vào cơ cấu quyền lực cấp cao của ĐCSTQ.

Ông Chu Dung Cơ vốn không phải là thái tử đảng, cũng không phải là “cô nhi”, trong nội bộ đảng cũng không có cái mạng lưới quan hệ như Giang Trạch Dân, lại thêm vào năm 1957 ông ta thuộc phe cánh hữu trong cuộc đấu tranh “chống cực hữu” năm 1957, bị cho đi học tập cải tạo, nhầm lẫn thế nào lại mất hết 20 năm. Có thể nói con đường đi lên của Chu Dung Cơ thực sự dựa vào tài cán và uy tín của chính ông ta.

Ngày 25 tháng 4 năm 1988, ông Chu Dung Cơ mặc một bộ quần áo màu đà, cổ thắt cravat vằn đỏ đen xuất hiện trước mặt hơn 800 đại biểu của thị dân Thượng Hải. Theo quy định của hội nghị,  những người ứng cử vào các vai trò Chủ nhiệm, phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhân dân Thành phố, Thị trưởng, Phó Thị trưởng, Viện trưởng Tòa án Nhân dân và Kiểm sát có thể thực hiện một bài phát biểu không quá 10 phút, dài nhất cũng không được quá 15 phút. Những người lên trước đều nói không quá 10 phút thì đã kết thúc, đến lúc ông Chu Dung Cơ bước lên thì không khí của toàn bộ hội trường đã thay đổi. Lúc thì râm ran tiếng vỗ tay, lúc thì rộn tiếng cười, không khí rộn ràng sinh động. Giang Trạch Dân với cõi lòng đầy đố kỵ nhìn thấy Chu Dung Cơ được hoan nghênh như vậy, trong tâm giống như phát nổ, biểu hiện mười phần khó coi.

Trong trường hợp này, Giang Trạch Dân chỉ còn cách cố gắng đè nén nỗi lòng, nói cười gượng gạo. Lúc người khác vỗ tay, Giang cũng vỗ tay, người khác cười thì Giang cũng cố nhếch mép, bộ dạng còn khó coi hơn là khóc. Lúc bình thời, một tý việc nhỏ Giang cũng không thể dung cho người khác, huống chi Chu Dung Cơ lại chiếm được tình cảm của nhiều người như vậy, hạt giống đố kỵ của Giang đối với ông Chu Dung Cơ đã được gieo mầm từ đó.

Ông Chu Dung Cơ sau khi đến Thượng Hải đã “bắt” được không ít việc nhỏ, như đọc và trả lời thư của quần chúng; đồng thời ông ta cũng “bắt” được những việc to, như quan hệ giữa các huynh các đệ ở tỉnh thị, “công trình thùng gạo”, vấn đề giao thông và việc xây dựng hệ thống hành chính thành phố Thượng Hải. Ông Chu cũng đích thân đến thượng du sông Hoàng Phố để giải quyết vấn đề ô nhiễm, khiến cho chất lượng nước sinh hoạt của dân Thượng Hải dần dần được cải thiện. Những thành công này đã khiến cho ông Chu càng lúc càng được lòng dân.

Đúng là ở những phương diện này thì Giang Trạch Dân bì không kịp, những Phó thị trưởng và các cán bộ cấp cục nhàn hạ thong dong dưới thời Giang làm Thị trưởng thì nay đến tay ông Chu Dung Cơ phải làm việc cho ra trò. Tướng mạo của ông Chu không giống người bình thường, đôi lúc cũng khiến cho người ta sợ. Đặc biệt tính khí ông Chu nóng nảy, đến lúc “giáo dục” phó thị trưởng hay cán bộ cấp cục thì thậm chí khiến họ phải muối mặt. Những người này lập tức chạy đến bên Giang mà khóc lóc kể khổ. Giang Trạch Dân mượn gió bẻ măng “phê” ông Chu là khiến cho nội bộ mất đoàn kết, bành trướng chủ nghĩa cá nhân, khiến cho ông Chu bất đắc dĩ phải nuốt tỳ khí, đi đến trước mặt các cán bộ cấp cục mà làm “kiểm điểm cá nhân”.

