Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres đã chỉ trích mạnh mẽ việc Triều Tiên thử nghiệm quả bom hạt nhân lần thứ 6 vào ngày 3/9. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đe dọa sẽ ngừng giao dịch với bất cứ nước nào làm ăn với Bình Nhưỡng.

Trong tất cả các quốc gia có quan hệ ngoại giao với Triều Tiên, lời đe dọa của ông Trump có thể có tác động nhiều nhất đến chính quyền Trung Quốc, đồng minh lớn nhất và đáng tin nhất của Triều Tiên.

Những tuyên bô nước đôi

Trong một thời gian dài, Bắc Kinh đã ủng hộ nước láng giềng do lo sợ nếu chế độ họ Kim sụp đổ, hàng ngàn người tị nạn Triều Tiên sẽ chạy sang Trung Quốc.

Chính quyền Trung Quốc cũng sử dụng Triều Tiên như một lá bài quan trọng để mặc cả với Mỹ, tự tuyên bố chỉ có họ mới có thể đưa Bình Nhưỡng tới bàn đàm phán, theo ông Chen Pokong, một nhà phân tích về các vấn đề thời sự của Trung Quốc.

Nhưng chính quyền Trung Quốc cũng không muốn phải giải quyết những phản ứng dữ dội và sự bất ổn trong khu vực do Triều Tiên gây ra.

Vì những lý do này, Bắc Kinh một mặt cao giọng phản đối chính sách bên miệng hố chiến tranh của Triều Tiên, một mặt lại không làm gì nhiều để ngăn chặn nó.

Theo các phương tiện truyền thông Trung Quốc, trong cuộc gặp cấp cao ở Trung Quốc mới đây, cả Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đều tuyên bố một cách rất mơ hồ rằng  sẽ “đối phó thích hợp” với “những khiêu khích của Triều Tiên”.

Khi Triều Tiên phóng thử tên lửa bay qua Nhật Bản vào ngày 29/8, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh đã kêu gọi tất cả các bên kiềm chế, và mọi người hãy nghiên cứu “các nghị quyết có liên quan của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc”.

Điều này đặt ra câu hỏi, liệu trong trường hợp xảy ra  xung đột quy mô lớn giữa Mỹ và Triều Tiên, thì Trung Quốc cuối cùng sẽ đứng về phía Mỹ hay về phía nước láng giềng cực đoan của mình?

Ba thế hệ lãnh đạo Triều Tiên: Ông Kim Jong Un (bên phải), người cha Kim Jong Il và ông nội Kim Il Sung (Ảnh: KCTV, Getty)
Ba thế hệ lãnh đạo Triều Tiên: Người sáng lập Kim Il Sung (bên trái), con trai Kim Jong Il và cháu nội Kim Jong Un  (Ảnh: KCTV, Getty)

Mặc dù dưới thời Mao Trạch Đông, Bắc Kinh đã ký một hiệp ước với Bình Nhưỡng vào năm 1961, trong đó buộc Trung Quốc phải cứu giúp Triều Tiên trong trường hợp bị tấn công, nhưng chính quyền của ông Tập đã bắt đầu cho thấy dấu hiệu chấm dứt sự hỗ trợ lâu dài của Trung Quốc đối với chế độ họ Kim.

Đầu tháng 8, Trung Quốc đã chấp thuận các lệnh trừng phạt của LHQ chống lại Triều Tiên, sau khi ông Trump gây áp lực đáng kể lên Bắc Kinh, yêu cầu họ phải kiềm chế bằng được nước láng giềng ‘dữ dằn’ của họ.

Vào giữa tháng 8, Bắc Kinh cũng thông báo sẽ cấm nhập khẩu các sản phẩm như than, sắt và cá từ Triều Tiên, bắt đầu từ ngày 5/9. Đây được xem là một động thái quan trọng, vì thương mại với Trung Quốc đóng góp tới 90% kim ngạch xuất khẩu của Triều Tiên.

Trung Quốc được cũng đã củng cố biên giới của mình với Triều Tiên, bằng việc gửi thêm quân tới khu vực, tiến hành tập trận quân sự, và thu thập thông tin tình báo qua việc giám sát 24/7.

Đồng thời, Trung Quốc đã tuyên bố “sẽ không bao giờ cho phép xảy ra hỗn loạn và chiến tranh trên bán đảo”, theo đại diện của Trung Quốc tại LHQ.

Sức ép từ ông Trump

Làm trầm trọng thêm mối quan hệ của Triều Tiên với Trung Quốc còn là thời điểm mà Bình Nhưỡng tiến hành các vụ thử. Vụ phóng thử tên lửa đi qua Nhật Bản và vụ thử bom hạt nhân, cả hai đều gần với thời gian tiến hành Đại hội Đảng lần thứ 19 của chính quyền Trung Quốc, một sự kiện được tổ chức 5 năm một lần, nhằm bầu ra giới lãnh đạo mới của nước này.

“Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) cần tạo ra một môi trường ổn định [trước Đại hội Đảng lần thứ 19]”, ông Chen Pongkong cho biết. “Điều đó có nghĩa ĐCSTQ sẵn sàng thỏa hiệp với người khác, thậm chí còn phải chịu sự bẽ mặt. Ông Kim Jong Un đã nhận thấy điều này, vì vậy đã luôn chọn thời điểm quan trọng nhất để khiêu khích. “

Khi ông Trump gặp gỡ ông Tập lần đầu tiên vào tháng 4, Triều Tiên là một trong những chủ đề của cuộc nói chuyện. Sau cuộc gặp đó, ông Trump cho biết ông đã hiểu rõ hơn tính phức tạp của tình hình Trung Quốc, và lạc quan rằng ông Tập sẽ giúp Mỹ đối phó với Triều Tiên.

“Họ có những áp lực gay go, tôi đã hiểu họ. Và bạn biết đấy, đừng quên là Trung Quốc, qua rất nhiều năm, đã có chiến tranh với bán đảo Triều Tiên – bạn biết đấy, những cuộc chiến tranh với bán đảo Triều Tiên. Họ đã có nhiều cuộc chiến tranh với bán đảo Triều Tiên,” ông Trump đã nói với các phóng viên Nhà Trắng vào tháng 7.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Ảnh: Getty)
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Ảnh: Getty)

Mặc dù chính quyền Trung Quốc đã đồng ý hợp tác với Mỹ để trừng phạt Triều Tiên, nhưng điểm khởi đầu của họ là khác nhau. Trong khi chính quyền Trung Quốc ủng hộ tất cả các bên ngồi vào bàn đàm phán, Mỹ lại muốn Triều Tiên phải từ bỏ chương trình hạt nhân của họ trước khi ngồi xuống để đàm phán.

Tuy nhiên, gần đây ông Trump đã ám chỉ rằng, cho dù Triều Tiên có từ bỏ kho vũ khí hạt nhân của mình hay không, các cuộc đàm phán đều vô ích.

“Triều Tiên là một quốc gia cứng cỏi, đã trở thành mối đe dọa lớn và gây bối rối cho Trung Quốc, nước đang tìm cách giúp đỡ họ, nhưng không thành công lắm”, ông Trump đã viết trên trang mạng Twitter vào ngày 3/9. “Hàn Quốc đang nhận thấy, như tôi đã nói với họ, rằng thái độ nhượng bộ của họ với Triều Tiên sẽ không mang lại hiệu quả, họ [Triều Tiên] chỉ hiểu được một thứ!”.

Ông Kim Jung Un muốn gì?

Các nhà phân tích tin rằng ông Kim Jong Un thèm muốn được tôn trọng và công nhận như một cường quốc hạt nhân, và không hề có ý định từ bỏ vũ khí hạt nhân của mình.

“Mặc dù là một quốc gia nhỏ về mặt địa lý, nhưng nếu đó là một quốc gia hạt nhân lớn, đế chế họ Kim – chế độ độc tài của ông ta – sẽ kéo dài mãi mãi. Vì vậy, ông Kim đang theo đuổi sự ổn định cho của chế độ của mình”, ông Chen Pongkong cho biết.

“Mục tiêu cuối cùng của Triều Tiên là buộc Mỹ phải chấp nhận họ như là một ‘nhà nước hạt nhân’, và có thể nói chuyện với Mỹ trên cơ sở đó”, nhà phân tích Wen Zhao của Đài truyền hình Tân Đường Nhân ( NTD TV) ở Đông Á cho biết.

Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un (Ảnh: Daily Express)
Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un (Ảnh: Daily Express)

Tuy nhiên, dường như Mỹ và các quốc gia hạt nhân khác không sẵn lòng cho phép Triều Tiên trở thành một cường quốc hạt nhân.

Nếu ông Trump tiếp tục đe doạ cắt giảm quan hệ thương mại với những nước hậu thuẫn cho Triều Tiên, ông có thể đang xem xét một cuộc chiến thương mại với một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ là Trung Quốc.

Ông Trump không hề giấu giếm về việc mình muốn đàm phán lại thương mại với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, và nói với các phóng viên vào tháng 7: “Tôi sẽ dễ dàng hơn một chút với Trung Quốc, vì tôi muốn có sự giúp đỡ của họ … Nhưng chúng ta phải khắc phục thương mại với Trung Quốc, bởi vì nó rất, rất không tương hỗ, có đi có lại.”

“Về Triều Tiên, sức mạnh của chúng ta là thương mại”, ông Trump nói thêm.

Mỹ là nhà nhập khẩu lớn nhất của Trung Quốc. Nếu ông Trump thực hiện những đe dọa của mình, chính quyền Trung Quốc có thể bị buộc phải lựa chọn giữa sự sống còn của nền kinh tế của mình và của Triều Tiên.

“Một khi áp lực là đủ mạnh, tôi tin rằng chính phủ ông Tập sẽ chọn phương án với những hậu quả ít tiêu cực nhất”, ông Chen Kuide, tổng biên tập của tạp chí ‘China in Perspective’, một tạp chí điện tử tiếng Hoa ở Princeton, New Jersey, chuyên đưa tin về những vấn đề nhân quyền và phong trào dân chủ của Trung Quốc, cho biết.

Phạm Duy, theo NTD

Xem thêm:

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: