Tóm tắt bài viết

- Trung Quốc kiểm duyệt các phim nói xấu về Trung Quốc và nói tốt về đối thủ Trung Quốc, đặc biệt là Mỹ. 

- Một số hãng phim Hollywood vì lợi nhuận nên đã tự kiểm duyệt để đặt chân vào thị trường béo bở này

- Điện ảnh là một cuộc chiến tranh văn hóa, Trung Quốc hiện mua các hãng phim Hollywood và gây ảnh hưởng lên thị trường điện ảnh toàn cầu

 

Hãy thử tưởng một ngày nào đó, bỗng dưng có một thế lực nào đó tuyên bố họ sẽ kiểm duyệt hết tất cả các bộ phim của Hollywood bằng cách cấm chiếu những phim có cảnh quay không tốt về thế lực đó. Và thậm chí nó còn kiểm duyệt cả những cảnh quay có nội dung tốt về đối thủ của thế lực đó.

Hollywood, nhà hát giấc mơ Mỹ đang dần đổi chủ, nhiều hãng phim chính của Hollywood bị thâu tóm, và các hãng phim phải tự kiểm duyệt để vào thị trường Trung Quốc. (Andrey Bayda/Shutterstock)

Thực tế là hiện nay Hollywood đang thực việc những yêu cầu đó, nhưng họ không phải làm theo chỉ định của một đảng phái chính trị nào đó ở Mỹ, mà họ tự kiểm duyệt nội dung các tác phẩm của mình để làm hài lòng Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), nhằm đặt chân vào thị trường điện ảnh khổng lồ với số dân hơn 1,3 tỷ người này. Đáng buồn là những bộ phim này chiếu khắp toàn cầu, chứ không chỉ chiếu tại thị trường Trung Quốc.

Hollywood là ngôi nhà của những giấc mơ thời niên thiếu, là cái nôi của nghệ thuật thứ 7. Những bộ phim từ Hollywood đã một phần nào có ảnh hưởng phần nào tới tính cách của khán giả, nhưng hiện nay đã bị ĐCSTQ thao túng. Đây không chỉ là về vấn đề nghệ thuật hay là lợi nhuận, là còn thuộc về chiến tranh văn hóa và nạn nhân chính là khán giả.

Kiểm soát tư tưởng

Theo một báo cáo ngày 28/10/2015 của Ủy ban giám sát kinh tế và an ninh Mỹ Trung (USCC), ĐCSTQ coi điện ảnh là công cụ để kiểm soát xã hội và nhấn mạnh rằng các chính sách và tư tưởng của ĐCSTQ phải đặt lên trên hết mọi thứ.

Và như vậy, cơ quan kiểm duyệt của ĐCSTQ có thể kiểm duyệt những phim có nhạy cảm chính trị Trung Quốc. Hoặc những phim mà các nhà kiểm duyệt cho là phản ánh hình ảnh tiêu cực của Trung Quốc. Thậm chí những phim phản ánh tích cực về đối thủ của Trung Quốc cũng bị kiểm duyệt.

Ví dụ như bộ phim Men in Black 3 bị cắt cảnh nhân vật chính dùng đèn flash để xóa trí nhớ do ĐCSTQ liên tưởng đến việc kiểm duyệt internet của với người dân .

Thậm chí, những bộ phim có chiếu những cảnh tốt về sức mạnh quân đội Mỹ, con người Mỹ cũng chịu chung số phận kiểm duyệt ở Trung Quốc. Đơn cử là bộ phim Captain Phillips do tài tử Tom Hank thủ vai kể một câu chuyện có thật về thuyền trưởng được đặc nhiệm Mỹ giải cứu khỏi cướp biển Somali đã bị cấm chiếu ở Trung Quốc với lý do như trên.