Tháng 4 năm 1991, tại phiên thứ 4 hội nghị Đại hội Nhân dân nhiệm kỳ thứ 7, ông Chu Dung Cơ được bầu làm Phó Tổng lý Quốc vụ viện, Đặng Tiểu Bình đặc biệt chỉ vào Chu Dung Cơ mà nói với Giang rằng: “Tôi không hiểu kinh tế, ông ấy hiểu!” Thật ra cái ý ông Đặng muốn nói là thế này: “Anh chả hiểu chi về kinh tế cả, ông ta mới là người biết việc!” Giang nghe xong câu này, trong lòng dội vang tiếng chén vỡ bình rơi, nhưng lại không dám đối đầu với Đặng Tiểu Bình, cơn đố hận với ông Chu Dung Cơ lại ngùn ngụt. Năm 1992, ông Chu Dung Cơ trở thành Ủy viên Thường trực Bộ Chính trị, tiến vào tầng lớp lãnh đạo cấp cao nhất của ĐCSTQ. Năm 1998, Chu Dung Cơ trở thành Thủ tướng thứ 5 của Trung Quốc. Lúc ấy một kẻ thiếu năng lực như Giang Trạch Dân đã trở thành Tổng Bí Thư, Chủ tịch nước và Chủ tịch Quân ủy đã được 9 năm.

Tử thủ trước trận địa truyền thông

Tuy rằng  Giang Trạch Dân việc chính sự làm không xong, nhưng công phu tâng bốc thì khó ai bì kịp.

Xưa kia Giang từng theo bước người cha Hán gian làm công tác tuyên truyền cho chính quyền Nhật ngụy, Giang đã sớm hiểu được cái sức mạnh của truyền thông. Cho nên đối với Thượng Hải, Giang đặt trọng tâm vào việc tuyên truyền dư luận, hệ thống cơ quan tuyên truyền cũng phải tuyển con em nhà mình.

Ở Thượng Hải phát sóng rất nhiều kênh truyền thông mang tính toàn quốc, bất kể là biểu dương hay phê bình đối với Giang, tất cả đều được các đại lão ở trung ương nhìn thấy. Từ lúc Giang lên làm Thị trưởng đã quan tâm đến ngành truyền thông một cách bất thường, có lúc những người làm truyền thông lúc ấy cảm thấy Giang có phần quá khích. Chương trình “Bản tin Kinh tế Thế giới” được phát trước khi sự kiện “Lục Tứ” nổ ra đối với nhiều người thì là một việc hết sức ngẫu nhiên, nhưng đối với Giang đó là một phản ứng tất nhiên.

Ví dụ thế này, Giang có một lần thể hiện rất tốt trong một buổi họp báo, lúc ấy Giang dùng từ “Face” trong tiếng Anh để biểu đạt thay cho từ “diện mạo” trong tiếng Hán. Ngày thứ hai khi tờ “Nhật báo Giải phóng” đã đổi từ “face” thành “diện mạo” để cho bá tính người người đều hiểu thì Giang lại hầm hầm đại nộ. Vốn xưa nay cứ thích dùng Anh ngữ để múa may, tuy rằng sử dụng chẳng mấy ăn nhập, nhưng ai biết rằng chính giới truyền thông đã tước mất cơ hội đó của Giang. Sau đó, Giang đã đặc biệt lệnh cho thư ký riêng gọi điện cho “Nhật báo Giải phóng”. Vị thư ký này đã “giáo dục” nhà báo như sau: “Anh cứ viết vào ba chữ Face đi, như thế mới hợp ý Thị trưởng”.

Bắt đầu từ năm 1986, Giang thay mặt Cục tuyên truyền của Thành ủy để mở cuộc họp đối với các tổng biên tập cấp cao các tờ báo lớn ở Thượng Hải. Đó là một hành động chưa hề có tiền lệ của các Thị trưởng, nhưng nó lại trở thành một công việc chủ yếu của Giang. Vào tháng 10 cùng năm, một tòa nhà chính quyền địa phương ở bên sông Hoàng Phố xảy ra hỏa hoạn, uy hiếp đến nhà cửa của hơn trăm hộ dân xung quanh. Sau đó mặc dù đám cháy được dập tắt, nhưng vì sức nước sử dụng quá nhiều khiến cho các ống nước cũ của thành phố tại rất nhiều nơi bị nứt vỡ, trên đường Nam Kinh nước ngập lênh láng. Đài truyền hình Thượng Hải hai lần cử nhân viên đến hiện trường, liên tục đưa tin về sự cố. Giang cảm thấy rằng những tin tức này mà thu hút được sự chú ý của dân chúng thì bộ mặt Thị trưởng của Giang sẽ rất khó coi, do đó vô cùng tức giận, do đó trong buổi họp phòng cháy chữa cháy diễn ra một tuần sau đó, Giang đã trách móc Ban tuyên truyền rằng: “những bản tin như thế này không nên chỉ có nhắc nhở người ta, nên cho người ta biết vấn đề xây dựng cơ sở hạ tầng ở Thượng Hải như thế nào, đồng thời nhìn thấy vấn đề đang được giải quyết từng bước”.

Còn có một lần vào ngày 4 tháng 5 năm 1987, Giang Trạch Dân có buổi họp với đại biểu nhân dân địa phương, Giang biết được gần bên nhà ga mới Thượng Hải có một ống nước rỉ nước ra ngoài đường, đã một năm nay mà chưa có ai ngó ngàng chi cả. Có đại biểu còn viết thư mấy lần cho chính quyền địa phương khu Hạp Bắc, mà chỉ luôn nhận được câu trả lời giống nhau như đúc: “vấn đề đang được giải quyết bởi đơn vị có liên quan”.

Giang Trạch Dân vốn thích chứng tỏ bản thân, nên đã một lần ôm luôn 3 dự án nào là sân bay, bến tàu, lại có cả nhà ga, bởi vì những nơi này là bộ mặt của địa phương. Nhà ga mới bị rỉ nước không chỉ ảnh hưởng đến bộ mặt Thượng Hải, mà còn ảnh hưởng cả bộ mặt của Giang, cho nên Giang đã tìm đến cục Cấp nước địa phương, rồi sau đó hô hét những người ở đó: “Tìm người đến sửa cái ống nước đó cho xong!” Nghe nói ống nước đã được sửa trong ngày.

Mấy tuần sau, Phóng viên Hứa Cẩm Căn của tờ Nhật báo Giải phóng đã hỏi đại biểu nhân dân về vấn đề giải quyết tình trạng ống nước bị nứt, kết quả được biết là chính Giang Trạch Dân giải quyết việc vặt này. Hứa Cẩm Căn nhận thấy Thị trưởng thực ra không cần phải đích thân cúi mình giải quyết việc này, do đó đã viết một bài có tựa đề “Một mặt khác của việc tự mình giải quyết việc nhỏ”, và được đăng trên tờ Nhân dân Nhật báo vào ngày 6 tháng 7 năm 1987. Bài viết có đề cập Giang Trạch Dân chơi trội mà xem nhẹ toàn cục, không giải quyết được căn bản vấn đề: “Cán bộ lãnh đạo tham dự một việc nhỏ như vậy là không bình thường, điều này chỉ khiến cho các cán bộ cấp dưới hình thành một thói quen ỷ lại và tác phong chèo kéo”.

Đương nhiên, Giang đọc được bài viết này rồi thì lửa hận xung thiên. Tuy rằng bài viết không nhắc tới tên Giang, nhưng mũi giáo thì rõ ràng là đang chĩa vào người lãnh đạo tối cao của thành phố. Câu kết của bài viết càng khiến cho Giang tức nhảy đổng lên, trong đó nói: “Trên cả nước có một vài tờ báo không ngớt đưa tin, biểu dương có vài thị trưởng nào đó giải quyết vấn đề giá taxi quá cao, nhưng nếu như cứ tiếp tục loại sự việc như thế này thì còn gì cần đến Cục trưởng Cục quản lý Thị trường và Tổng Giám đốc các công ty taxi?”

Bị người ta nói xéo nói xiên trên tờ báo đảng quyền uy nhất nước, sao mà xong cho được! Giang vào ngày 10 tháng 7 đặc biệt triệu tập một cuộc họp với sự tham dự của toàn bộ các quan chức cơ cấu tuyên truyền ở Thượng Hải. Nắm đấm của Giang cứ nện trên mặt bàn ầm ầm: “Hứa Cẩm Căn chả biết tí gì về việc quản lý thành phố này cả, tác giả này nhận thấy bản thân mình là giỏi, tôi cho rằng anh ta nên ra khỏi văn phòng nhiều hơn để đi đến các nơi mà xem thử!” Những biên tập viên tờ Giải phóng Nhật báo cứ cúi đầu, gương mặt có chút không được tự tại lắm. Kết quả buổi họp này đã trở thành một diễn đàn để chửi bới Hứa Cẩm Căn và các lãnh đạo của ông ta. Bấy nhiêu vẫn chưa đủ, ngay sau đó Giang còn tiến hành “chỉnh đốn” đối với các kênh truyền thông có liên quan, một lô lớn các Tổng biên tập, lãnh đạo dám nói sự thật đều bị thiên chuyển. Từ đó về sau, truyền thông Thượng Hải đã không dám phê phán gì đến Giang nữa.

 

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: