Lựa chọn Đại sứ Mỹ tại Israel và kế hoạch di chuyển Đại sứ quán Mỹ đến Jerusalem là tín hiệu cho thấy tổng thống mới đắc cử Trump có thể phá vỡ chính sách lâu đời của Mỹ đối với vấn đề xung đột Israel và Palestine.

Tổng thống mới đắc cử Donald Trump đã đề cử ông David Friedman, một người bạn lớn của Israel, làm Đại sứ Mỹ tại Israel. Ông David Friedman, có quan điểm đối lập với chính sách ngoại giao nhiều năm của Mỹ đối với xung đột Israel và Palestine. Ông Friedman phản đối giải pháp Hai nhà nước cho Israel-Palestine, tích cực hỗ trợ các khu định cư Do Thái của Israel và ủng hộ cho sự sáp nhập của Bờ Tây của Israel.

Ông Trump có kế hoạch di chuyển Đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv đến Jerusalem, như vậy đồng nghĩa với việc công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, trong khi đây thành phố đang tranh chấp quyền sở hữu giữa Israel và Palestine. Điều đáng lưu ý là ông Friedman cũng ủng hộ kế hoạch này.

David Friedman là một luật sư người Do Thái chuyên về luật phá sản và đại diện của ông Trump trong các khoản đầu tư tại sòng bạc Atlantic City. Ông Friedman là một người bạn tâm giao của ông Trump, mặc dù không có kinh nghiệm về chính trị hay ngoại giao những đã cố vấn cho ông Trump trong suốt chiến dịch bầu cử.

Ông Saeb Erekat, Trưởng đoàn đàm phán Palestine, cho rằng nếu ông Friedman và ông Trump di chuyển Đại sứ quán Mỹ và sáp nhập các khu định cư ở Bờ Tây thì có thể đẩy khu vực này rơi vào tình trạng hỗn loạn, mất kiểm soát, chủ nghĩa cực đoan và “phá hủy” tiến trình hoà bình.

Ảnh trái: Donald Trump và David Friedman Ảnh phải: Donald Trump và Thủ tướng của Israel, Benjamin Netanyahu
Ảnh trái: Donald Trump và David Friedman
Ảnh phải: Donald Trump và Thủ tướng của Israel, Benjamin Netanyahu

Ông Saeb Erekat, Trưởng đoàn đàm phán Palestine, cho rằng nếu ông Friedman và ông Trump di chuyển Đại sứ quán Mỹ và sáp nhập các khu định cư ở Bờ Tây thì có thể đẩy khu vực này rơi vào tình trạng hỗn loạn, mất kiểm soát, chủ nghĩa cực đoan và “phá hủy” tiến trình hoà bình.

Khu định cư của Israel 

Liên Hiệp Quốc và Mỹ coi các khu định cư Do Thái của Israel trên vùng đất chiếm đóng của Palestine là bất hợp pháp và là một trở ngại đối với tiến trình hòa bình Trung Đông. Tháng 10 vừa qua, chính phủ của ông Obama đã “lên án gay gắt” kế hoạch của Israel nhằm xây dựng một khu định cư Do Thái mới ở Bờ Tây và cho rằng hành động này làm suy yếu khả năng đạt được giải pháp Hai nhà nước.

Tuy nhiên, ông Friedman với vai trò là chủ tịch tổ chức Những người bạn Mỹ của Bet El đã liên tục, tích cực hỗ trợ xây dựng các khu định cư mới. Ông Friedman cũng sở hữu bất động sản ở Jerusalem.

Ông Friedman nói với hãng ABC News hồi tháng 10: “Tôi nghĩ rằng Jordan đã chiếm đóng Bờ Tây trong một cuộc chiến tranh phòng thủ. Và người Jordan đã không tìm cách hồi hương trên vùng đất đó; Vậy nên theo luật quốc tế tôi nghĩ rằng các khu định cư của người Israel là hợp pháp“.

Trong cuộc phỏng vấn với Đài quân sự của Israel, cố vấn hàng đầu của ông Trump, Jason Greeenblatt cho biết ông Trump không nghĩ các khu định cư của Israel đáng bị chỉ trích và bị coi là trở ngại cho tiến trình hoà bình.

Ông Friedman có cùng quan điểm với Jason Greeenblatt, tin rằng ông Trump thấy các khu định cư của người Israel là hợp pháp. Điều này đánh dấu một bước đột phá lớn thay đổi hoàn toàn lập trường lâu nay của Mỹ.

Thành phố Jerusalem

Từ thời tổng thống Bill Clinton, chính quyền Mỹ không công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel. Hầu hết các quốc gia nước ngoài đều đặt đại sứ quán của họ ở gần Tel Aviv, trong đó có Đại sứ quán Hoa Kỳ từ năm 1966.

Tuy nhiên, tổng thống mới đắc cử Trump cho biết ông sẽ di chuyển Đại sứ quán Mỹ về Jerusalem, mà ông gọi là “thủ đô vĩnh cửu của người Do Thái”. Ông Friedman là người ủng hộ mạnh mẽ đối với việc này.

Khi được đề cử làm Đại sứ Mỹ tại Israel, ông Freidman cho biết ông mong muốn đại diện cho nước Mỹ tại “Đại sứ quán Mỹ ở thủ đô vĩnh cửu Jerusalem của Israel“. Ông cũng nói với ABC News rằng nếu nhân viên của Bộ Ngoại giao từ chối di chuyển đại sứ quán, họ sẽ bị sa thải.

Giải pháp Hai nhà nước 

Giải pháp Hai nhà nước, một mô hình để hình dung các quốc gia độc lập của Israel và Palestine ở hai bên bờ sông Jordan. Tuy nhiên, ông Friedman tỏ ra bi quan về ý tưởng của giải pháp này.

Trong một bài viết, ông Friedman nhận định: “Giải pháp Hai nhà nước khó trở thành hiện thực vì người Palestine không muốn từ bỏ bạo lực đối với Israel hoặc công nhận Israel tồn tại như một nhà nước Do Thái” và “Mỹ không thể ủng hộ việc thành lập một nhà nước mới, nơi khuyến khích tài trợ cho chủ nghĩa khủng bố. Những kẻ khủng bố được tổ chức bởi các đảng chính trị và các tổ chức chính phủ. Và nạn tham nhũng viện trợ nước ngoài tràn lan“.

Ông nói thêm: “Mỹ không nên ủng hộ một nhà nước ngăn cấm sự hiện diện của người theo Kitô giáo hay Do Thái giáo, hay phân biệt đối xử đối với người dân trên cơ sở tôn giáo.”

Do đó, ông Friedman cho rằng Mỹ không nhất thiết phải theo đuổi giải pháp Hai nhà nước, nhưng Mỹ nên ủng hộ Israel tự đưa ra quyết định mà họ thấy phù hợp để đạt được hòa bình. Ông Friedman cũng cho biết chính quyền của ông Trump sẽ không ủng hộ bất kỳ giải pháp cụ thể nào giữa Israel và Palestine.

Giáo sư Đại học Michigan chuyên nghiên cứu lịch sử xung đột 100 năm giữa Israel và Palestine, Victor Lieberman cho rằng “Người Palestine khó chấp nhận bất kỳ đề xuất nào của ông Trump”. Với sự lựa chọn của ông Trump để ông Friedman làm Đại sứ Mỹ tại Israel, chính phủ của ông Trump dường như đã sẵn sàng để thay đổi vị trí của Mỹ trong việc giải quyết cuộc xung đột Israel-Palestine.

Ông Lieberman cho rằng việc di chuyển đại sứ quán Mỹ đến Jerusalem và cho phép Israel thôn tính lãnh thổ ở Bờ Tây không mang lại giải pháp hòa bình. Với sự hỗ trợ từ chính quyền của ông Trump, Israel có thể “thay đổi các quy tắc trò chơi và họ có thể trở nên vững mạnh“. Nếu điều này xảy ra, thì oán giận của người Palestine sẽ tiếp tục gây căng thẳng lên cuộc xung đột này. Mặt khác, Israel cũng lo ngại nguy cơ xuất hiện một “nhà nước thù địch” bên cạnh họ. Đây là yếu tố cơ bản nhất của cuộc xung đột Israel và Palestine mà từ trước đến nay chính quyền của tổng thống Mỹ đã liên tục cố gắng giải quyết.

Diệu Linh

Xem thêm:

Chia Sẻ

Clip hay