%image_alt%
Diễn viên Tom Hanks (L) và Barkhad Abdi quảng bá film “Captain Phillips” ở Los Angeles hồi tháng 9/2013. Phim này không được chiếu tại thị trường Trung Quốc do có những cảnh tốt đẹp về quân đội Mỹ. (Araya Diaz/Getty Images for Sony)

Tương tự, bộ phim Top Gun phiên bản định dạng 3D do Tom Cruise thủ vai cũng bị cấm chiếu tại Trung Quốc với lý do tương tự. Trong phim có phô diễn sức mạnh của không quân Mỹ.

Hay trong phim Mission Impossible 3 do tài tử Tom Cruise thủ vai bị cắt cảnh quần áo treo ở trên dây phơi ngoài trời ở Thượng Hải với lý do là “phản ánh cái nhìn tiêu cực về Thượng Hải” cho dù một phần cảnh quay của phim này được thực hiện tại Thượng Hải.

Còn có rất nhiều trường hợp tương tự bị kiểm duyệt tại Trung Quốc. Như phim Karate Kids phiên bản năm 2010 được kiểm duyệt chặt chẽ cho dù nó lấy bối cảnh là ở Trung Quốc, do nhân vật phản diện trong phim là người Trung Quốc.

Ngoài ra, những phim có cảnh các diễn viên mà ĐCSTQ cho vào danh sách đen. Điển hình là nam tài tử Brad Pitt. Lý do là anh tham gia bộ phim Seven years in Tibet (Tam dịch: Bảy năm ở Tây Tạng). Bộ phim kể về thời niên thiếu của Đa Lai Lạt Ma và có nhiều cảnh ĐCSTQ đàn áp, bắt bớ và phá hủy chùa chiền của Phật giáo Tây Tạng.

%image_alt%
Áp phích phim Bảy năm ở Tây Tạng kể về thời niên thiếu Đa Lai Lạt Ma bị cấm chiếu ở Trung Quốc do có cảnh Trung Quốc đàn áp Phật giáo Tây Tạng. Các phim Brad Pitt cũng bị cấm ở Trung Quốc do anh tham gia phim này.

Lợi nhuận khổng lồ bất chấp tất cả

Theo trang tin Financial Times, thị trường điện ảnh Trung Quốc dự báo sẽ vượt Mỹ về mặt doanh thu phòng vé và số lượng rạp chiếu vào năm 2017. Rõ ràng, đây là một mảnh đất màu mỡ cho các hãng phim ở Hollywood.

Tuy vậy, mỗi năm ĐCSTQ chỉ cho phép 34 phim nước ngoài được chiếu tại Trung Quốc. Những bộ phim này được chọn thông qua cơ quan kiểm duyệt gọi là Cục quản lý báo chí, xuất bản, điện ảnh, truyền thanh và truyền hình (SAPPRFT).

Do vậy, để vượt qua vòng kiểm duyệt, các hãng phim Hollywood đã tự kiểm duyệt chính mình bằng cách loại bỏ những nội dung hay cảnh quay mà cơ quan này cho là nhạy cảm.

Ví dụ: Bộ phim Pixel của hãng Sony đã tự cắt bỏ cảnh Vạn Lý Trường Thành bị bắn phá với lý do sợ không qua kiểm duyệt tại Trung Quốc. Hay bộ phim Red Dawn cũng phải sửa kịch bản gốc khi trong đó cảnh quân Trung Quốc xâm lược Mỹ đã được thay bằng Bắc Triều Tiên.

Hollywood còn có cách khác để tiếp cận thị trường Trung Quốc. Thay vì phải thông qua kiểm duyệt, họ hợp tác sản xuất cùng với một hãng phim Trung Quốc. Điều kiện để hợp tác với hãng phim trong nước phải đạt được những yêu cầu: phải có ít nhất một cảnh quay tại Trung Quốc, phải có ít nhất một diễn viên là người Trung Quốc, phải có ít nhất ⅓ vốn đầu tư từ công ty Trung Quốc và nhìn chung là phải có nội dung tốt về Trung Quốc.

Trong phim “Iron Man 3, hãng Disney hợp tác với hãng phim Trung Quốc DMG Entertainment Group đã thực hiện theo cách trên. Trong phiên bản chiếu tại thị trường Trung Quốc có các cảnh quay và địa điểm ở Trung Quốc, có diễn viên người Trung Quốc.

Nếu bạn nhận thấy rằng những bộ phim của Hollywood càng ngày càng có các cảnh không tốt về Mỹ và nhiều cảnh “tâng bốc” chế độ ĐCSTQ chuyên đàn áp tôn giáo thì cũng đừng ngạc nhiên vì đây là những quy định mà ĐCSTQ yêu cầu các hãng phim phải thực hiện để có một chỗ đứng trong các rạp chiếu tại Trung Quốc.

Điều trớ trêu là một số hãng phim Hollywood chỉ vì lợi nhuận mà bất chấp tất cả để tâng bốc một chế độ vi phạm nhân quyền trầm trọng thì chính Quốc hội Hoa Kỳ vừa thông qua nghị quyết 343 lên án chính quyền Trung Quốc mổ cướp nội tạng các học viên Pháp Luân Công. Theo báo cáo điều tra mới nhất, có đến 1,5 triệu học viên Pháp Luân Công vô tội và nhóm tôn giáo khác bị chính quyền Trung Quốc mổ cướp nội tạng. 

Với việc có ngày càng có nhiều công ty của Trung Quốc đầu tư vào các hãng phim ở Mỹ, thì sự kiểm duyệt nội dung phim theo khẩu vị của ĐCSTQ càng ngày càng rõ hơn bao giờ hết.

Trung Quốc đầu tư ngày càng nhiều vào Hollywood

Trong khi các hãng phim Hoa Kỳ đang tìm mọi cách để tiếp cận thị trường Trung Quốc thông qua hợp tác với hãng phim trong nước Trung Quốc thì các tập đoàn, công ty giải trí lớn của Trung Quốc đang nhắm đến các hãng phim nước ngoài, từ đó giúp lan tỏa ảnh hưởng của ĐCSTQ lên ngành công nghệp điện ảnh toàn cầu.

%image_alt%
Một rạp AMC gần quảng trường Thời đại. Tập đoàn Dalian Wanda Group mua AMC Entertainment Holdings vào năm 2012 với giá 2.6 tỷ USD. (Samira Bouaou/Epoch Times)

Tập đoàn Dalian Wanda trở thành công ty Trung Quốc đầu tiên sở hữu một hãng phim Hollywood vào hồi tháng 1 năm nay khi họ mua hãng phim Legendary Entertainment với giá 3,5 tỷ USD. Trước đó hãng này có thương vụ đã thâu tóm chuỗi rạp chiếu phim lớn thứ 2 ở Mỹ là AMC Entertainment Holdings vào năm 2012 với giá 2,6 tỷ USD.  

Tập đoàn này cũng sỡ hữu công ty rạp chiếu bóng Hoyts Group của Australia, công ty về về điện ảnh hàng đầu châu Âu là Odeon & UCI Cinemas Group. Ngoài ra họ còn sở hữu chuỗi rạp chiếu riêng tại Trung Quốc mang tên Wanda Cinema Line. Có tin nói rằng tập đoàn này đang quan tới tới việc mua 49% cổ phần của hãng phim Paramount Pictures.

Đây là những tập đoàn lớn của Trung Quốc do vậy không có gì ngạc nhiên khi họ cũng phải tuân theo những chỉ đạo nghiêm ngặt của ĐCSTQ. Ở đây không chỉ là vấn đề kiểm duyệt mà còn là thi hành những chỉ đạo của chính quyền Bắc Kinh.

Là cuộc chiến tranh văn hóa

Hồi năm 2012, Chủ tịch Trung Quốc lúc đó là Hồ Cẩm Đào trong một bài phát biểu đã lên án truyền thông phương Tây về cuộc chiến tranh văn hóa. Ông phê bình phương Tây áp đặt các giá trị văn hóa và gây chia rẽ Trung Quốc tạo ra “ô nhiễm tinh thần” thông qua “quyền lực mềm”.  Và ông muốn Trung Quốc phải có biện pháp “phản công” trong cuộc chiến này.

%image_alt%
Tom Cruise trong phim  “Top Gun.” Phiên bản 3-D của phim bị cấm chiếu ở Trung Quốc do phim có nội dung về sức mạnh của không quân Mỹ (Paramount Pictures)

Việc tập đoàn Đại Liên Wanda mua lại AMC vào năm 2012 chính là bước đầu của đòn phản công này của Trung Quốc lên phương Tây trong cuộc chiến tranh văn hóa.

Trung Quốc đã mở rộng khái niệm chiến tranh không quy ước trong đó bao gồm cả chiến tranh văn hóa, nó ở trong một hệ thống chiến tranh mà theo định nghĩa của Quân đội giải phóng nhân dân Trung Hoa là cuộc chiến “không giới hạn” và “bất chấp đạo lý”.

Chiến lược gần đây của ĐCSTQ được gọi là “Tam chiến” do Quân ủy Trung ương và Cục tình báo Trung ương phê duyệt, trong đó tập trung gây ảnh hưởng về mặt tư tưởng lên kẻ thù. Tam chiến bao gồm cuộc chiến pháp lý, cuộc chiến tâm lý và cuộc chiến truyền thông.

Trong tam chiến thì có đến 2 cuộc chiến lên quan trực tiếp đến chiến tranh văn hóa gồm cuộc chiến tâm lý và cuộc chiến truyền thông. Cuộc chiến tâm lý là “Tìm cách suy giảm khả năng tác chiến của kẻ thù bằng cách giảm nhuệ khí của quân đội và tinh thần của người dân kẻ thù thông qua các công cụ phát thanh, truyền hình, tin đồn và các công cụ khác”.

Cuộc chiến truyền thông là “tìm cách gây ảnh hưởng tới tư tưởng của người dân trong và ngoài nước để họ ủng hộ hoạt động quân sự của Trung Quốc, đồng thời phê phán kẻ thù có hành động gây phương hại tới lợi ích của Trung Quốc”

Cuộc chiến pháp lý là thao túng luật pháp quốc tế ví như hạn chế nhập khẩu phim, kiểm duyệt phim, điều này vi phạm quy định của Tổ chức thương mại thế giới (WTO).

Trong các nhận xét công khai trên các phương tiện truyền thông, các tướng lĩnh quân đội và quan chức ĐCSTQ coi hoạt động giải trí là chiến tranh văn hóa. Báo quân đội Zhougguo Guofangbao đã phê phán video game Battlefield 4 khi trong game này có nhân vật phản diện là một viên tướng người Trung Quốc và coi đó “sự hung hăng và xâm lấn văn hóa làm mất uy tín hình ảnh của một quốc gia trong con mắt của các quốc gia khác”.

Hồi tháng 8/2014, ĐCSTQ bắt đầu cho sản suất những bộ phim mà báo Bưu điện Nam hoa buổi sáng nói là “chiến tranh văn hóa” và “thúc đẩy quyền lực mềm”. Tờ báo trích nói ĐCSTQ sẽ tài trợ 15 triệu đô để sản xuất khoảng 5 đến 10 bộ phim kiểu như vậy

Ông Zhang Hongsen, trưởng cơ quan kiểm duyệt SAPPRFT cho biết “chúng ta phải nhận thức được rằng chúng ta đang trong giai đoạn cạnh tranh khốc liệt với điện ảnh Mỹ. Đó là cuộc chiến văn hóa.”   

Jushua Phillips      Đại Kỷ Nguyên Tiếng Anh

Quang Huy tổng hợp

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: