Chính quyền Trung Quốc tuyên bố đình chỉ tất cả các hoạt động nhập khẩu than từ Triều Tiên trong vòng một năm. Động thái này, theo các nhà phân tích, có thể được thúc đẩy bởi một loạt các vấn đề, bao gồm mối quan hệ Trung Quốc – Mỹ, Trung Quốc – Triều Tiên, và cả cuộc đấu tranh phe phái liên tục trong chính quyền Trung Quốc.

Vào ngày 18/2, Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết trong một tuyên bố ngắn gọn rằng nước này sẽ ngừng toàn bộ việc nhập khẩu than từ Triều Tiên cho đến cuối năm 2017, có hiệu lực từ ngày 19/2. Việc đình chỉ nhập khẩu than đã được đưa ra phù hợp với nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về việc trừng phạt thương mại Triều Tiên nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo.

Động thái của chính quyền Trung Quốc được đưa ra sau vụ thử nghiệm tên lửa đạn đạo tầm trung của Triều Tiên vào ngày 12/2, và vụ ám sát ông Kim Jong-nam, anh trai cùng cha khác mẹ của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, tại một sân bay ở Malaysia vào ngày 13/2.

Triều Tiên dự kiến sẽ bị ảnh hưởng đáng kể bởi lệnh cấm than của Trung Quốc, ít nhất là ngay trước mắt. Theo hãng thông tấn Yonhap của Hàn Quốc, than chiếm đến 40 phần trăm kim ngạch xuất khẩu của Triều Tiên tới Trung Quốc.

Nhưng khi xem xét kỹ hơn, động thái của chính quyền Trung Quốc có thể không như vẻ bề ngoài. Ông Stephan Haggard, một thành viên thỉnh giảng tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson ở Washington DC, đã viết trong một bài đăng blog rằng mục tiêu thật sự của lệnh cấm than là nhằm thúc đẩy Washington đàm phán trực tiếp hoặc đa phương với Triều Tiên về việc cắt giảm chương trình vũ khí hạt nhân.

Tổng thống Donald Trump nói với Fox News vào tháng Giêng rằng chính quyền Trung Quốc có “toàn quyền kiểm soát” đối với Triều Tiên, và rằng Trung Quốc phải kiềm chế trong người xóm của mình ,nếu không Mỹ sẽ “gây khó khăn về thương mại đối với Trung Quốc.”

Ông Chen Pokong, một nhà phân tích thời sự Trung Quốc và là tác giả của các cuốn sách về văn hóa chính trị Trung Quốc, cho rằng động thái của chính quyền Bắc Kinh là để phản ứng với vụ ám sát ông Kim Jong-nam, anh trai của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, hơn là vì mối quan hệ Mỹ-Trung.

“Bắc Kinh bị chọc tức và làm bẽ mặt trước việc [lãnh đạo Triều Tiên] Kim Jong-un ám sát anh trai ông ta”, ông Chen viết trong một email.

Ông Li Tianxiao, một nhà bình luận chính trị cao cấp của Đài Truyền hình NTD, tin rằng việc đình chỉ nhập khẩu than từ Triều Tiên cho phép Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump trước khi hai nhà lãnh đạo trực tiếp gặp nhau. Ông Tập và ông Trump đã nói qua điện thoại vào ngày 10/2, và có kế hoạch “tổ chức một cuộc họp vào một ngày nào đó sắp tới”, theo kênh phát ngôn Tân Hoa Xã của chính quyền Trung Quốc.

Ông Li cũng tin rằng việc đình chỉ nhập khẩu than là một hình thức trả đũa chống lại Triều Tiên cho cả vụ thử tên lửa đạn đạo vào ngày 12/2 và vụ ám sát ông Kim Jong-nam. Vụ ám sát này là một thách thức trực tiếp đối với ông Tập Cận Bình, ông Li nhận định.

“Kim Jong-nam được chính quyền Trung Quốc bảo vệ”, ông Li cho biết, nói thêm rằng bộ máy an ninh của chính quyền Trung Quốc trong nhiều thập kỷ đều nằm “trong tay của phe Giang Trạch Dân.”

Các nhà lãnh đạo Triều Tiên và các tướng tá chủ chốt của ông Giang có mối quan hệ đáng chú ý: Trùm an ninh Trung Quốc Chu Vĩnh Khang đã đến thăm Triều Tiên vào năm 2010. Ông Lưu Vân Sơn, một ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị và một đồng minh khác của ông Giang, đã đến thăm Bình Nhưỡng vào năm 2015.

Khả năng các biện pháp bảo vệ ông Kim đã bị rút bỏ trong thời gian trước vụ ám sát, điều này gợi ý một cuộc chơi đen đối đang được tiến hành, ông Li nhận định.

Nếu thực sự có tồn tại một mạng lưới lâu đời các mối quan hệ giữa phe cánh của ông Giang và giới lãnh đạo Triều Tiên, vụ ám sát được coi là nhằm làm suy yếu ông Tập Cận Bình và hạn chế các lựa chọn của ông về chính sách đối ngoại khi đối phó với Bắc Triều Tiên, ông Li Tianxiao nói.

Ông Kim Jong-nam được coi là một nhân vật tiềm năng cho vị trí lãnh đạo thân Trung Quốc trong trường hợp chính quyền hiện tại của Triều Tiên sụp đổ; bằng cách loại bỏ anh ta từ khỏi cục diện, khả năng thương lượng của ông Tập Cận Bình với Bình Nhưỡng có thể sẽ bị sụt giảm.

Vụ ám sát diễn ra giữa lúc Trung Quốc đang tiến hành một cuộc điều tra rất nhạy cảm về ông Tiêu Kiến Hoa, một tỷ phú được cho là người kẻ rửa của các cán bộ hàng đầu, nổi bật nhất là những người có liên quan đến ông Giang Trạch Dân.

Ông Li Tianxiao nhận định: “Việc chính quyền Trung Quốc đình chỉ nhập khẩu than từ Triều Tiên có liên quan với cuộc đấu chính trị cấp cao giữa lực lượng của ông Tập Cận Bình và phe cánh của ông Giang Trạch Dân.”

Larry Ong, Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh

Mai Lan tổng hợp

Xem thêm:

 

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: