Ông Fraser Howie diễn giải những thiếu sót của phương pháp sức mua ngang giá và tại sao Hoa Kỳ vẫn là nền kinh tế đứng đầu thế giới.

Hồi năm 2011, phần lớn mọi người vẫn nghĩ rằng Trung Quốc, với tư cách là một quốc gia, có ít nợ hơn Châu Âu hay Hoa Kỳ bởi vì mức nợ của chính phủ nước này tương đối thấp. Sau đó xuất hiện cuốn sách hạt giống của ông Fraser Howie, “Red Capitalism” (Tạm dịch: Tư bản Đỏ), một trong những cuốn sách đầu tiên phơi bày bộ máy nợ nần trong hệ thống ngân hàng của Trung Quốc và những rủi ro của mô hình tăng trưởng chứa đầy nợ nần này.

Sau khi ở Trung Quốc 6 năm, ông Howie hiện đang sống ở Singapore và vẫn có nhiều điều để kể với chúng ta về Trung Quốc và nền kinh tế của nước này.

Thời báo Đại Kỷ Nguyên: Ông có thể giải thích tại sao một số người lại nghĩ rằng Trung Quốc đã là nền kinh tế lớn nhất thế giới không?

Fraser Howie: Có một giả định không nhỏ về nguyên lý sức mua ngang giá mà những người đó sử dụng và điều đó thường không được nói rõ ra. Nó là nền tảng cho toàn bộ nguyên lý này: Thứ duy nhất khác nhau ở những nền kinh tế này về hàng hóa và dịch vụ ở trong đó là giá cả chứ không phải là chất lượng.

Bạn có thể đi cắt tóc ở Bắc Kinh với giá 5 nhân dân tệ (0,8 USD) hoặc 10 nhân dân tệ (1,6 USD) nhưng ở New York giá là 20 USD. Thực ra ở Đại lộ 5th Avenue giá là 75 USD và ở Brooklyn giá là 25 USD. Vì thế bạn cũng có sức mua ngang giá giữa Brooklyn và Manhattan?

Có một sự khác biệt rất nhiều khi nói về dịch vụ ở khía cạnh chất lượng. Sự giả định xác định lại giá để có một sự so sánh công bằng là có thể nếu bạn làm việc đó với một nhóm các nền kinh tế tương tự nhau, như các nước Bắc Âu chẳng hạn.

Thời báo Đại Kỷ Nguyên: Thế còn về Trung Quốc thì sao?

Fraser Howie: Tôi nghĩ rằng trong trường hợp của Trung Quốc, đây là một sự so sánh tương đối ngớ ngẩn. Nhưng giả sử rằng nền kinh tế của Trung Quốc lớn hơn của Mỹ theo bất cứ cách đo lường nào. Ồ, nước này có dân số gấp 4 lần. Chỉ to thôi không phải là tất cả và chấm dứt tất cả mọi thứ.

Hàng hóa và dịch vụ của Trung Quốc có lẽ chỉ đáng 50% giá trị hàng hóa và dịch vụ của Mỹ. Bạn có thể luôn luôn nhìn thấy điều đó khi có gì đó không ổn. Với một dịch vụ cơ bản, nói chung là họ có thể làm được. Nếu có một lỗi thì dịch vụ sau bán hàng hay sự theo sát là đáng ngờ. Tôi có sử dụng một số sản phẩm phần mềm của Trung Quốc và mã lệnh làm nên sản phẩm rất kém. Và điều đó dẫn đến dịch vụ sau bán hàng rất kém.

Thời báo Đại Kỷ Nguyên: Còn về những cách đo lường khác?

Fraser Howie: Liệu bình quân đầu người có phải là cái đúng để nhìn vào hay không? Có thể. Nhưng tôi muốn nhìn vào việc nền kinh tế nào đang thúc đẩy thế giới tiến lên hơn. Điều đó phải xét đến sự đổi mới, áp dụng những sáng kiến, dịch vụ…

Hàng hóa và dịch vụ của Trung Quốc có lẽ chỉ đáng 50% giá trị hàng hóa và dịch vụ của Mỹ.

— Fraser Howie, Tác giả cuốn sách Tư bản Đỏ

Ở đó không chỉ có mỗi Hoa Kỳ, vì luôn có những nước khác nữa. Nhưng Hoa Kỳ vẫn đang tiếp tục dẫn đầu thế giới trong nhiều lĩnh vực và những thứ được phát triển ở Mỹ được những nơi khác học theo hoặc chọn dùng. Vì thế vẫn tiếp tục là: cái gì đó ở Trung Quốc là phiên bản Facebook của Trung Quốc, đó là phiên bản Google của Trung Quốc, đó là Apple của Trung Quốc, phiên bản gì đó của Trung Quốc. Nhưng đó luôn luôn là học theo những gì được phát triển ở chỗ khác.

Thời báo Đại Kỷ Nguyên: Liệu điều đó có thay đổi sớm không?

Fraser Howie: Bất cứ khi nào chúng ta thấy, đây là thứ của Mỹ đến từ Trung Quốc, thì chúng ta có thể nói về việc Trung Quốc cạnh tranh. Nhưng tôi vẫn thấy rất ít bằng chứng rằng Trung Quốc đang cạnh tranh theo cách đó trên toàn cầu ở bất cứ lĩnh vực nào. Tôi so sánh WeChat và WhatsApp và điều đó rất vụng về. Điều đó như là đi từ Lego Technic sang Duplo Lego. Một cái là những khối xếp hình to và thô còn cái kia thực sự là gọn gàng và thật đáng kinh ngạc.

Những thứ được phát triển ở Mỹ được những nơi khác học theo hoặc chọn dùng.

— Fraser Howie, Tác giả cuốn sách Tư bản Đỏ

Chất lượng của hàng hóa và dịch vụ hết sức kém bởi vì các doanh nghiệp của Trung Quốc tiếp tục chạy theo giá cả. Nếu tất cả những gì mà bạn làm là giá cả thì bạn không bao giờ có thể xây dựng một thương hiệu có chất lượng tốt. Chắc chắn rồi, con số đó có thể lớn hơn.

Tôi cho bạn một ví dụ có liên quan. Khi tôi bắt đầu đi làm hơn 20 năm trước, thị trường mà tôi theo dõi là Nhật Bản. Chỉ số Nikkei đang tiến đến mức cao nhất từ trước đến nay là 39.000. Vào giữa những năm 1990, chỉ số Nikkei vẫn ở mức khoảng 20.000. Lúc đó chỉ số Hang Seng ở vào khoảng 9.000 hay 10.000. Tôi nhớ rằng đôi khi trong những năm 1990 có một điểm giao nhau. Giá trị số của chỉ số Nikkei bây giờ thấp hơn chỉ số Hang Seng. Việc này nói cho chúng ta điều gì? Không gì cả. Chúng chỉ là những con số. Số 5 lớn hơn số 4 và số Pi nhỏ hơn số 10 thôi.

Thời báo Đại Kỷ Nguyên: Nhưng Trung Quốc cuối cùng sẽ lớn hơn chứ?

Fraser Howie: Vào lúc nào đó nền kinh tế Trung Quốc sẽ lớn hơn Mỹ, thế thì sao. Trong 30 năm liền, Nhật Bản là nền kinh tế lớn thứ 2 trên thế giới nhưng nó đã hầu như đình trệ và không ảnh hưởng đến phần còn lại của thế giới. Có một nền kinh tế lớn? Bạn chỉ đang tính tổng hoạt động của 1,3 tỷ người thôi.

Tôi thì thấy những công ty Trung Quốc vô địch thế giới, không chỉ là vì những công ty đó lớn, mà vì họ có vị trí độc quyền hay một vị trí được nâng niu ở Trung Quốc. Khi Alibaba cạnh tranh với Amazon ở bên ngoài Trung Quốc, thì chúng ta mới biết rằng Trung Quốc có một công ty đẳng cấp quốc tế.

Thay vào đó bạn thấy rằng những công ty lớn của Trung Quốc lớn bởi vì họ được bao bọc khỏi sự cạnh tranh và Trung Quốc là một thị trường lớn. Những công ty có vị trí được biệt đãi vì thế mà trở thành những công ty lớn.

Xem thêm: Những công ty công nghệ khổng lồ của Trung Quốc thành công là nhờ Vạn lý Hỏa thành

Có rất ít bằng chứng rằng các công ty của Trung Quốc đang thành công trong việc xây dựng các mạng lưới và thành công ở bên ngoài Trung Quốc hay các cộng đồng người Trung Quốc.

WeChat được dùng bởi người Trung Quốc đại lục ở nước ngoài. Khả năng xây lên một cộng đồng ở Châu Mỹ Latin hay Châu Âu vẫn còn rất hạn chế. Không phải nói rằng điều đó không thể xảy ra và một lúc nào đó bạn muốn nghĩ rằng điều đó sẽ xảy ra. Mà cũng không có lý do nào để nghĩ rằng các công ty khác không thể làm điều đó.

Trong 20 năm qua tôi đã luôn nghe về việc những công ty của Trung Quốc bước lên phía trước nhưng tôi vẫn chưa thấy gì cả.

Ông Fraser Howie là đồng tác giả của ba cuốn sách về hệ thống tài chính của Trung Quốc, bao gồm “Tư bản Đỏ”, được tạp chí The Economist (Nhà Kinh tế) trao giải Cuốn sách của Năm 2011. Trong 20 năm qua, ông giao dịch, phân tích và viết về các thị trường Châu Á. Trong thời gian đó ông từng làm việc ở Hồng Kông, Bắc Kinh, và Singapore cho những công ty như Bankers Trust, Morgan Stanley, CICC và CLSA.

Nội dung cuộc phỏng vấn đã được biên tập để ngắn gọn và rõ ràng hơn.

Valentin Schmid, Epoch Times

Chân Thành biên dịch

Bài Liên Quan

Quảng Cáo:

loading...

Clip hay: