Những vụ án tham nhũng gần đây như nghi án công ty Bio-Rad hối lộ 2,2 triệu đô cho các cán bộ ngành y tế, hay việc chiếm hữu nhà đất sai nguyên tắc của ông Trần Văn Truyền (nguyên Tổng thanh tra Chính phủ) và vụ việc cán bộ thuế tỉnh Tây Ninh nhận tiền hối lộ từ doanh nghiệp đã tiếp tục làm dư luận xôn xao về quốc nạn có vẻ như chưa nhìn thấy điểm dừng.

Ba vụ việc tham nhũng nổi cộm mới nhất

1. Vụ Bio-Rad hối lộ để duy trì kinh doanh

Vụ việc gây tai tiếng cả trong và ngoài nước hiện nay liên quan đến sự việc công ty Bio-Rad Laboratories bị Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) và Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) cáo buộc “hối lộ quan chức Việt Nam”. Tiếp đó, ngày 5-11, Bộ Y tế Việt Nam cũng đã có văn bản gửi giám đốc các sở y tế, giám đốc các bệnh viện trực thuộc yêu cầu rà soát việc mua sắm thiết bị từ công ty này.

Theo cáo buộc, từ năm 2005 đến 2009, văn phòng đại diện của Bio-Rad tại Việt Nam đã chi 2,2 triệu USD cho các đại lý và nhà phân phối để chuyển lại cho những quan chức sở tại, nhờ đó mang về doanh số ước tính 23,7 triệu USD cho Bio-Rad Singapore. Các khoản tiền này được ghi trên sổ sách là “tiền hoa hồng”, “phí quảng cáo“ và “phí đào tạo”.

Qua vụ việc này, người ta được biết, vào năm 2006, giám đốc chi nhánh Việt Nam cảnh báo Bio-Rad sẽ mất 80% doanh số ở Việt Nam nếu không chi hối lộ và đề xuất giải pháp đưa hối lộ, việc hối lộ này được thực hiện qua một nhân vật trung gian để tránh rủi ro pháp lý.

2. Vụ cựu Tổng Thanh tra Chính phủ tậu biệt thự khủng

Bên cạnh vụ việc này, hiện dư luận đang bàn thảo xôn xao trường hợp ông Trần Văn Truyền – từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Việt Nam và từng giữ chức Tổng Thanh tra Chính phủ Việt Nam từ năm 2007 đến năm 2011 và cũng là người sở hữu một số cơ ngơi đồ sộ đưa đến cuộc điều tra của Ủy ban Kiểm tra Trung ương.

Thông tin điều tra của Ủy Ban Kiểm tra Trung ương cho thấy ông Truyền liên tiếp làm đơn xin cấp 6 ngôi nhà và đất tại tỉnh Bến Tre, thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội và đã được các cơ quan có thẩm quyền đồng ý cấp phép. Một số căn nhà của ông rộng cả chục ngàn mét vuông với cơ ngơi bề thế. Câu chuyện về biệt thự khủng của ông Truyền không còn là chuyện của riêng ông mà là câu chuyện chung của xã hội.

Dư luận đặt câu hỏi, vụ việc như thế này liệu có phải chỉ là “có dấu hiệu vi phạm về tài sản, chế độ chính sách” hay đây đúng là “tham nhũng rành rành”. Ngoài việc ông Truyền sở hữu khối tài sản khổng lồ, việc ông còn tranh thủ bổ nhiệm gần 60 cán bộ cấp vụ và tương đương trong thời gian 5 tháng (từ tháng 3 đến tháng 8 năm 2011) ngay trước khi ông nghỉ hưu cũng đang làm dư luận đặt câu hỏi về lợi ích mà ông thu được từ việc này.

3. Vụ hối lộ tại Tây Ninh bị bắt quả tang

Vụ việc gần đây nhất là ngày 30-11-2014, công an tỉnh Tây Ninh xác nhận vừa bắt tạm giam một cán bộ thuế vụ (thuộc Cục thuế tỉnh Tây Ninh) về hành vi nhận hối lộ doanh nghiệp, đó là ông Hồ Văn Hòa, sinh năm 1965 là phó Trưởng phòng kiểm tra thuế số 1, thuộc Cục thuế Tây Ninh đang thực hiện hành vi nhận hối lộ 30 triệu đồng do chị Tạ Thị Bảo Ngân, là nhân viên Công ty VenKys hoạt động tại Khu công nghiệp Thành Thành công (xã An Hòa, huyện Trảng Bàng) đưa theo yêu cầu của anh Hòa. Trong lúc hai bên đang giao dịch, công an tỉnh Tây Ninh đã ập vào lập biên bản, bắt quả tang về hành vi đưa và nhận hối lộ.

Dù số tiền trong trường hợp này không lớn như trong hai vụ việc kể trên, nhưng có lẽ những sự việc tương tự như thế này diễn ra không chỉ ở Tây Ninh mà còn ở hầu hết các tỉnh, thành phố khác trong cả nước.

Kết quả nghiên cứu khảo sát của RDSC: tham nhũng xếp nhóm đầu

Ngày 20 tháng 11 năm 2012, Ngân hàng thế giới, Bộ phát triển quốc tế vương quốc Anh (DFID) và Thanh tra Chính phủ đã công bố báo cáo Tham nhũng từ góc nhìn của người dân, doanh nghiệp, và cán bộ, công chức, viên chức do nhà xuất bản Chính trị Quốc gia- Sự thật xuất bản.

Báo cáo này của RDSC được công bố trong bối cảnh mà Nhà xuất bản nhận xét trong Lời nói đầu là từ khi ban hành Luật phòng chống tham nhũng năm 2005, “mục tiêu ngăn chặn và từng bước đẩy lùi tham nhũng chưa làm được,” “tình hình tham nhũng vẫn nghiêm trọng, chưa cải thiện được nhiều.”

Đây là nghiên cứu lớn thứ hai ở Việt Nam về tham nhũng, sau “nghiên cứu chẩn đoán về tham nhũng” do Ban Nội Chính Trung ương thực hiện năm 2005 về hình thái và bản chất tham nhũng ở Việt nam.

Theo nội dung của báo cáo này, trong số 10 vấn đề được liệt kê, khi được hỏi về ba vấn đề bức xúc nhất với Việt Nam hiện nay thì hơn 1/3 số người được hỏi đã chọn tham nhũng. Số cán bộ chọn tham nhũng là một trong những vấn đề bức xúc nhất của quốc gia cao hơn bất cứ vấn đề nào khác trong danh sách 10 vấn đề được nêu.

Đối với doanh nghiệp, tham nhũng được chọn là vấn đề bức xúc thứ hai, chỉ sau giá cả sinh hoạt. Kết quả này không đáng ngạc nhiên – do những đợt lạm phát gần đây gây ra bất ổn lớn cho doanh nghiệp. Đối với người dân, khi chọn ba vấn đề bức xúc nhất ở Việt Nam thì tham nhũng đứng thứ ba, chỉ sau giá cả sinh hoạt và tai nạn giao thông. Rõ ràng, từ quan điểm của những người được phỏng vấn, tham nhũng vẫn là một trong những mối quan ngại lớn nhất của toàn xã hội.

Theo báo cáo: tại sao doanh nghiệp lại hối lộ công chức?

Báo cáo cho thấy một số doanh nghiệp nhận được yêu cầu trục lợi từ phía công chức. Nhưng vì sao một số cán bộ công chức lại tin rằng doanh nghiệp sẽ làm theo những yêu cầu đó và vì sao trên thực tế, doanh nghiệp lại chấp nhận?

Doanh nghiệp được hỏi về những loại khó khăn nào mà các cơ quan nhà nước hay gây ra cho họ, và có khoảng một nửa số doanh nghiệp đã trả lời câu hỏi đó. Nửa còn lại hoặc không gặp bất cứ khó khăn nào hoặc không nhớ. Trong số những doanh nghiệp có trả lời, 63% cho rằng công chức cố tình kéo dài thời gian giải quyết công việc, 58% nói công chức không hướng dẫn cụ thể thủ tục nhưng cố tình soi xét, bắt lỗi để từ chối giải quyết, và 28% cho rằng công chức bám vào các quy định không chặt chẽ, không rõ ràng để bắt bí doanh nghiệp.

Nhiều doanh nghiệp dính líu vào tham nhũng như một cách giải quyết công việc thuận tiện. Các đối tượng phỏng vấn trong khu vực doanh nghiệp được hỏi về tác động của chi phí không chính thức đến doanh nghiệp của họ.

Khoảng 60% số doanh nghiệp được hỏi tin rằng chi phí không chính thức khá tốn kém. Tuy nhiên, hơn 50% cho rằng lợi ích từ chi phí không chính thức lớn hơn so với chi phí bỏ ra. Gần 63% số doanh nghiệp trả lời tin rằng chi phí không chính thức “tạo ra cơ chế ngầm giải quyết được công việc một cách nhanh chóng”, và hơn 53% cho rằng nó khiến cán bộ tích cực thực hiện công việc. Vì thế, đứng từ cách nhìn ngắn hạn của doanh nghiệp, trả chi phí không chính thức mang lại nhiều lợi ích hơn cho doanh nghiệp so với việc không trả chi phí.

Gần 63% số doanh nghiệp trả lời tin rằng chi phí không chính thức “tạo ra cơ chế ngầm giải quyết được công việc một cách nhanh chóng”

Theo báo cáo này : “Hầu hết các doanh nghiệp đều tin rằng tham nhũng bôi trơn là thực tiễn thông thường và đã trở thành luật chơi ở Việt Nam. Doanh nghiệp bị cuốn vào vòng xoắn ốc đi xuống – họ hối lộ vì sợ rằng nhiều doanh nghiệp cũng đang làm điều đó để có được dịch vụ như mong muốn, và đồng thời cũng bởi vì các cán bộ nhà nước cũng đang chờ đợi điều đó”.

“Hầu hết các doanh nghiệp đều tin rằng tham nhũng bôi trơn là thực tiễn thông thường và đã trở thành luật chơi ở Việt Nam.

Vậy qua những số liệu thống kê trên có thể thấy rằng các doanh nghiệp dính líu vào tham nhũng chủ yếu là do công chức cố tình kéo dài thời gian giải quyết công việc, không dướng dẫn rõ ràng để có lý do bắt lỗi rồi từ chối giải quyết. Dẫn đến việc các doanh nghiệp vì để giải quyết công việc cho mình đã phải hối lộ, từ đó phát sinh một loại chi phí gọi là chi phí không chính thức, và loại chi phí này phát sinh rất cao, các doanh nghiệp vì để hợp thức loại chi phí này trong sổ sách kế toán cũng dễ phát sinh ra các vấn nạn tiêu cực khác.

Giải pháp nào cho vấn nạn này?

Để giải quyết vấn nạn tham nhũng này, các cơ quan nhà nước cần phải đưa ra những quy định hướng dẫn, quy trình làm việc cụ thể, khi soạn thảo các quy định hướng dẫn cần có sự tham gia của các doanh nghiệp hay người dân, để doanh ghiệp và người dẫn hiểu rõ . Quy trình làm việc cần nêu rõ thời gian giải quyết từng việc là bao lâu để tránh cán bộ công chức cố tình kéo dài thời gian.

Khi các thông tin trên được minh bạch sẽ làm giảm thiểu việc cán bộ công chức cố tình bắt bí, nhũng nhiễu kéo dài thời gian giải quyết công việc, như thế sẽ làm giảm bớt tham nhũng

Thông qua báo cáo này, đại diện Ngân hàng Thế giới cũng đưa ra khuyến cáo, việc xây dựng cơ chế đảm bảo thực hiện đầy đủ các nguyên tắc, chính sách này, sẽ đem đến hiệu quả giảm bớt tham nhũng trên phạm vi cả nước. Tham nhũng là một vấn đề nghiêm trọng nhưng không phải là không giải quyết được. Đảm bảo tính minh bạch và thực hiện tốt trách nhiệm giải trình thực sự là những biện pháp cần thiết cho Việt Nam trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Thu Phương tổng hợp

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: